بازچرخانی فاضلاب: راهبرد کلیدی ایران برای مقابله با بحران آب و توسعه پایدار

افزایش ظرفیت تصفیه‌خانه‌ها و برنامه‌های توسعه

ظرفیت کنونی تصفیه‌خانه‌های فاضلاب کشور به ۶.۲ میلیون مترمکعب در شبانه‌روز رسیده است. بر اساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته، این ظرفیت تا پایان برنامه هفتم توسعه به ۸ میلیون مترمکعب افزایش خواهد یافت که نقش بسزایی در تأمین منابع آب ایفا خواهد کرد.

برنامه‌های توسعه فاضلاب شامل اجرای ۶۷ طرح مختلف تا سال ۱۴۰۷ است که به تفکیک زمانی زیر به بهره‌برداری خواهند رسید:

• سال ۱۴۰۴: ۲۴ طرح
• سال ۱۴۰۵: ۱۶ طرح
• سال ۱۴۰۶: ۲۱ طرح
• سال ۱۴۰۷: ۲ طرح

این پروژه‌ها بخشی از تلاش‌های گسترده برای افزایش دسترسی شهروندان به خدمات فاضلاب و مدیریت بهینه منابع آب محسوب می‌شوند.

نقش کلیدی بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری‌ها

یکی از نکات محوری در پیشبرد این پروژه‌ها، مشارکت فعال و پررنگ بخش خصوصی است. تاکنون ۶۴ قرارداد در قالب بیع متقابل و فروش پساب منعقد شده است که منجر به واگذاری ۳۱۴ میلیون مترمکعب پساب به بخش خصوصی شده است.

درآمد حاصل از این قراردادها بیش از ۱۱۰ هزار میلیارد تومان بوده که مستقیماً در ساخت و توسعه تأسیسات فاضلاب هزینه شده است.

توسعه زیرساخت‌های فاضلاب نیازمند سرمایه‌گذاری قابل توجهی است؛ به طوری که به طور متوسط برای هر نفر ۲۳ میلیون تومان سرمایه نیاز است. با توجه به محدودیت منابع دولتی، مشارکت بخش غیردولتی به عنوان راهکاری مؤثر در تأمین مالی این پروژه‌ها مطرح شده و نتایج مثبتی به همراه داشته است.

پوشش خدمات فاضلاب و چشم‌انداز آینده

در حال حاضر، ۳۶۵ شهر کشور تحت پوشش خدمات فاضلاب قرار دارند و شاخص بهره‌مندی از این خدمات به ۶۵ درصد رسیده است. طبق برنامه‌ریزی‌ها، این رقم تا پایان برنامه هفتم توسعه به ۷۰ درصد افزایش خواهد یافت که نشان‌دهنده پیشرفت چشمگیر در توسعه زیرساخت‌های فاضلاب است.

انتظار می‌رود با افزایش ظرفیت تصفیه فاضلاب و تداوم مشارکت بخش خصوصی، این روند توسعه‌ای گامی مؤثر در مدیریت پایدار منابع آب کشور باشد. بازچرخانی فاضلاب نه تنها به حفظ محیط زیست کمک می‌کند، بلکه می‌تواند بخشی از نیازهای آبی صنایع و کشاورزی را پوشش داده و فشار بر منابع آب شرب را کاهش دهد.

استمرار حمایت‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها در این حوزه، کلید موفقیت در تحقق اهداف توسعه پایدار آب خواهد بود و نیازمند توجه جدی مسئولان است.