جدیدترین گزارش عملیات اجرایی سیاست پولی بانک مرکزی نشان می‌دهد که در هفدهمین حراج بازار باز سال جاری، که در تاریخ ۲۰ مردادماه برگزار شد، بانک‌ها تقاضای خود برای جذب نقدینگی از بانک مرکزی را افزایش دادند. با این حال، تزریق پول توسط بانک مرکزی در این بازار نسبت به هفته گذشته بدون تغییر باقی ماند. در مقابل، بانک مرکزی برای رفع بخشی از نیاز بانک‌ها به وجوه نقد، اعتباردهی قاعده‌مند در بازار بین بانکی را افزایش داده است.

بازار باز: ابزاری برای مدیریت نقدینگی

بازار باز یکی از ابزارهای کلیدی سیاست‌گذاری پولی است که بانک مرکزی از طریق آن نقدینگی مورد نیاز بانک‌ها را تأمین می‌کند. سازوکار این بازار به این صورت است که بانک‌ها با فروش اوراق بهادار خود به بانک مرکزی، نقدینگی لازم را به دست می‌آورند. سپس در سررسید از پیش تعیین‌شده، اوراق فروخته‌شده را با نرخ سود مشخصی از بانک مرکزی بازخرید کرده و بدهی خود را تسویه می‌کنند.

• نام این عملیات «توافق بازخرید» یا «ریپو» است.
• نرخ انجام این معامله «نرخ توافق بازخرید» نامیده می‌شود.
• مدت زمان سررسید نیز «مدت توافق بازخرید» نام دارد.

جزئیات هفدهمین حراج بازار باز

هفدهمین حراج بازار باز سال ۱۴۰۴ در تاریخ ۲۰ مردادماه برگزار شد. در این حراج، ۲۰ بانک و مؤسسه غیربانکی با هدف تأمین بخشی از نقدینگی مورد نیاز خود شرکت کردند.

• حداقل نرخ توافق بازخرید: ۲۳ درصد (ثابت ماند).
• مدت توافق بازخرید: هفت روزه (ثابت ماند).

تثبیت تزریق پول بانک مرکزی در سطح ۳۲۹ هزار میلیارد تومان

بانک‌های شرکت‌کننده در حراج شماره ۱۷ بازار باز، بیش از ۳۶۷ هزار میلیارد تومان سفارش ریپو به بانک مرکزی ارسال کردند. این رقم نسبت به حراج قبلی، ۱۲ هزار میلیارد تومان افزایش نشان می‌دهد.

با وجود افزایش تقاضا، بانک مرکزی میزان تزریق پول خود در بازار باز را افزایش نداد و همانند هفته گذشته، ۳۲۹ هزار میلیارد تومان از سفارش‌های ریپو را پذیرفت که معادل ۸۹ درصد از کل سفارش‌ها بود. این برای نخستین بار در هفت هفته گذشته است که نسبت سفارش‌های پذیرفته شده به کل سفارش‌ها به کمتر از ۹۰ درصد می‌رسد.

همچنین، در این هفته بیش از ۳۳۰ هزار میلیارد تومان از ریپوهای هفته گذشته سررسید شد و بانک‌ها با بازخرید اوراق خود، بدهی‌شان را به بانک مرکزی تسویه کردند.

افزایش اعتباردهی قاعده‌مند در بازار شبانه

بانک مرکزی در بخش دیگری از گزارش خود، آمارهای مربوط به اعتبارگیری قاعده‌مند بانک‌ها در بازار شبانه (بین بانکی) را بررسی کرده است. استقراض از این بازار یکی دیگر از روش‌های تأمین مالی کوتاه‌مدت بانک‌هاست که در آن، بانک‌ها برای تسویه حساب‌های روزانه خود، با نرخ سقف دالان نرخ سود (۲۴ درصد) از یکدیگر استقراض می‌کنند.

بانک مرکزی نیز در این بازار مداخله کرده و بخشی از نیاز بانک‌ها را از طریق اعتباردهی قاعده‌مند تأمین می‌کند. بر اساس این گزارش:

• در هفت روز منتهی به ۲۰ مردادماه ۱۴۰۴، بانک‌ها روزانه بین ۹۰۰ میلیارد تومان تا ۱,۴۶۰ میلیارد تومان اعتبار از بانک مرکزی دریافت کردند.
• مجموع استقراض آنها در این مدت حدود ۵ هزار میلیارد تومان بود.
• این رقم در مقایسه با ۳,۷۸۰ میلیارد تومان هفته گذشته، افزایش قابل توجهی را نشان می‌دهد.