خبر کامل
صندوقهای اهرمی: زنگ خطر برای بورس تهران و راهکارهای پیشرو

صندوقهای اهرمی: فرصت یا تهدید برای بورس تهران؟
صندوقهای اهرمی، ابزاری جذاب در بازار سرمایه ایران، در ماههای اخیر با تحولات سیاسی و افت بیش از ۲۰ درصدی شاخص اصلی بازار سهام، با ریسکهای بزرگی مواجه شدهاند. این صندوقها که میتوانند سودهای قابل توجهی را در روندهای صعودی بازار نصیب سرمایهگذاران کنند، اکنون به دلیل سهم بالای خود در بازار سهام ایران، زنگ خطر را برای بورس تهران به صدا درآوردهاند.
ایران؛ دوست اهرم
برخلاف بازارهای توسعهیافته جهانی، بازار سرمایه ایران با نوسانات بسیار بالا و شتاب فزاینده تورم مواجه است. این شرایط، سرمایهگذاران را به سمت کسب بازدهیهای بالاتر و سودهای فراتورمی سوق داده است. در سالهای اخیر، بازدهی بورس در مقیاس سالانه و ششماهه، اغلب کمتر از تورم مورد انتظار بوده و تنها صندوقهای اهرمی در مقاطع خاصی موفق به عملکرد بهتر از تورم شدهاند.
یکی از دلایل اصلی تمرکز معاملهگران بر صندوقهای اهرمی، عدم تنوع ابزارهای سرمایهگذاری در بازار ایران است. عمق کم بازار مشتقه، به عنوان متهم اصلی این عدم تنوعپذیری شناخته میشود. با وجود اینکه صندوقهای اهرمی دارای قراردادهای اختیار معامله هستند، تنها یک صندوق از ۹ صندوق اهرمی فعال در بازار، قراردادهای اختیار معامله فعال دارد. همچنین، ارزش کل معاملات اختیار معامله و آتی سهام، درصد ناچیزی از ارزش کل معاملات بازار را تشکیل میدهد.
علاوه بر این، نظارتها و محدودیتهای ناکافی بر صندوقهای اهرمی و رشد بیبرنامه آنها، به بزرگ شدن شتابان این صندوقها منجر شده است. این در حالی است که در کشورهای توسعهیافته، قوانین مالیاتی و سختگیرانه، مانع از رشد بیرویه یک ابزار خاص مانند صندوقهای اهرمی میشود. فقدان آموزش و فرهنگ سرمایهگذاری اهرمی در ایران نیز باعث شده تا برخی سرمایهگذاران عادی، بدون دانش کافی، با این صندوقها مانند صندوقهای سهامی رفتار کنند. این در حالی است که صندوقهای اهرمی به دلیل استفاده از واحدهای عادی برای ایجاد اهرم، هزینههای بالایی دارند و نگهداری طولانیمدت آنها میتواند دردسرساز باشد.
زنگ خطر برای بازار سهام
سهم بالای صندوقهای اهرمی در بازار ایران، به معنای ارتباط قویتر نوسانات این صندوقها با کل بازار است. افت شدید ارزش صندوقهای بزرگ اهرمی میتواند به فشار فروش گسترده در کل بازار منجر شود. در دوران پس از جنگ، صندوقهای اهرمی برای روانسازی معاملات و کاهش حبابهای خود، مجبور به کوچک کردن واحدهای اهرمی و اندازه صندوق شدند. از آنجایی که این صندوقها سهم بزرگی از کل بازار سهام را در مقایسه با کشورهای دیگر دارند، فشار فروش مضاعفی را در تابلوی معاملات به نمایش گذاشتند.
برخی از فعالان بازار با صف فروش صندوقهای اهرمی در سمت فروش قرار گرفتند. اگر سیاستگذاران بازار سرمایه با برنامهریزی صحیح، در مسیر متناسبسازی صندوقهای اهرمی قرار نگیرند، نقدشوندگی این صندوقها به خطر خواهد افتاد. این اتفاق میتواند منجر به از دست رفتن اعتماد به ابزارهای جدید در بازار سهام شود.
سیاستگذاران در سالهای اخیر، مجوز صندوقهای اهرمی را یکی پس از دیگری صادر کردهاند، در حالی که ارزش دلاری بازار سهام روزبهروز در حال کاهش بوده و قدرت کنترل بازار به دست چند صندوق خاص افتاده است.
راهکار چیست؟
سهم ۴۰ درصدی صندوقهای اهرمی از کل ارزش صندوقهای سرمایهگذاری در ایران، از یک سو نشاندهنده بلوغ نسبی بازار در پذیرش ابزارهای نوین مالی است و از سوی دیگر، هشداری جدی درباره ریسکهای سیستماتیک بالقوه به شمار میرود. تجربه جهانی نشان میدهد که مدیریت دقیق اهرم، توسعه ابزارهای متنوع پوشش ریسک، و آموزش سرمایهگذاران میتواند مانع از تبدیل این فرصت به تهدید شود.
در نهایت، راهکار اصلی برای عبور از این شرایط، علاوه بر تغییر رویکرد سیاستگذاران، میتواند کنترل تورم و هموارسازی دستاندازهای اقتصادی در سطح کلان باشد. این اقدامات به مدیریت نوسانات غیراستاندارد در بازار سهام ایران کمک کرده و بهرهبرداری از ابزارهای جدید را در شرایطی منطقیتر امکانپذیر میسازد.
درباره هوشمصنوعی دستاول:
تمامی اخبار دستاول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحتسنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با دادههای جدید آموزش داده میشود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دستاول در حال بهتر شدن است.
شما میتوانید از چتبات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
