بررسی مجدد لایحه حذف چهار صفر از پول ملی در مجلس: تغییر شکلی بدون افزایش قدرت خرید

لایحه حذف چهار صفر از پول ملی که از سال ۱۳۹۷ در دولت مطرح و به مجلس ارائه شده بود، اکنون در دولت چهاردهم از طریق بانک مرکزی پیگیری می‌شود. این طرح که پیش از این در مجلس دهم نیز به تصویب رسیده بود، با ابهامات شورای نگهبان مواجه شده و مجدداً در کمیسیون اقتصادی مجلس در حال بررسی است. سید فرید موسوی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، در گفت‌وگویی تلویزیونی به تشریح ابعاد این طرح و چالش‌های پیش روی آن پرداخت.

تاریخچه و روند تصویب لایحه

موسوی با اشاره به سابقه طولانی بحث حذف صفر از پول ملی، بیان کرد که این موضوع بارها مطرح شده است. نهایتاً دولت در سال ۱۳۹۷ این لایحه را تصویب و به مجلس ارائه کرد. کمیسیون اقتصادی مجلس دهم پس از بررسی‌های لازم، این طرح را در تاریخ ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۹ به تصویب رساند و برای تأیید به شورای نگهبان ارسال کرد. با این حال، شورای نگهبان ابهاماتی را مطرح کرد که منجر به بازگشت لایحه به مجلس شد. اکنون، دولت چهاردهم با پیگیری بانک مرکزی، به دنبال تعیین تکلیف نهایی این لایحه است و ابعاد آن با حضور رئیس کل بانک مرکزی در کمیسیون اقتصادی مجلس مورد بررسی قرار گرفته است.

تأثیرات و چالش‌های حذف صفر

به گفته موسوی، نکته حائز اهمیت این است که حذف چهار صفر از پول ملی صرفاً یک تغییر شکلی است و قیمت‌ها را تغییر نمی‌دهد. متأسفانه، این اقدام تأثیری بر قدرت خرید مردم نخواهد داشت. وی تأکید کرد که با وجود این، انجام این کار بر اساس شرایط فعلی ضروری به نظر می‌رسد. بسیاری از کشورها برای کاهش هزینه‌های چاپ و نگهداری اسکناس، به سمت بانکداری الکترونیک و استفاده از سکه‌های ماندگار حرکت کرده‌اند. ایران نیز سالانه رقم قابل توجهی را صرف چاپ و جایگزینی اسکناس‌های فرسوده می‌کند.

«اگر حذف صفر از پول ملی با اصلاحات اقتصادی همراه می‌شد، بسیار پایدارتر و بهتر بود؛ به‌عنوان مثال اگر دولت کسری بودجه را کاهش می‌داد، نقدینگی را کنترل می‌کرد و تولید را افزایش می‌داد، حذف چهار صفر موثرتر بود.»

موسوی همچنین به این نکته اشاره کرد که اگر این طرح با اصلاحات ساختاری اقتصادی نظیر کاهش کسری بودجه، کنترل نقدینگی و افزایش تولید همراه می‌شد، تأثیرات پایدارتر و موثرتری داشت.

چالش‌های بانکداری الکترونیک و عمر اسکناس

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس به چالش‌های موجود در زمینه بانکداری الکترونیک در برخی مناطق کشور نیز پرداخت. وی اظهار داشت که برخی مناطق روستایی و دورافتاده، حتی روستاهای بالای ۵۰۰۰ نفر جمعیت، از زیرساخت‌های اینترنتی مناسب برای استفاده از پرداخت‌های نوین بی‌بهره‌اند. این مسئله، نیاز به استفاده از اسکناس را همچنان حفظ می‌کند.

موسوی همچنین به موضوع طول عمر پایین اسکناس‌ها اشاره کرد:

• اسکناس‌های ۱۰۰۰ و ۲۰۰۰ تومانی: طول عمر ۱ تا ۲ سال
• اسکناس‌های ۵۰ هزار تومانی: طول عمر ۴ تا ۵ سال

وی افزود که بسیاری از کشورهای دنیا برای پوشش بخشی از این مشکل، در کنار ابزارهای نوین پرداخت، استفاده از سکه را نیز رایج کرده‌اند تا هزینه‌های مربوط به چاپ و تعویض اسکناس کاهش یابد.