چرا خودروهای سواری دیزلی در بازار ایران غایب هستند؟

چرا خودروهای سواری دیزلی در ایران جایی ندارند؟

در ایران، تمرکز تولید و استفاده از خودروهای سواری عمدتاً بر پیشرانه‌های بنزینی است و خودروهای دیزلی بیشتر در بخش حمل‌ونقل سنگین به کار گرفته شده‌اند. دلایل اصلی این غیبت شامل موارد زیر است:

• نبود زیرساخت‌های تولید: عدم وجود زیرساخت‌های لازم برای تولید موتورهای دیزلی پیشرفته برای خودروهای سواری.
• هزینه بالای توسعه: سرمایه‌گذاری اولیه و هزینه بالای توسعه این فناوری در کشور.
• تصور نادرست از آلایندگی: باور غلط درباره آلایندگی بالای دیزل در مقایسه با بنزین، که عمدتاً ناشی از فناوری‌های قدیمی است.
• سیاست‌های وارداتی: تمرکز سنتی سیاست‌های وارداتی بر مدل‌های بنزینی و محدودیت‌های گمرکی.

در اروپا، تا پیش از رسوایی دیزل‌گیت فولکس‌واگن در سال ۲۰۱۵، حدود ۵۰ درصد از خودروهای سواری فروخته‌شده دیزلی بودند و حتی پس از آن، فناوری‌های جدید دیزل با استانداردهای یورو ۶ و یورو ۷ جایگاه خود را حفظ کرده‌اند. اما در ایران، حتی خودروهای دیزلی مدرن با فناوری‌های کاهش آلایندگی مانند فیلتر ذرات دیزل (DPF) و سیستم کاهش کاتالیزوری (SCR) نیز وارد نشده‌اند.

مزایای خودروهای سواری دیزلی

خودروهای سواری دیزلی به دلیل ویژگی‌های فنی و اقتصادی خود، مزایای متعددی دارند که می‌تواند برای بازار ایران جذاب باشد:

• مصرف سوخت کمتر: موتورهای دیزلی به دلیل راندمان حرارتی بالاتر (۳۰ تا ۴۰ درصد در مقایسه با ۲۰ تا ۳۰ درصد موتورهای بنزینی)، مصرف سوخت کمتری دارند. یک خودروی دیزلی با موتور ۲.۰ لیتری می‌تواند تا ۲۰ درصد سوخت کمتری نسبت به معادل بنزینی خود مصرف کند.
• عمر مفید بیشتر: موتورهای دیزلی به دلیل ساختار مستحکم‌تر، عمر مفید بیشتری دارند و می‌توانند بین ۳۰۰,۰۰۰ تا ۵۰۰,۰۰۰ کیلومتر بدون نیاز به تعمیرات اساسی کار کنند.
• گشتاور بالا در دور پایین: این موتورها گشتاور بیشتری در دورهای پایین تولید می‌کنند که برای رانندگی در شرایط شهری و جاده‌های کوهستانی ایده‌آل است.
• کاهش انتشار CO۲: موتورهای دیزلی مدرن با فناوری‌هایی مانند DPF و SCR، انتشار CO۲ کمتری نسبت به موتورهای بنزینی دارند. خودروهای دیزلی یورو ۶ به‌طور متوسط ۱۵ درصد CO۲ کمتری نسبت به خودروهای بنزینی با قدرت مشابه تولید می‌کنند.
• هزینه‌های نگهداری کمتر: اگرچه هزینه اولیه خرید ممکن است کمی بالاتر باشد، اما هزینه‌های نگهداری و تعمیرات در بلندمدت به دلیل دوام بیشتر قطعات و مصرف سوخت کمتر، کاهش می‌یابد.

چالش‌های پیش رو در ایران

عدم تولید یا واردات خودروهای سواری دیزلی در ایران با چالش‌هایی همراه است:

• کیفیت پایین گازوئیل: کیفیت پایین گازوئیل در برخی پمپ‌های سوخت ایران، که حاوی گوگرد بالایی است، می‌تواند به سیستم‌های کاهش آلایندگی مدرن دیزل آسیب برساند. گازوئیل با استاندارد یورو ۴ یا بالاتر به‌طور گسترده در ایران در دسترس نیست.
• محدودیت زیرساخت‌های تعمیر و نگهداری: زیرساخت‌های تعمیر و نگهداری خودروهای دیزلی پیشرفته در ایران محدود است که می‌تواند هزینه‌های تعمیر را برای مصرف‌کنندگان افزایش دهد.
• تصور نادرست از آلایندگی: تصور نادرست درباره آلایندگی بالای خودروهای دیزلی، که عمدتاً ناشی از فناوری‌های قدیمی است، باعث شده سیاست‌گذاران و مصرف‌کنندگان تمایل کمتری به این خودروها نشان دهند.

تنوع سبد سوخت: یک سیاست راهبردی

متنوع‌سازی سبد سوخت خودروهای سواری، که بخش عمده تردد در ایران را به خود اختصاص می‌دهند، از سیاست‌های راهبردی کشور برای کاهش وابستگی به بنزین، بهبود کارایی سوخت و کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی است. در حال حاضر، بیش از ۸۰ درصد خودروهای سواری در ایران بنزینی هستند که فشار زیادی بر منابع بنزین وارد می‌کند.

ورود خودروهای سواری دیزلی به بازار ایران می‌تواند این وابستگی را کاهش دهد، زیرا گازوئیل در مقایسه با بنزین از نظر تولید داخلی و هزینه یارانه‌ای، فشار کمتری به اقتصاد کشور وارد می‌کند. ایران می‌تواند با توسعه زیرساخت‌های سوخت دیزل باکیفیت و ترویج خودروهای سواری دیزلی، مصرف بنزین را تا ۲۰ درصد کاهش دهد. علاوه بر این، خودروهای دیزلی می‌توانند به‌عنوان مکملی برای خودروهای برقی و هیبریدی در برنامه متنوع‌سازی سبد سوخت عمل کنند.

با این وجود، هنوز چاره‌ای برای متنوع‌سازی سبد سوخت پیدا نشده است و ادامه مصرف بی‌اندازه بنزین، کشور را به سمت کمبود شدید سوخت و پیامدهای ناگوار زیست‌محیطی سوق خواهد داد.