افشای جزئیات درخواست فوری آمریکا برای هواپیماهای F-5 از ایران در یادداشت‌های علم

یادداشت‌های روزنوشت اسدالله علم، وزیر دربار و نخست‌وزیر پیشین ایران، جزئیات مهمی از وقایع پشت پرده دربار محمدرضا شاه را فاش می‌کند. در یکی از این یادداشت‌ها، علم به تاریخ ۵ آبان ۱۳۵۱، به مکالمه‌ای حساس با سفیر آمریکا و موافقت شاه با درخواست فوری واشنگتن برای دریافت هواپیماهای جنگنده F-5 اشاره می‌کند.

اسدالله علم (۱ مرداد ۱۲۹۸ بیرجند – ۲۵ فروردین ۱۳۵۷ نیویورک)، یکی از مهم‌ترین چهره‌های سیاسی دوران محمدرضا شاه بود که از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۶ به عنوان وزیر دربار و از سال ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۲ به عنوان نخست‌وزیر ایران خدمت کرد. یادداشت‌های روزانه او منبعی ارزشمند برای درک تحولات سیاسی و روابط خارجی ایران در آن دوره محسوب می‌شود.

جزئیات مکالمه با سفیر آمریکا

علم در یادداشت خود به تاریخ ۵ آبان ۱۳۵۱، پس از بازگشت از سوارکاری صبحگاهی، به تماس تلفنی سفیر آمریکا اشاره می‌کند. سفیر آمریکا با پیامی از سوی نیکسون، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده، خواستار دریافت مجدد هواپیماهای F-5 می‌شود. این درخواست، علم را متعجب می‌کند و او گمان می‌برد که شاید سخت‌گیری‌های «وان تیو» (احتمالاً اشاره به رئیس‌جمهور ویتنام جنوبی، نگوین وان تیو) در حال طولانی کردن جنگ ویتنام است.

«سفیر آمریکا تلفن کرد که باز ما آن هواپیماهای اف-۵ را می‌خواهیم؛ پیام نیکسون همین الان رسید. برای من جای تعجب شد که شاید واقعاً سختگیری وان تیو جنگ ویتنام را طولانی می‌کند.»

موافقت مشروط شاهنشاه

اسدالله علم بلافاصله پس از دریافت این درخواست، تلفنی با محمدرضا شاهنشاه تماس می‌گیرد و موضوع را مطرح می‌کند. پاسخ شاهنشاه سریع و قاطع بود:

• موافقت با درخواست: شاهنشاه فرمودند: «مانع ندارد، می‌دهیم.»
• شرط واگذاری: این موافقت مشروط به آن بود که «جای آن را در امسال پر کنند.» این شرط نشان‌دهنده اهمیت حفظ توان نظامی ایران و جایگزینی تجهیزات واگذار شده بود.

علم پس از دریافت موافقت شاه، بلافاصله با سفیر آمریکا تماس می‌گیرد. سفیر آمریکا از سرعت عمل علم و دسترسی سریع او به شاهنشاه ابراز خوشحالی و تعجب می‌کند.