هشدار جدی: چت‌جی‌پی‌تی یک مرد را تا مرز مسمومیت و بیماری روانی پیش برد

آغاز یک بحران: پارانویای آب

ماجرا از آنجا آغاز شد که مردی ۶۰ ساله، بدون هیچ سابقه پزشکی یا روان‌پزشکی، با نگرانی از مسمومیت توسط همسایه‌اش به اورژانس مراجعه کرد. تنها علامت جسمانی مشکوک، تشنگی شدید و شکاکیت نسبت به آب بود که کادر درمان آن را «پارانویای آب» تشخیص دادند.

در ۲۴ ساعت ابتدایی، وضعیت روانی بیمار به سرعت رو به وخامت گذاشت. پارانویا و توهمات شنیداری و دیداری شدت یافت و تلاش برای فرار، به بستری اجباری در بخش روان‌پزشکی منجر شد. اگرچه کم‌آبی شدید می‌تواند موجب هذیان و توهم شود، اما مشکل اصلی این مرد عمیق‌تر بود.

ریشه مشکل: اشتباه در رژیم غذایی و کمبود ریزمغذی‌ها

پس از تزریق مایعات و الکترولیت‌ها، مشخص شد که بیمار رژیم گیاه‌خواری بسیار محدودی داشته و دچار کمبودهای شدید ریزمغذی‌ها، از جمله ویتامین C، B12 و فولیت بوده است. علاوه بر تشنگی و پارانویا، علائم دیگری نیز در او بروز کرده بود:

• وخامت پوست با آکنه‌های تازه و لکه‌های قرمز روی صورت
• مشکلات خواب شامل خستگی مفرط و بی‌خوابی
• آتاکسی (از دست دادن تعادل و مشکلات گفتاری و بلع)

این مجموعه علائم، نشان‌دهنده وضعیتی پیچیده و جدی بود که ریشه در تلاش بیمار برای کاهش مصرف نمک داشت. او پس از مطالعه درباره اثرات منفی سدیم کلرید (نمک خوراکی)، تصمیم گرفت نمک را از رژیم غذایی‌اش حذف کند. هدف او قابل‌درک بود، اما اشتباه فاجعه‌باری رخ داد: او فقط می‌خواست کلرید را حذف کند، نه سدیم کلرید را.

جایگزینی فاجعه‌بار: برومید به جای کلرید

این مرد به مدت سه ماه، سدیم کلرید را با سدیم برومید جایگزین کرده بود؛ ماده‌ای که پس از مشورت با ChatGPT از اینترنت تهیه کرده بود. پزشکان توضیح دادند که او به اشتباه گمان می‌کرد کلرید می‌تواند با برومید جایگزین شود. این توصیه از نظر تغذیه‌ای فاجعه‌بار است؛ زیرا کلرید یک ماده معدنی حیاتی است که بدن به آن نیاز دارد، اما برومید سمی است و مصرف زیادش باعث تهوع، استفراغ، بی‌اشتهایی، مشکلات پوستی و اختلالات روانی می‌شود.

شورای اطلاعات غذایی اروپا تأکید می‌کند که کلرید یکی از مواد معدنی اصلی موردنیاز بدن است و به طور طبیعی در غذاهای مختلف وجود دارد. در اوایل قرن بیستم، برومید مسئول حدود یک دوازدهم از موارد بستری روان‌پزشکی بود، اما پس از ممنوعیت استفاده در داروهای بدون نسخه در سال ۱۹۷۵، موارد مسمومیت کاهش یافت.

میزان برومید در خون بیمار، ۱۷۰۰ میلی‌گرم بر لیتر بود که ۲۳۳ برابر بیشتر از حد مجاز برای افراد سالم است. این مقدار بالا، دلیل اصلی مشکلات ذهنی او بود.

بهبود و درس‌های آموخته‌شده

خبر خوب این است که پس از قطع مصرف این نمک سمی خانگی و گذشت حدود سه هفته، علائم بیمار بهبود یافت. اما نحوه وقوع حادثه بیش از خود آن نگران‌کننده است، زیرا نشان می‌دهد استفاده نادرست از هوش مصنوعی می‌تواند به عوارض سلامتی جبران‌ناپذیری منجر شود.

بیمار هنگام تصمیم به حذف کلرید از رژیم غذایی خود احتمالاً با ChatGPT 3.5 یا 4.0 مشورت کرده بود. اگرچه محققان نمی‌دانند محتوای گفت‌وگو دقیقاً چه بوده است، اما وقتی از ChatGPT 3.5 درباره جایگزین کلرید پرسیدند، پاسخی دریافت کردند که برومید را نیز شامل می‌شد. هرچند پاسخ تأکید داشت که «زمینه اهمیت دارد»، اما هشدار بهداشتی مشخصی وجود نداشت و درباره علت جایگزینی نیز پرسشی نشد، دقیقاً برعکس روشی که یک پزشک واقعی عمل می‌کند.

نتیجه اخلاقی این داستان روشن است: به هوش مصنوعی و برنامه‌های مشابه برای مشاوره پزشکی اعتماد نکنید و هرگز بدون مشورت با پزشک سراغ موادی مانند برومید نروید. این مطالعه موردی در نشریه Annals of Internal Medicine: Clinical Cases منتشر شده است.