حذف یارانه ثروتمندان و ساماندهی بنزین: چالش‌های دولت پزشکیان

حذف یارانه نقدی ثروتمندان: گامی جدی‌تر

موضوع حذف یارانه نقدی دهک‌های درآمدی بالا، بار دیگر به صدر اخبار بازگشته است. این بحث که از سال 1401 مطرح بوده، این بار با جزئیات بیشتری در دستور کار قرار گرفته است.

• زمان‌بندی اجرا: احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، شهریور ماه سال جاری را موعد نهایی قطع یارانه نقدی دهک‌های هشتم و نهم اعلام کرده است.
• جامعه هدف: دهک دهم جامعه که بالاترین سطح درآمد را دارد، از ابتدا یارانه نقدی دریافت نمی‌کند. با این حال، دهک‌های هشتم و نهم به همراه دهک دهم، حدود 25 میلیون نفر از جمعیت ایران را شامل می‌شوند.
• روند اجرایی: قرار است قطع یارانه این دهک‌ها با برنامه‌ریزی دقیق انجام شود. پیش از قطع یارانه، هر فرد مشمول به صورت رسمی از دلایل این تصمیم مطلع خواهد شد و در صورت اعتراض، شکایات بررسی می‌شوند.
• موافقت دولت: حذف یارانه ثروتمندان در مرحله کسب موافقت نهایی دولت قرار دارد و در صورت عدم مخالفت رئیس‌جمهور و سایر تصمیم‌گیران، این طرح جنبه رسمی پیدا خواهد کرد.

ساماندهی یارانه بنزین: رویکردی جدید

افزایش قیمت بنزین، موضوعی که از زمان رقابت‌های انتخاباتی مطرح بوده، اکنون با رویکردی جدید در دستور کار دولت قرار گرفته است. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، در جلسه 19 مرداد با مدیران رسانه‌ها، طرحی تازه برای مدیریت یارانه بنزین ارائه داد.

«من نمی‌خواهم بنزین را برای محرومان گران کنم.»
«به کسی که چهار برابر مصرف می‌کند چرا باید یارانه بدهیم؟»

این اظهارات نشان می‌دهد که افزایش احتمالی قیمت بنزین تنها به ثروتمندان محدود خواهد شد. تعبیر برخی رسانه‌ها از این سخنان، دریافت بنزین با نرخی متفاوت برای دهک‌های درآمدی بالا است. این رویکرد، مدیریت یارانه را در مسیری جدید قرار می‌دهد و تنها به حذف یارانه نقدی محدود نمی‌شود.

چالش‌های پیش رو: آیا «جنگ با ثروتمندان» شدنی است؟

حذف یارانه‌های نقدی و غیرنقدی برای دهک‌های درآمدی بالا، فرآیندی ساده نیست و با چالش‌های متعددی روبروست:

• دشواری دهک‌بندی: تعیین و مرزبندی دقیق افراد جامعه در دهک‌های مختلف، اقدامی دشوار برای وزارت تعاون و دولت خواهد بود. در حال حاضر نیز تفاوت 150 هزار تومانی یارانه نقدی بین دهک‌های اول تا سوم و دهک‌های چهارم تا نهم، اعتراضات زیادی را به دنبال داشته است.
• معضل خوداظهاری: دهک‌بندی یارانه‌ها تا حدودی به خوداظهاری افراد نیز وابسته است که می‌تواند منجر به بروز معضلاتی شود.
• مخالفت‌ها و ارتباط با تعرفه واردات خودرو: از زمان اعلام طرح حذف یارانه بنزین برای دهک‌های درآمدی بالا، مخالفان این طرح، موضوع تعرفه واردات خودرو را مطرح کرده‌اند.

مصوبه ابطال شده هیئت دولت نشان می‌دهد که تعرفه واردات خودروهای با حجم موتور بالای 2500 سی‌سی، که مورد علاقه دهک‌های درآمدی بالا هستند، بین 180 تا 190 درصد بوده است. در حالی که برخی معتقدند بنزین وارداتی نباید با نرخ دولتی در اختیار دهک‌های پردرآمد قرار گیرد، مخالفان حذف یارانه بنزین این اقدام را در تضاد با تعرفه‌های واردات خودرو می‌دانند.