رونمایی از سکوی ملی هوش مصنوعی؛ گامی برای پر کردن شکاف پژوهش و کاربرد

شکاف میان پژوهش و کاربرد هوش مصنوعی در ایران

دکتر فاطمی‌زادگان به جایگاه علمی ایران در تولید دانش نظری هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: ایران در رتبه‌های ۱۱ تا ۱۳ جهان از نظر تولید دانش نظری هوش مصنوعی قرار دارد. با این حال، در بخش کاربردی‌سازی، رتبه ایران در گزارش‌های مختلف بین ۶۵ تا ۸۰ برآورد می‌شود که نشان‌دهنده فاصله قابل‌توجه با جایگاه مطلوب است.

یکی از موانع اصلی این شکاف، نبود زیرساخت‌های پردازشی کافی است. زیرساخت‌های سخت‌افزاری موجود، به‌ویژه در بخش دولتی، پاسخگوی اهداف بزرگ‌تر نیستند. مصوبه اردیبهشت ۱۴۰۳ هیئت دولت و تشکیل ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، نقطه عطفی در این مسیر محسوب می‌شود.

این ستاد ۱۴ محور کلیدی را دنبال می‌کند که شامل موارد زیر است:

• ایجاد زیرساخت ابری پرقدرت
• راه‌اندازی بازارگاه داده
• تدوین نظام‌های حقوقی مرتبط
• تربیت و نگهداشت سرمایه انسانی
• توسعه مدل‌های زبانی
• جذب سرمایه‌گذاری
• تجاری‌سازی محصولات هوش مصنوعی

سکوی ملی هوش مصنوعی؛ زیرساختی جامع برای توسعه

دکتر حسین اسدی، نماینده دانشگاه صنعتی شریف، به تشریح پروژه «سکوی ملی هوش مصنوعی» پرداخت. هدف اصلی این سکو، کاهش هزینه و زمان توسعه خدمات هوش مصنوعی برای شرکت‌هاست. این پروژه از چهار لایه اصلی تشکیل شده است:

• زیرساخت فیزیکی و دیتاسنتری: شامل سخت‌افزار و مراکز داده.
• زیرساخت نرم‌افزاری: پلتفرم‌های لازم برای اجرای خدمات.
• هسته ابزارهای تخصصی: ابزارهای پیشرفته برای توسعه‌دهندگان.
• استودیوی تخصصی خدمات: محیط‌های توسعه کاربردی.

فاز نخست سخت‌افزاری این سکو با بیش از ۱۰ پتافلاپس توان پردازشی و شبکه ۴۰۰ گیگابیت بر ثانیه تکمیل شده است. در حال حاضر، خدمات آزمایشی به چند دانشگاه ارائه می‌شود و از هفته آینده، ارائه خدمات به شرکت‌های منتخب آغاز خواهد شد. نسخه آزمایشی عمومی این سکو نیز ظرف دو تا سه ماه آینده رونمایی می‌شود.

همکاری گسترده با شرکت‌های دانش‌بنیان و توسعه اکوسیستم

پس از رونمایی MVP سکو در اسفند ۱۴۰۲، معاونت علمی فراخوان همکاری منتشر کرد که به مشارکت ۱۳ شرکت دانش‌بنیان در توسعه بخش‌های مختلف سکو منجر شد. این شرکت‌ها در حوزه‌هایی مانند توسعه استودیوهای تخصصی، ابزارهای موردنیاز سکو و مدل‌های کسب‌وکار فعالیت می‌کنند.

یکی از اهداف اصلی سکو، دسترسی گسترده به ابزارهای هوش مصنوعی است. دکتر اسدی تأکید کرد که هدف این است که حتی دانشجویان سال اول یا دانش‌آموزان دبیرستانی بتوانند با یک دوره آموزشی کوتاه و چند کلیک، یک اپلیکیشن ساده هوش مصنوعی بسازند.

علاوه بر استودیوی عمومی، استودیوهای تخصصی برای صنایع مختلف از جمله سلامت، برق و مالیات نیز در حال توسعه هستند. این استودیوها علاوه بر ابزارهای عمومی، داده‌ها و قابلیت‌های اختصاصی هر صنعت را در اختیار توسعه‌دهندگان قرار می‌دهند.

مسیر پیش رو و چالش‌ها

دکتر اسدی به چالش‌های فنی و لزوم تست و بهینه‌سازی مداوم این پروژه اشاره کرد. وی تأکید کرد که این پروژه، ورود به فناوری‌ای است که حتی بسیاری از کشورهای پیشرفته نیز هنوز تجربه کاملی در آن ندارند. برنامه تیم، گسترش تدریجی سرویس‌دهی از دانشگاه‌ها به شرکت‌های محدود و سپس ارائه عمومی آزمایشی طی سه ماه آینده است.