چالش‌های برق در تابستان: راهکارهای کاهش مصرف و پایداری شبکه

صنعت برق کشور در تابستان جاری با چالش‌های متعددی روبرو است؛ از یک سو، پیک مصرف برق به ۷۷ هزار و ۵۰۰ مگاوات رسیده که با وجود کاهش نسبت به سال گذشته، همچنان نیازمند مدیریت دقیق است. از سوی دیگر، افزایش ۴.۵ درصدی مصرف کل انرژی برق در کشور و کاهش ۵۰ درصدی ذخایر آبی، فشار بی‌سابقه‌ای بر نیروگاه‌های برق‌آبی وارد کرده است. این شرایط، لزوم همکاری عمومی در بهینه‌سازی مصرف را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

چالش‌های پیش‌رو در تأمین برق

با وجود ثبت پیک مصرف ۷۷ هزار و ۵۰۰ مگاواتی که نتیجه سیاست‌های افزایش ظرفیت تولید و مدیریت مصرف بوده، آمارها نشان می‌دهد که مصرف کل انرژی برق در سال جاری نسبت به سال قبل ۴.۵ درصد افزایش یافته است. کارشناسان بر این باورند که حدود ۴۵ درصد بار شبکه در تابستان به سیستم‌های سرمایشی اختصاص دارد. اگرچه کاهش دمای هوا در هفته‌های آتی می‌تواند موقتاً از فشار بر شبکه بکاهد، اما چالش اصلی در حوزه تولید برق‌آبی است.

کاهش ۵۰ درصدی ذخایر آبی کشور در سال آبی جاری، ظرفیت نیروگاه‌های برق‌آبی را به حداکثر ۷۰۰۰ مگاوات محدود کرده است. پیش‌بینی می‌شود این ظرفیت در مرداد و شهریور ماه حدود ۷۰ درصد کاهش یابد و بخش قابل توجهی از آن از مدار خارج شود. این وضعیت، حتی با وجود افت نسبی دما، می‌تواند توازن بین تولید و مصرف را دشوارتر کند.

ناظران صنعت برق از مردم می‌خواهند با کاهش استفاده از وسایل پرمصرف، تنظیم دمای کولرها در حد بهینه و انتقال مصرف به ساعات کم‌باری، پایداری شبکه را تقویت کنند.

مسئولان صنعت برق تأکید دارند که با مدیریت دقیق منابع و ظرفیت‌های تولید و توزیع، در تلاش برای به حداقل رساندن ناترازی هستند، اما موفقیت در این مسیر بدون همراهی عمومی امکان‌پذیر نخواهد بود. استمرار همکاری مشترکان، به‌ویژه در روزهای باقیمانده تابستان، شرط اصلی تأمین برق پایدار و مطمئن برای همه مناطق کشور است.

راهکارهای بهینه‌سازی مصرف در لوازم خانگی

یخچال و فریزر: مصرف‌کنندگان دائمی

یخچال و فریزر از جمله لوازم برقی هستند که باید به‌طور مداوم به برق متصل باشند. برای کاهش مصرف انرژی در این وسایل، نکات زیر توصیه می‌شود:

• تنظیم ترموستات یخچال بین ۳ تا ۵ درجه سانتی‌گراد و فریزر بین ۱۵ تا ۱۸ درجه زیر صفر.
• باز و بسته کردن مکرر درِ یخچال و فریزر می‌تواند مصرف برق را تا ۱۰ کیلووات ساعت افزایش دهد.
• خرابی نوار لاستیکی دور در باعث افزایش حدود ۲۰ درصدی مصرف برق می‌شود؛ بررسی و تعویض به‌موقع آن ضروری است.
• از قرار دادن ظروف و مواد غذایی به‌صورت فشرده و غذای گرم در یخچال پرهیز کنید.
• برفک‌زدایی منظم اهمیت دارد؛ ۵ میلی‌متر برفک، مصرف انرژی را افزایش می‌دهد.
• رعایت فاصله حداقل ۱۰ سانتی‌متری بین یخچال و دیوار می‌تواند تا ۵ کیلووات ساعت در ماه صرفه‌جویی به همراه داشته باشد.
• هنگام خرید، مدل‌هایی با برچسب انرژی A یا +A را انتخاب کنید.
• استفاده همزمان از یخچال‌های قدیمی و جدید، به دلیل پرمصرف بودن مدل‌های قدیمی، می‌تواند مصرف برق خانوار را تا دو برابر افزایش دهد.

کولر: اصلی‌ترین مصرف‌کننده تابستانی

کولرها، به‌ویژه در تابستان، سهم عمده‌ای در مصرف برق دارند:

• کولرهای آبی: برای حدود ۸۰ درصد مناطق کشور گزینه به‌صرفه‌تری هستند. سرویس دوره‌ای، شستشو و تعویض به‌موقع پوشال‌ها، استفاده از دور کند، نصب سایه‌بان، عایق‌کاری کانال‌ها و بستن درها و پنجره‌ها می‌تواند مصرف برق کولر آبی را تا ۵۰ درصد کاهش دهد.
• کولرهای گازی: در مناطق گرم و مرطوب توجیه‌پذیرند. دمای آسایش بین ۲۴ تا ۲۶ درجه سانتی‌گراد است. سرویس به‌موقع کندانسور، شستشوی فیلترها، استفاده از درزگیر مناسب و جلوگیری از تابش مستقیم خورشید به دستگاه، می‌تواند ۱۰ تا ۱۵ درصد مصرف برق را کاهش دهد. خاموش کردن حتی یک دستگاه کولر گازی، مصرف برق خانوار را تا ۳۰ درصد کم می‌کند.

انتخاب هوشمندانه و تغییر عادات مصرف

برای کاهش مصرف کلی برق، توجه به نکات زیر ضروری است:

• همواره در خرید لوازم برقی، به نشان استاندارد و برچسب انرژی توجه کنید و مدل‌هایی با مصرف انرژی پایین و بهره‌وری بالا را انتخاب کنید.
• استفاده از لامپ‌های LED به دلیل بهره نوری بیشتر و مصرف کمتر، جایگزین مناسبی برای لامپ‌های پرمصرف است.
• اگر کنتور برق منزل دیجیتال و سه‌تعرفه‌ای است، استفاده از وسایل پرمصرف مانند ماشین لباسشویی، ظرفشویی، اتو و فر برقی را به ساعات کم‌باری یا میان‌باری موکول کنید تا علاوه بر کاهش فشار بر شبکه، از تخفیف در قبض برق بهره‌مند شوید.
• از قرار دادن لوازم صوتی و تصویری در حالت آماده‌به‌کار (استندبای) خودداری کنید، زیرا در طولانی‌مدت هزینه قابل‌توجهی به قبض برق اضافه می‌کند و خطر آسیب ناشی از نوسانات برق را به همراه دارد.

مصرف انرژی در ایران به‌تنهایی از مجموع مصرف نیمی از ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا بیشتر است. این آمار نشان می‌دهد که مدیریت و بهینه‌سازی مصرف، بیش از هر زمان دیگری نیازمند مشارکت عمومی است تا بتوان از چالش‌های موجود عبور کرد و پایداری شبکه برق را تضمین نمود.