بحران آب در ایران: هشدار قرمز و راهکارهای مجلس برای مقابله با تنش آبی

راهکارهای مقابله با بحران آب از دیدگاه نمایندگان مجلس

فتح‌الله توسلی، نماینده مردم بهار و کبودرآهنگ در مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگاران، به تشریح راهکارهای برون‌رفت از وضعیت تنش آبی کشور پرداخت. وی بر اهمیت استفاده از فناوری‌های نوین و مدیریت جامع منابع آبی تأکید کرد.

بارورسازی ابرها: گامی مهم برای افزایش منابع آبی

توسلی، بارورسازی ابرها را یکی از مهم‌ترین راهکارهای نوین برای ارتقای بهره‌برداری از منابع آبی کشور دانست. این روش می‌تواند به افزایش نزولات جوی و در نتیجه، بهبود وضعیت ذخایر آبی کمک کند.

ضرورت اصلاح الگوی کشت و مدیریت مصرف در کشاورزی

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به هدررفت قابل توجه آب در بخش کشاورزی، بر اصلاح الگوی کشت تأکید کرد. وی افزود: «متأسفانه در سال‌های گذشته در حوزه مصرف و مدیریت آب به خوبی عمل نشده است. بخش قابل توجهی از آب در حوزه کشاورزی از بین می‌رود و همچنان محصولات پرآب‌بر در کشور کشت می‌شوند.»

کاشت محصولات کم‌آب‌بر نظیر پسته، بادام و زعفران، حتی در نقاط سردسیر، می‌تواند به کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی کمک شایانی کند.

نوسازی شبکه فرسوده انتقال آب

توسلی به هدررفت بخش قابل توجهی از آب تصفیه‌شده در شبکه فرسوده انتقال آب اشاره کرد و خواستار تخصیص منابع مالی لازم از سوی مجلس برای اصلاح و نوسازی این شبکه شد. وی افزود: «در برخی مناطق، گاهی تا ۴ بار به دلیل ترکیدگی لوله‌های آب، قطع آب برای بازسازی و نوسازی صورت می‌گیرد.»

تأمین آب از دریاها: راهکاری پرهزینه اما ضروری

نماینده مجلس با قدردانی از دولت برای برنامه‌های انتقال آب از دریا، اظهار داشت: «هزینه‌های انتقال آب از دریا و شیرین‌سازی آن بسیار بالا است، اما چاره‌ای نداریم جز اینکه بخشی از منابع آبی کشور را از دریاهای شمال و جنوب تأمین کنیم.»

استفاده از پساب در صنایع و مدیریت آب‌های سطحی

توسلی بر لزوم استفاده صنایع از پساب به جای آب شرب و آب چاه تأکید کرد. وی همچنین به اهمیت مدیریت مهار آب‌های سطحی و جلوگیری از آلودگی سفره‌های زیرزمینی اشاره کرد و گفت: «بحران آب در حال تبدیل شدن به معضل بزرگ در جایگاه اقتصادی و امنیتی است.»

دیپلماسی آب: همکاری‌های بین‌المللی برای تأمین سهم ایران

این نماینده مجلس به اهمیت دیپلماسی آب و همکاری با کشورهایی نظیر ترکیه و افغانستان اشاره کرد و افزود: «باید با استفاده از دیپلماسی کارآمد در حوزه آب، سهم خود را از مناطق مرزی و رودخانه‌ها بگیریم.»

مصرف بی‌رویه آب در تهران: آماری نگران‌کننده

سمیه رفیعی، رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی، نیز در این زمینه به آمار نگران‌کننده‌ای اشاره کرد:

• ۶۰ درصد از مشترکان آب شرب در تهران، مصرفی بیش از دو برابر الگوی استاندارد دارند.
• منابع آبی پایتخت در شرایط عادی ۶۰ درصد از آب‌های سطحی و ۴۰ درصد از منابع زیرزمینی تأمین می‌شود، اما با کاهش بارندگی، فشار بی‌سابقه‌ای بر سفره‌های زیرزمینی وارد شده است.
• مصرف آب شرب در تهران تقریباً با مصرف آب کشاورزی در کل استان برابری می‌کند.
• ۸۴ درصد از مصارف شبکه آب شرب تهران به مصرف خانگی اختصاص دارد.
• صرفه‌جویی تنها ۱۰ درصد در مصرف خانگی، می‌تواند بیش از ۳۰۰ هزار مترمکعب آب در روز ذخیره کند.
• سرانه مصرف آب در تهران در فصل تابستان به حدود ۱۷۳ لیتر در شبانه‌روز (برای هر فرد) می‌رسد که در مقایسه با میانگین جهانی بالاست.

نتیجه‌گیری: راهکارهای جامع برای مهار بی‌آبی

برای مهار خطر جدی بی‌آبی در کشور، به‌ویژه در تهران، اجرای مجموعه‌ای از راهکارها ضروری است:

• مدیریت مصرف و فرهنگ‌سازی: ترویج صرفه‌جویی و تغییر الگوی مصرف آب.
• بازچرخانی و استفاده مجدد از آب: تفکیک آب شرب از آب مورد نیاز برای آبیاری فضای سبز و مصارف صنعتی.
• جمع‌آوری پساب: استفاده از پساب برای صنایع.
• اصلاح الگوی مصرف در کشاورزی: جایگزینی آبیاری قطره‌ای به جای سنتی و کشت محصولات کم‌آب‌بر.
• احداث سیستم‌های جمع‌آوری آب باران: هدایت آب باران به سفره‌های زیرزمینی.
• مدیریت چاه‌ها: انسداد چاه‌های غیرمجاز و کاهش برداشت از چاه‌های مجاز.
• انتقال آب از منابع دیگر: با احتیاط و با در نظر گرفتن ملاحظات زیست‌محیطی، شیرین‌سازی و انتقال آب از دریاهای شمال و جنوب.
• ممنوعیت حفر چاه جدید.

با اجرای این اقدامات جامع، می‌توان شاهد کاهش تنش آبی و مهار بحران بی‌آبی در ایران بود.