زمستان هسته‌ای: تهدیدی جهانی برای تولید غذا و لایه ازون

زمستان هسته‌ای: تهدیدی برای امنیت غذایی جهان

زمستان هسته‌ای پدیده‌ای اقلیمی و ویرانگر است که پس از جنگ هسته‌ای گسترده رخ می‌دهد. در این سناریو، انفجارها و آتش‌سوزی‌های مهیب، مقادیر عظیمی از دوده و گرد و غبار را به لایه‌های بالای جو می‌فرستند. این ذرات می‌توانند سال‌ها مسیر نور خورشید را مسدود کرده، دمای زمین را به شدت کاهش دهند و چرخه حیات گیاهان و جانوران، از جمله منابع اصلی غذایی انسان را مختل کنند.

در مطالعه‌ای که به سرپرستی پژوهشگران دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا انجام شد، برای ارزیابی اثرات زمستان هسته‌ای بر کشاورزی، محصول ذرت به‌عنوان شاخص انتخاب شد، زیرا این غله بیش از هر محصول دیگری در سراسر جهان کشت می‌شود.

یونینگ شی، گیاه‌شناس و هواشناس در دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، توضیح می‌دهد که گروه پژوهشگران تولید ذرت را در ۳۸,۵۷۲ نقطه مختلف جهان، تحت شش سناریوی جنگ هسته‌ای با شدت‌های متفاوت، از ۵ میلیون تا ۱۶۵ میلیون تن دوده، شبیه‌سازی کرده‌اند.

نتایج هشداردهنده شبیه‌سازی‌ها

نتایج شبیه‌سازی‌ها بسیار نگران‌کننده است:

• حتی یک جنگ هسته‌ای محدود که تنها ۵.۵ میلیون تن دوده وارد جو کند، می‌تواند تولید جهانی ذرت را حدود ۷ درصد کاهش دهد.
• در یک جنگ تمام‌عیار با ۱۶۵ میلیون تن دوده، کاهش تولید ممکن است به ۸۰ درصد برسد.

شدیدترین سناریو، بحرانی مضاعف را نیز به همراه دارد: تخریب لایه محافظ ازون.

انفجارها و گوی‌های آتشین اتمی، اکسیدهای نیتروژن را به استراتوسفر می‌فرستند. ترکیب این گازها با گرمای جذب‌شده توسط دوده، می‌تواند لایه ازون را به‌سرعت نابود کند و میزان تابش فرابنفش بی (UVB) را در سطح زمین افزایش دهد. این پرتوها به بافت گیاهان آسیب می‌زنند و تولید غذا را بیش از پیش محدود می‌کنند.

برآوردها نشان می‌دهد که شدت تابش فرابنفش بی (UVB) بین شش تا هشت سال پس از جنگ هسته‌ای به اوج می‌رسد و می‌تواند تولید ذرت را حدود ۷ درصد دیگر کاهش دهد. در مجموع، این به معنای افت ۸۷ درصدی در تولید محصول و شکل‌گیری بحران غذایی جهانی است.

مدت زمان بهبود و راهکارهای کاهش خسارت

مدل‌سازی‌ها حاکی از آن است که بازگشت تولید ذرت به سطح پیش از زمستان هسته‌ای، بسته به شدت جنگ، ممکن است بین ۷ تا ۱۲ سال طول بکشد. در این میان، نیم‌کره جنوبی معمولاً زودتر از نیم‌کره شمالی و مناطق نزدیک به استوا سریع‌تر از نواحی قطبی بهبود پیدا می‌کنند.

البته، برخی اقدامات می‌تواند شدت خسارت را کاهش دهد. به‌کارگیری گونه‌های ذرت مقاوم به سرما و با دوره‌ی رشد کوتاه‌تر می‌تواند افت عملکرد را تا ۱۰ درصد کم کند. با این‌حال، پیشگیری از وقوع زمستان هسته‌ای همچنان بهترین راه حفظ امنیت غذایی جهان است.

پژوهشگران توصیه می‌کنند که کشورها «کیت‌های تاب‌آوری کشاورزی» تهیه کنند. این کیت‌ها شامل بذرهایی است که بیشترین سازگاری را با شرایط اقلیمی پیش‌بینی‌شده‌ی هر منطقه دارند و می‌توانند در سال‌های پرآشوب پس از جنگ، نقش مهمی در تأمین غذا ایفا کنند.

آرمن کمانیان، طراح اصلی شبیه‌سازی‌ها، تأکید می‌کند که این کیت‌ها می‌توانند تولید غذا را تا زمان بازسازی زنجیره تأمین و زیرساخت‌ها حفظ کنند. ایده کیت‌های تاب‌آوری کشاورزی را می‌توان برای دیگر فجایع نیز به کار گرفت، در مواجهه با فاجعه‌ای در این ابعاد، تاب‌آوری شرط بقاست.

نتایج این پژوهش در نشریه Environmental Research Letters منتشر شده است.