بحران آب در کهگیلویه و بویراحمد: کاهش ۲۹۵ میلیون متر مکعبی ذخایر سدها

کاهش نگران‌کننده ذخایر آبی

میزان بارندگی‌های امسال در استان کهگیلویه و بویراحمد به طور میانگین ۳۰۰ میلیمتر بوده که کمتر از نصف بارندگی‌های بلندمدت در این زمان از سال زراعی است. این کاهش شدید، منجر به افت چشمگیر سطح آب در سفره‌های زیرزمینی و سدهای استان شده است.

• سد کوثر: ذخیره آب از ۵۷۰ میلیون متر مکعب در سال گذشته به ۳۹۵ میلیون متر مکعب کاهش یافته است. ظرفیت مخزن این سد ۵۴۷ میلیون متر مکعب است.
• سد چمشیر: ذخیره آب از ۷۵۰ میلیون متر مکعب در سال گذشته به ۵۷۰ میلیون متر مکعب رسیده است.
• سد شاه قاسم: از ظرفیت ۹ میلیون متر مکعبی خود، تنها یک درصد آب دارد.

این کاهش مجموعاً ۲۹۵ میلیون متر مکعب افت ذخیره آب در سدهای کوثر و چمشیر را نسبت به سال گذشته نشان می‌دهد.

پیامدهای خشکسالی بر منابع زیرزمینی و روستاها

خشکسالی نه تنها سدها را تحت تأثیر قرار داده، بلکه منابع آب زیرزمینی و چشمه‌ها را نیز به شدت متاثر کرده است:

• ایستایی آب سفره‌های زیرزمینی از هشت متر به سه متر کاهش یافته است.
• ۸۰ چشمه در استان خشک شده‌اند.
• ۶۲۳ روستا با تنش آبی مواجه هستند و آب آنها با تانکر تأمین می‌شود.
• کسری آب سفره‌های زیرزمینی استان ۳۰ میلیون متر مکعب اعلام شده است.

اقدامات دولت برای مقابله با کم‌آبی

دولت برای کاهش اثرات کم‌آبی و بهبود وضعیت تأمین آب در استان، اقداماتی را در دست اجرا دارد:

• خرید و نصب ۴۰ دستگاه الکتروپمپ جدید در چاه‌ها برای افزایش ظرفیت آبدهی.
• بهسازی چشمه‌ها و وارد مدار کردن چاه‌های خارج شده از بهره‌برداری.
• تعمیر و اصلاح ۲۶۰۰ مورد شکستگی در شبکه توزیع آب از ابتدای سال جاری.
• سرمایه‌گذاری سه هزار میلیارد ریالی برای مرمت و بهسازی چاه‌ها و منابع تأمین آب.
• مسدود کردن چاه‌های غیرمجاز: از ۳۸۳۶ حلقه چاه حفر شده، ۹۶۷ حلقه فاقد پروانه بهره‌برداری هستند. تاکنون ۶۶۴ چاه غیرمجاز پر شده و قرار است ۵۰ حلقه دیگر در سال جاری مسدود شوند.
• نصب ۳۹۰ دستگاه کنتور حجمی هوشمند بر روی چاه‌ها از سال ۱۳۹۳ و برنامه‌ریزی برای نصب ۶۵ دستگاه دیگر در سال جاری.

راهکارهای مدیریت مصرف و اصلاح الگوی کشت

کارشناسان و مسئولان بر لزوم مدیریت مصرف آب و اصلاح الگوی کشت تأکید دارند. اصلاح الگوی کشت به معنای برنامه‌ریزی برای کشت محصولات کشاورزی با هدف بهینه‌سازی تولید، حفظ منابع پایه (مانند آب و خاک) و افزایش بهره‌وری کشاورزی است.

«اصلاح الگوی کشت، نجات‌بخش آب و به دنبال آن بهبود شرایط زندگی مردم کهگیلویه و بویراحمد است.»

مهمترین راهکارهای مدیریت آب در شرایط خشکسالی عبارتند از:

• تعامل بهره‌برداران، به ویژه کشاورزان، با برنامه‌های مدیریت منابع آب.
• نصب کنتور حجمی هوشمند و جلوگیری از اضافه برداشت از منابع آب زیرزمینی.
• خودداری از کف‌شکنی غیرمجاز.
• استفاده از سیستم‌های نوین آبیاری و حرکت به سمت کشت‌های گلخانه‌ای.
• اولویت کشت محصولات راهبردی و کم‌آب‌طلب.
• تأمین و توزیع آب آشامیدنی پایدار به عنوان اولویت اول.
• شناسایی مناطق دارای مشکل و تنش آبی و انجام تدابیر لازم.
• اعلام مناطق ممنوعه برای کشت‌های پرمصرف.