چالش‌های زندگی در تهران و تمایل نیمی از شهروندان به مهاجرت

تهران، پایتخت پرهیاهوی ایران، با چالش‌های فزاینده‌ای نظیر هزینه بالای مسکن، ترافیک سنگین، آلودگی هوا و ناترازی انرژی دست و پنجه نرم می‌کند که به طور فزاینده‌ای بر کیفیت زندگی شهروندان تأثیر گذاشته است. این مشکلات، به ویژه محدودیت‌های برق و آب در سال‌های اخیر، زندگی در این کلان‌شهر را دشوارتر کرده است. «دنیای اقتصاد» در دو نظرسنجی جداگانه از شهروندان و فعالان اقتصادی تهران، تمایل به مهاجرت از این شهر را در صورت تداوم این چالش‌ها بررسی کرده است.

آیا مهاجرت از پایتخت جدی می‌شود؟

نتایج نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که ۵۴ درصد از شرکت‌کنندگان عمومی و ۴۹ درصد از فعالان اقتصادی حداقل یک بار به مهاجرت از تهران فکر کرده‌اند. با این حال، حسین ایمانی جاجرمی، جامعه‌شناس و صاحب‌نظر مسائل شهری، معتقد است که تمرکز امکانات و تولید ارزش افزوده بالای اقتصادی در پایتخت، تهران را همچنان جذاب نگه داشته است. او اشاره می‌کند که بخش قابل توجهی از افراد مایل به مهاجرت، در گروه‌های سنی میانسال قرار دارند که تمایلی به زندگی در هیاهوی کلان‌شهرها ندارند، در حالی که تهران برای جوانان جذابیت بیشتری دارد.

مهم‌ترین چالش‌های زندگی در تهران

بر اساس نظرسنجی‌ها، چالش‌های اصلی زندگی در تهران به شرح زیر است:

• هزینه بالای مسکن: این مورد برای شرکت‌کنندگان عمومی مهم‌ترین چالش بود.
• ترافیک و آلودگی هوا: فعالان اقتصادی ترافیک و آلودگی هوا را در اولویت قرار دادند.
• ناترازی انرژی (برق و آب): هر دو گروه این مورد را به عنوان سومین چالش مهم ذکر کردند.

تفاوت در اولویت‌بندی چالش‌ها بین گروه‌های مختلف، احتمالا به تفاوت در سبک زندگی و درآمدی آن‌ها بازمی‌گردد. فعالان اقتصادی به دلیل نوع کار خود، بیشتر با ترافیک مواجه هستند، در حالی که عموم مردم بیشتر تحت تأثیر سنگینی اجاره‌بها قرار دارند.

امید به حل چالش‌ها و نقش دولت و شهرداری

اکثر شرکت‌کنندگان در هر دو نظرسنجی بر این باور بودند که حل چالش‌های تهران نیازمند زمان طولانی و مشارکت همزمان شهرداری و دولت است. این در حالی است که دولت طبق قانون موظف به مشارکت در توسعه حمل‌ونقل عمومی در کلان‌شهرها است که می‌تواند نقش مؤثری در کاهش ترافیک و آلودگی هوا ایفا کند.

تمایل به مهاجرت در صورت تداوم چالش‌ها

در صورت استمرار چالش‌ها، تمایل به مهاجرت به شرح زیر است:

• ۳۵.۵ درصد از فعالان اقتصادی و ۳۰ درصد از شرکت‌کنندگان عمومی به مهاجرت به خارج از کشور فکر می‌کنند.
• ۲۰ درصد از فعالان اقتصادی ترجیح می‌دهند در تهران بمانند.
• ۱۵.۵ درصد از فعالان اقتصادی به شهرهای مجاور تهران مهاجرت می‌کنند.
• ۱۵.۵ درصد از شرکت‌کنندگان عمومی به شهرهای شمالی و ۴ درصد به کلان‌شهرهای دیگر فکر می‌کنند.

این آمار نشان می‌دهد که با وجود تمایل به مهاجرت، وابستگی‌های متعدد به پایتخت، دل کندن از این شهر را دشوار می‌سازد.

تهران هنوز جذاب است؛ چرا؟

حسین ایمانی جاجرمی، جامعه‌شناس، توضیح می‌دهد که تهران با وجود چالش‌ها، همچنان جذابیت‌های زیادی دارد:

• قطب اقتصادی: تهران با وجود ۱۳ تا ۱۵ درصد جمعیت کشور، ۲۵ درصد تولید ناخالص ملی را به خود اختصاص داده است.
• فرصت‌های اقتصادی: شهروندان تهرانی از درآمد و فرصت‌های اقتصادی بیشتری بهره‌مند هستند.
• امکانات و آزادی‌های اجتماعی: تهران از نظر اجتماعی، به ویژه برای زنان و جوانان، وضعیت بهتری نسبت به سایر شهرهای ایران دارد.
• جذب مهاجران: بسیاری از دانشجویان شهرستانی پس از تحصیل، زندگی در پایتخت را انتخاب می‌کنند.

ایمانی جاجرمی همچنین به این نکته اشاره می‌کند که ناترازی انرژی در بخش آب و برق، نتیجه سال‌ها عدم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها است، اما هنوز قابل مدیریت است و به بحران غیرقابل حل تبدیل نشده است. او معتقد است که تهران شهری با پتانسیل بالا است که با وجود رشته‌کوه البرز، تنوع جمعیتی و حضور جوانان با استعداد، می‌تواند به شهری خلاق تبدیل شود.