جزئیات خواندنی از خاطرات ناصرالدین‌شاه: از تولد ولیعهد تا اخبار جنگ اروپا

برنامه‌های روزانه و اخبار دربار

ناصرالدین‌شاه در ابتدای روز پنجشنبه ۱۳ جمادی‌الاول ۱۲۸۷، قصد عزیمت به روستای انباج در لواسان را داشت. اما این برنامه به دلیل نامناسب بودن محل چادر، توسط «باشی» لغو شد و سفر به سلطنت‌آباد برای روز بعد برنامه‌ریزی گردید. در همین روز، آغاسلیمان از شمیران به حضور شاه رسید.

یکی از مهم‌ترین اخبار این روز، تولد پسری برای مظفرالدین‌میرزا ولیعهد از همسرش تاج‌الملوک، دختر عزت‌الدوله، در تاریخ ششم جمادی‌الاول بود که به صورت تلگرافی به اطلاع شاه رسید. این خبر نشان‌دهنده اهمیت ارتباطات تلگرافی در آن زمان برای اطلاع‌رسانی سریع رویدادهای مهم بود.

شکار و گرمای هوا

بخش دیگری از خاطرات به فعالیت‌های روزانه و وضعیت آب و هوا اختصاص دارد. عصر آن روز با گرمای شدید سپری شد. ماشاءالله‌خان و همراهانش در ورجین به شکار رفته بودند و میرشکار از این بابت ابراز نارضایتی می‌کرد. شاه نیز به شکار یک قوچ بزرگ اشاره می‌کند که روز قبل شکار شده بود اما لاشه‌اش در سنگی گیر کرده و لاشخورها نیز به آن نزدیک نشده بودند.

اخبار نگران‌کننده از فرنگستان

شب هنگام، حکیم به حضور شاه آمد و اخبار تلگرافی بسیار بدی از فرنگستان (اروپا) به همراه داشت. شاه از حکیم خواست تا با ترس و لرز این اخبار را بخواند. این اخبار شامل شکست‌های پی‌درپی فرانسوی‌ها و پیشروی قشون پروس به سمت پاریس بود که موجب تلخی و بی‌خوابی شاه در آن شب شد. این بخش از خاطرات، نشان‌دهنده تأثیر تحولات بین‌المللی بر دربار قاجار است.

در حین خواندن روزنامه توسط حکیم، حاجی میرزاعلی مقدس نیز به حضور شاه رسید. او از ناخوشی و گرمای شدید هوا شکایت می‌کرد و می‌گفت: «هوا مثل آتش است، می‌میرم.» وی که بسیار زرد و لاغر شده بود، از تشویش خود سخن گفت و دل شاه را به حال او سوزاند. حاجی میرزاعلی مقدس پس از افتادن در منزل به دلیل گرما، برای فردا قصد عزیمت به ناصرآباد را داشت.

پایان روز

خاطرات این روز با اشاره به خوابیدن شاه و حضور انیس‌الدوله به پایان می‌رسد.

درباره «باشی»

«باشی» لقب حسین یا محمدحسن‌خان، پسر محمدخان سرتیپ افشار بود. او به همراه دو برادر تنی خود، اکبرخان (نایب‌ناظر بعدی) و حسین‌خان (نایب بعدی)، ابتدا از غلام‌بچگان و سپس از پیشخدمت‌های ناصرالدین‌شاه بودند. محمدخان افشار پس از فوت پدر مهدیقلی‌خان (مجدالدوله)، مادر وی را به همسری گرفت و به همین دلیل، حسن‌خان و برادرانش با مهدیقلی‌خان برادران ناتنی بودند.