چالش‌های نهضت ملی مسکن: کندی تسهیلات و تخصیص به دهک‌های پردرآمد

وضعیت تأمین مالی و پیشرفت پروژه‌ها

مدیرعامل بانک مسکن، علی خورسندیان، در بازدید از پروژه‌های نهضت ملی مسکن پردیس، آماری از وضعیت تأمین مالی ارائه داد:

• تاکنون ۳۹۰ هزار قرارداد تأمین مالی نهضت ملی مسکن امضا شده است.
• تعهد بانک مسکن برای تأمین مالی این پروژه‌ها حدود ۱۷۲ هزار میلیارد تومان است.
• تا به امروز، حدود ۱۳۰ هزار میلیارد تومان از این مبلغ تخصیص یافته است.
• ۱۱۷ هزار واحد نهضت ملی مسکن فروش اقساطی شده که ۴۴ هزار واحد آن مسکن حمایتی ۹۹ ساله است.
• از ۳۹۰ هزار واحد، حدود ۲۶۲ هزار واحد مسکن حمایتی هستند.
• ۱۱۰ هزار واحد نهضت ملی مسکن پیشرفت فیزیکی ۷۰ درصدی دارد.

با این حال، آمار سامانه «تم» نشان می‌دهد که بانک‌های عامل در پرداخت تسهیلات پروژه‌های حمایتی ۹۹ ساله، پس از گذشت چهار سال، تنها حدود ۵۱ درصد از تعهدات خود را اجرا کرده‌اند. سهم‌الشرکه پرداختی بانک‌ها به این پروژه‌ها تاکنون حدود ۱۱۹ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان بوده است.

تا پایان تیرماه سال جاری، قرارداد تسهیلاتی ۴۷۲ هزار و ۲۳۰ واحد مسکونی امضا شده، اما میزان پرداختی متقاضیان نسبت به آورده‌شان تنها حدود ۸۵ درصد و معادل ۱۴۳ هزار میلیارد تومان است که نشان‌دهنده تأخیر قابل توجه در روند پرداخت‌ها است.

از مجموع ۸۸۴ هزار و ۳۴۳ واحد معرفی شده به بانک‌ها برای دریافت تسهیلات، تنها حدود ۵۱۷ هزار واحد پذیرش شده و برای ۴۹۷ هزار واحد پرونده تشکیل شده است که بیانگر کندی و ناکارآمدی سیستم بانکی در پیگیری و پرداخت تسهیلات است.

تخصیص پروژه‌های حمایتی به دهک‌های درآمدی

بر اساس آخرین آمارهای معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی تا پایان تیرماه امسال، تخصیص واحدهای حمایتی به دهک‌های مختلف جامعه به شرح زیر است:

نکته قابل توجه این است که دهک‌های پردرآمد ۸، ۹ و ۱۰، بیش از ۳۰ درصد پروژه‌های حمایتی تخصیص‌یافته را به خود اختصاص داده‌اند. این در حالی است که طبق قانون، اجرای پروژه‌های نهضت ملی مسکن و مسکن‌های حمایتی تنها برای اقشار آسیب‌پذیر جامعه است. در مجموع، ۲۴۴ هزار و ۶۸۵ واحد مسکن حمایتی برای سه دهک پردرآمد جامعه در حال ساخت است.

تغییر در طبقه‌بندی دهک‌ها و تأثیر آن بر بازار مسکن

فرشید ایلاتی، کارشناس سیاست‌گذاری مسکن، در گفت‌وگو با خبرنگار ما، به بررسی عوامل مؤثر بر وضعیت کنونی بازار مسکن پرداخت:

«در حال حاضر بازار مسکن به دلیل عدم همکاری بانک‌ها و عدم پرداخت منابع و تسهیلات لازم، امکان افزایش تولید و تکمیل پروژه‌ها را ندارد و همین امر باعث شده بازار مسکن به سمت رکود حرکت کند.»

وی تأکید کرد که طبق قانون جهش تولید مسکن، تمامی بانک‌ها باید ۲۰ درصد از سهم تسهیلاتی خود را به حوزه مسکن اختصاص دهند، اما متأسفانه این همکاری لازم صورت نمی‌گیرد و روند اجرای پروژه‌ها با کندی زیادی همراه است.

ایلاتی همچنین به تغییرات گسترده در طبقه‌بندی دهک‌های درآمدی اشاره کرد که موجب شده بسیاری از افراد از دهک‌های ۵ و ۶ به دهک‌های ۷، ۸ و حتی ۹ منتقل شوند. این تغییرات، با وجود مبنای اقتصادی، ابهاماتی را به وجود آورده است؛ زیرا حتی دهک‌های ۷ و ۸ نیز ممکن است با توجه به هزینه‌های بالای مسکن، با مشکلات جدی مواجه باشند.

در خصوص افزایش هزینه‌های ساخت مسکن، ایلاتی اظهار داشت که این افزایش یکی از عوامل اصلی بالا رفتن قیمت مسکن است. وی پیشنهاد کرد که مبلغ وام‌های مسکن باید مجدداً به‌روزرسانی شود، به ویژه در پروژه‌هایی که تنها ۴۰ تا ۵۰ درصد هزینه ساخت را پوشش می‌دهند.

این کارشناس در پایان تأکید کرد که مسئله مسکن یک مسئله پیچیده است و باید به آن به‌صورت جامع و متنوع نگاه کرد. او پیشنهاد داد که سبدی از گزینه‌های مختلف برای مردم فراهم شود، از جمله واگذاری زمین به‌صورت انفرادی یا گروهی، ساخت مسکن ویلایی یا مجتمع‌های مسکونی، و حتی امکان زندگی در برج‌ها، تا مردم بتوانند با توجه به نیازها و سلیقه‌هایشان، انتخاب‌های مناسبی داشته باشند.