گزارش تکان‌دهنده از وضعیت معیشت و کار روزنامه‌نگاران در ایران

تحصیلات بالا، درآمد پایین: تناقض در جامعه روزنامه‌نگاری

نتایج این پیمایش نشان می‌دهد که جامعه روزنامه‌نگاری ایران، قشری بسیار تحصیل‌کرده است. ۹۷ درصد از روزنامه‌نگاران دارای مدرک دانشگاهی هستند و بیش از نیمی از آن‌ها مدرک کارشناسی ارشد یا دکتری دارند. میانگین سنی شرکت‌کنندگان ۳۸ سال و میانگین سابقه کاری ۱۴.۲ سال برآورد شده است که حاکی از جوانی تحریریه‌هاست.

با این حال، این سطح بالای تحصیلات با وضعیت درآمدی آن‌ها همخوانی ندارد:

• ۸۵ درصد از روزنامه‌نگاران، ماهانه کمتر از ۲۰ میلیون تومان خالص دریافتی دارند.
• ۶۵ درصد از آن‌ها بین ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان دستمزد می‌گیرند.
• ۱۹.۸ درصد کمتر از ۱۰ میلیون تومان درآمد دارند.
• تنها ۱.۲ درصد از روزنامه‌نگاران بیش از ۳۰ میلیون تومان دریافت می‌کنند.

این ارقام در مقایسه با خط فقر خانوار در تهران (حدود ۲۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳) نشان می‌دهد که حدود ۸۵ درصد از روزنامه‌نگاران در سال گذشته، زیر خط فقر زندگی می‌کرده‌اند.

نابرابری دستمزد در رسانه‌های حاکمیتی و خصوصی

گزارش انجمن صنفی روزنامه‌نگاران به تفاوت‌های چشمگیر دستمزد در رسانه‌های حاکمیتی و خصوصی نیز اشاره دارد:

• در رسانه‌های حاکمیتی، سهم دریافت‌کنندگان دستمزد ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومانی دو برابر بخش خصوصی است.
• در رسانه‌های خصوصی، تعداد کسانی که بین ۵ تا ۱۰ میلیون تومان حقوق می‌گیرند، چهار برابر رسانه‌های حاکمیتی است.
• هیچ‌یک از شاغلان در رسانه‌های حاکمیتی کمتر از ۵ میلیون یا بیشتر از ۳۰ میلیون تومان دستمزد نمی‌گرفتند.

درآمد ناکافی و نیاز به شغل دوم

با وجود اینکه ۳۷.۸ درصد از روزنامه‌نگاران اعلام کرده‌اند که بیش از ۹۰ درصد درآمدشان از رسانه تامین می‌شود، ۴۲.۹ درصد اذعان کرده‌اند که کمتر از نیمی از درآمدشان از محل دستمزد رسانه است. این موضوع نشان می‌دهد که درآمد حاصل از روزنامه‌نگاری به تنهایی برای تامین هزینه‌های زندگی کافی نیست و بسیاری از آن‌ها ناچار به فعالیت‌های دیگر هستند.

نارضایتی از دستمزد و نگرانی از امنیت شغلی

رضایت از دستمزد در میان روزنامه‌نگاران بسیار پایین است؛ ۷۳.۷ درصد از آن‌ها میزان رضایت خود را کم یا بسیار کم اعلام کرده‌اند و هیچ‌کس گزینه رضایت خیلی زیاد را انتخاب نکرده است. با این حال، بیش از ۷۰ درصد از پرداخت به موقع دستمزدها راضی بوده‌اند.

امنیت شغلی نیز دغدغه اصلی این قشر است: ۵۶.۱ درصد از شرکت‌کنندگان احساس امنیت شغلی کم یا خیلی کم دارند. نکته قابل توجه این است که احساس امنیت شغلی در رسانه‌های حاکمیتی کمتر از رسانه‌های خصوصی بوده است. در نتیجه، ۵۴.۳ درصد از روزنامه‌نگاران به ترک این شغل فکر می‌کنند.

مشکلات بیمه‌ای و کسری سابقه

وضعیت بیمه روزنامه‌نگاران نیز نگران‌کننده است:

• ۵.۷ درصد از روزنامه‌نگاران هیچ سابقه بیمه‌ای ندارند.
• ۴۸.۴ درصد کمتر از ۱۰ سال سابقه بیمه دارند.
• ۲۲ درصد در حال حاضر تحت پوشش بیمه کاری نیستند که ۱۵.۹ درصد از آن‌ها تمام‌وقت مشغول به کارند.
• ۳۷.۶ درصد فاقد بیمه تکمیلی درمان هستند.

جابجایی‌های شغلی و اهمال‌کاری کارفرمایان منجر به کسری سابقه بیمه شده است؛ ۵۶ درصد از پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند که سابقه بیمه آن‌ها حداقل سه سال کمتر از سابقه کاری‌شان است. این کسری در ۳۷.۷ درصد به پنج سال و در ۱۷.۶ درصد به هشت سال یا بیشتر می‌رسد.