دستاورد بی‌سابقه: تولید انسولین در بدن بیماران دیابتی بدون نیاز به داروهای سرکوب‌کننده ایمنی

محققان برای اولین بار در جهان موفق به دستیابی به یک دستاورد علمی بی‌سابقه در زمینه درمان دیابت نوع ۱ شده‌اند. آنها با پیوند سلول‌های تولیدکننده انسولین که به صورت ژنتیکی مهندسی شده‌اند، توانستند بدن یک بیمار دیابتی را وادار به تولید انسولین کند، آن هم بدون نیاز به مصرف مادام‌العمر داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی. این کشف می‌تواند انقلابی در زندگی میلیون‌ها نفر از بیماران دیابتی ایجاد کند.

فناوری «سلول‌های نامرئی» و ویرایش ژن

تیمی از محققان دانشگاه اوپسالا سوئد با همکاری شرکت Sana Biotechnology، راهکاری نوین برای ساخت سلول‌هایی یافته‌اند که برای سیستم ایمنی بدن «نامرئی» هستند. این دستاورد با استفاده از فناوری پیشرفته ویرایش ژن کریسپر (CRISPR) محقق شده است. محققان تغییرات اساسی را در سلول‌های پیوندی ایجاد کردند تا از شناسایی و حمله سیستم ایمنی به آنها جلوگیری شود.

• حذف ژن‌های HLA کلاس I و II: این ژن‌ها به عنوان «کارت شناسایی» مولکولی عمل می‌کنند. با حذف آنها، سلول‌های ایمنی (سلول‌های T) دیگر قادر به شناسایی سلول‌های پیوندی به عنوان عامل بیگانه نیستند.
• افزایش بیان پروتئین CD۴۷: این پروتئین سیگنال «من را نخور» را به سلول‌های ایمنی ذاتی (مانند ماکروفاژها) ارسال کرده و از حمله آنها جلوگیری می‌کند.

نتایج خیره‌کننده آزمایش بالینی

روش جدید محققان بر روی یک مرد ۴۲ ساله که به مدت ۳۷ سال با دیابت نوع ۱ زندگی می‌کرد، آزمایش شد. این بیمار به مدت طولانی به تزریق انسولین وابسته بود. محققان سلول‌های مهندسی‌شده را در ۱۷ نقطه مجزا به عضله ساعد او تزریق کردند. نتایج پس از ۶ ماه از آغاز درمان، بسیار امیدوارکننده و خیره‌کننده بود:

سلول‌های ویرایش‌شده، بدون نیاز به هیچ‌گونه داروی سرکوب‌کننده ایمنی، در بدن بیمار زنده ماندند و شروع به تولید انسولین کردند. همچنین هیچ نشانه‌ای از حمله سیستم ایمنی به سلول‌های پیوندی مشاهده نشد.

این موفقیت نه تنها راه را برای درمان‌های جدید دیابت هموار می‌کند، بلکه پتانسیل عظیمی برای درمان سایر بیماری‌های خودایمنی و پیوند اعضا بدون نیاز به داروهای سرکوب‌کننده ایمنی را نیز نشان می‌دهد.