سقوط آزاد صنعت دارو در بورس: عقب‌ماندگی چشمگیر از طلا، دلار و تورم

جایگاه صنعت دارو در بازار سرمایه

صنعت مواد و محصولات دارویی با ۵۰ شرکت فعال، پس از گروه‌های سرمایه‌گذاری‌ها، محصولات شیمیایی و فلزات اساسی، چهارمین صنعت بزرگ از نظر تعداد شرکت در بازار سهام ایران است. مجموع ارزش بازار این صنعت به بیش از ۲۲۷ هزار میلیارد تومان می‌رسد که آن را در بین ۱۰ صنعت بزرگ بورس قرار می‌دهد.

توزیع اندازه شرکت‌ها بر اساس ارزش بازار

• شرکت‌های خیلی کوچک: ۳ نماد (۶ درصد) با ارزش کمتر از ۵۰۰ میلیارد تومان.
• شرکت‌های کوچک: ۸ نماد (۱۶ درصد) با ارزش بین ۵۰۰ تا ۱,۰۰۰ میلیارد تومان.
• شرکت‌های متوسط: ۳۶ نماد (۷۲ درصد) با ارزش بین ۱,۰۰۰ تا ۱۰ هزار میلیارد تومان.
• شرکت‌های بزرگ: ۳ شرکت (۶ درصد) با ارزش بین ۱۰ هزار تا ۱۰۰ هزار میلیارد تومان.

این ترکیب نشان‌دهنده ساختار غالب شرکت‌های متوسط و بزرگ در صنعت داروی ایران است. نمادهایی چون دتهران (۷۱ میلیارد تومان) در رده خیلی کوچک و تیپیکو (۲۷ هزار میلیارد تومان) و دعبید (۴۲ هزار میلیارد تومان) در رده شرکت‌های بزرگ قرار دارند. این صنعت فاقد شرکت «خیلی بزرگ» با ارزش بالای ۱۰۰ هزار میلیارد تومان است.

افت سنگین ارزش سهام شرکت‌های دارویی از سقف تاریخی

بررسی بازدهی ۵۰ نماد فعال در صنعت داروسازی نشان می‌دهد که تمامی این نمادها نسبت به سقف تاریخی خود در سال‌های اخیر با افت ارزش مواجه شده‌اند. این افت‌ها از اردیبهشت ۱۳۹۹ تا مرداد ۱۴۰۴ متغیر بوده و در برخی موارد به بیش از ۹۰ درصد نیز رسیده است.

نمادهایی با افت بیش از ۸۰ درصد

• دتولید: ۹۰.۴ درصد کاهش از ۱۸ تیر ۱۳۹۹.
• برکت: ۸۶.۸ درصد کاهش از ۱۶ شهریور ۱۴۰۰.
• دزهراوی: ۸۳.۳ درصد کاهش از ۳۰ تیر ۱۳۹۹.
• دسانکو: ۸۲.۸ درصد کاهش از ۱۷ تیر ۱۳۹۹.
• دیران: ۸۱.۵ درصد کاهش از ۲۵ مهر ۱۴۰۰.

نمادهایی با افت ۵۰ تا ۸۰ درصد

در این دسته، نمادهایی مانند داوه (۷۲.۷ درصد)، دسبحا (۷۱.۹ درصد)، کی‌بی‌سی (۷۱ درصد)، دکیمی (۶۶.۸ درصد)، دجابر و شفا (هر کدام ۶۴.۸ درصد) قرار دارند. این افت‌ها نشان‌دهنده فاصله چشمگیر با قله‌های قیمتی گذشته است.

نمادهایی با افت ۲۰ تا ۵۰ درصد

نمادهایی نظیر ددانا (۴۰.۵ درصد)، دره‌آور (۳۹.۸ درصد)، وپخش (۳۹.۱ درصد)، ددام و دتماد (هر کدام ۳۸.۶ درصد) در این محدوده قرار می‌گیرند.

نمادهایی با افت کمتر از ۲۰ درصد

کمترین میزان افت مربوط به هجرت با ۷.۹ درصد کاهش از ۱۳ بهمن ۱۴۰۳ است. نمادهایی مانند دکپسول (۱۸.۷ درصد)، دعبید (۱۸.۵ درصد) و کاسپین (۱۷.۲ درصد) نیز در این گروه جای دارند. لازم به ذکر است که افت محدود برخی نمادها لزوماً به معنای وضعیت بنیادی بهتر نیست؛ برای مثال، دحاوی و شتهران به دلیل قفل بودن در صف فروش، امکان کشف قیمت واقعی را نداشته‌اند.

مقایسه عملکرد صنعت دارو با شاخص‌های کلان بازار (از ۲۱ خرداد)

از ۲۱ خرداد تا زمان تعطیلی بورس به دلیل شرایط جنگی، چهار شاخص کلان بازار افت‌هایی بین ۱۴ تا ۱۶ درصد را تجربه کردند. با این حال، صنعت دارو به‌جز معدود استثناها، ضربه‌ای سنگین‌تر از کل بازار خورده است.

از میان ۴۸ نماد دارویی، تنها دابور با رشد مثبت ۶.۵۳ درصد توانسته ارزش خود را افزایش دهد و سایر نمادها افت داشته‌اند.

بیشترین افت‌ها (بیش از منفی ۳۰ درصد)

• برکت: منفی ۳۴.۱۷ درصد.
• دسبحان: منفی ۳۲.۲۵ درصد.
• داوه: منفی ۳۱.۸۸ درصد.
• والبر و دکوثر: هر یک منفی ۳۰.۳۹ درصد.
• دیران: منفی ۲۹.۷۱ درصد.

افت‌های متوسط تا سنگین (بین منفی ۲۰ تا منفی ۳۰ درصد)

نمادهایی مانند دتولید (منفی ۲۸.۶۳ درصد)، دسبحا (منفی ۲۷.۰۱ درصد) و دسانکو (منفی ۲۵.۱۷ درصد) در این گروه قرار دارند.

افت‌های محدودتر (زیر منفی ۱۰ درصد)

این گروه شامل کاسپین (منفی ۸.۷۴ درصد)، دامین (منفی ۷.۴۰ درصد)، دفارا (منفی ۷.۳۰ درصد)، بیوتیک (منفی ۳.۰۹ درصد)، دفرا و دارو (هر کدام منفی ۲.۲۳ درصد) است.

عملکرد صنعت دارو از سقف ۱۴۰۲ تا امروز

در حالی که شاخص‌های اصلی بازار سرمایه از سقف ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۲ تاکنون افت کرده‌اند (شاخص کل بورس حدود منفی ۱.۵ درصد، شاخص کل هم‌وزن بیش از منفی ۱۰ درصد)، تنها تعداد معدودی از شرکت‌های دارویی توانسته‌اند از این شرایط جان سالم به در ببرند یا حتی رشد کنند.

سقوط‌های بالای منفی ۷۰ درصد

• برکت: منفی ۸۲.۴ درصد.
• دتولید: منفی ۷۴.۹ درصد.
• دسبحا: منفی ۷۱.۹ درصد.
• دیران: منفی ۷۱ درصد.

نمادهای پیشتاز دارویی و رشد استثنایی

در مقابل افت‌های سنگین، برخی نمادها رشد چشمگیری داشته‌اند:

• بیوتیک: مثبت ۱۷.۹ درصد.
• دپارس: مثبت ۲۰.۶ درصد.
• دکپسول: مثبت ۳۴.۵ درصد.
• دشیری: مثبت ۴۴.۸ درصد.
• دقاضی: مثبت ۵۷.۸ درصد.
• دفرا: مثبت ۶۷.۸ درصد.
• دسینا: مثبت ۷۱ درصد.
• دامین: مثبت ۸۴.۹ درصد.
• کاسپین: مثبت ۱۴۲.۶ درصد (رکورد مطلق رشد در صنعت دارو).

نماد دزاگرس نیز با بازدهی مثبت ۶۱.۵ درصد از روز عرضه اولیه (۳ دی ۱۴۰۳) در بین بهترین‌ها قرار دارد.

فاصله صنعت دارو با بازارهای موازی (طلا، دلار، تورم)

اکثر سهام صنعت دارو نتوانسته‌اند همگام با رشد بالای ۲۰۰ درصدی طلای ۱۸ عیار، بیش از ۸۰ درصدی دلار و بیش از ۱۵۰ درصدی تورم حرکت کنند. حتی نمادهای صعودی نیز برای جبران عقب‌ماندگی نسبت به این بازارها، نیازمند رشدهای قابل‌توجه هستند.

• برکت: برای رسیدن به سطح تورم به ۱۳۶۰ درصد رشد و برای هم‌ترازی با طلا به ۱۵۸۸ درصد رشد نیاز دارد.
• دتولید: برای بازگشت به قدرت خرید معادل تورم به حدود ۶۰۰ درصد رشد نیاز دارد.
• کاسپین: با وجود رشد ۱۴۲.۶ درصدی، برای رسیدن به بازدهی طلا همچنان حدود ۲۰ درصد فاصله دارد.
• دامین: با رشد ۸۴.۹ درصدی، برای رسیدن به طلا حدود ۳۹ درصد دیگر باید رشد کند.

این بررسی نشان می‌دهد که بخش اعظم نمادهای صنعت دارو، چه در صف زیان و چه در رده برندگان، هنوز فاصله قابل‌توجهی با سه بازار مرجع یعنی طلا، دلار و تورم دارند.