تهدید تروئیکای اروپایی به فعال‌سازی مکانیسم ماشه و واکنش ایران

تهدید تروئیکای اروپایی و پیشنهاد تمدید مهلت

نشریه بریتانیایی فایننشال تایمز در گزارشی در تاریخ ۱۳ اوت (۲۲ مرداد) به تمایل کشورهای فرانسه، آلمان و بریتانیا (تروئیکای اروپایی) برای بازگرداندن تحریم‌ها و فعال‌سازی «مکانیسم ماشه» اشاره کرد. وزرای خارجه این سه کشور در نامه‌ای به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد و شورای امنیت، از فعال‌سازی این مکانیسم سخن گفته‌اند، مگر اینکه ایران اقدامی انجام دهد.

آن‌ها پیشنهاد داده‌اند که برای اجتناب از اعمال خودکار دوباره تحریم‌ها، مهلت فعال‌سازی مکانیسم ماشه تا پایان ماه جاری میلادی (۹ شهریور) تمدید شود. این نامه به امضای «ژان نوئل بارو»، وزیر خارجه فرانسه، «یوهان وادفول»، وزیر خارجه آلمان و «دیوید لمی»، وزیر خارجه بریتانیا رسیده است. این اقدام دو ماه پس از حملات آمریکا و اسرائیل به سایت‌های هسته‌ای ایران صورت می‌گیرد.

فایننشال تایمز همچنین مدعی شده است که هیئت ایران در سازمان ملل به درخواست این نشریه برای واکنش به نامه تروئیکای اروپایی پاسخی نداده است.

مذاکرات استانبول و پاسخ ایران

بر اساس ادعای فایننشال تایمز، تروئیکای اروپایی در مذاکرات استانبول که ماه گذشته برگزار شد، به ایران اعلام کرد در صورتی که تهران با ازسرگیری مذاکرات با آمریکا و همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تا پیش از سپتامبر موافقت کند، می‌تواند ضرب‌الاجل فعال‌سازی مکانیسم ماشه را که تا پایان اوت (۹ شهریور) است، تمدید کند. یک دیپلمات غربی به فایننشال تایمز گفته است که این مذاکرات دشوار بوده است. تروئیکای اروپایی مدعی شده است که پیشنهاد تمدید مکانیسم ماشه از سوی ایران بی‌پاسخ مانده است.

واکنش مقامات ایرانی

در واکنش به تهدیدهای اروپایی، منوچهر متکی، نماینده مردم تهران و عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، اظهار داشت: «به محض اینکه غربی‌ها پیشنهاد خود را برای بررسی به شورای امنیت ببرند، ما ۲۴ ساعت وقت نیاز داریم تا خروج از برجام را تصویب کنیم.»

متکی افزود: «اقدام به فعال‌کردن مکانیسم ماشه که اصل آن به دلیل بی‌توجهی و ضعف جدی مذاکره‌کنندگان ما در توافق برجام گنجانده شد، فقط از سوی کسانی می‌تواند مطرح شود که دو قدم در راه اجرای برجام برداشته و بخشی از تعهدات خود را انجام داده باشند؛ در حالی که آمریکایی‌ها از برجام خارج شدند و اروپایی‌ها نیز به هیچ‌یک از تعهداتشان عمل نکردند. این پر رویی خاص غربی‌هاست که بدون برداشتن حتی یک قدم در اجرای برجام، مدعی می‌شوند ایران به برجام متعهد نبوده و دوباره پرونده را به شورای امنیت بازمی‌گردانند.»

در همین حال، مجید تخت روانچی، معاون سیاسی وزیر خارجه ایران، در مصاحبه با خبرگزاری کیودو ژاپن از آمادگی ایران برای انعطاف بر سر مسئله هسته‌ای صحبت کرد. وی در پاسخ به پرسشی درباره امتیاز دادن ایران در صورت ازسرگیری مذاکرات با آمریکا گفت:

«ما معتقدیم نیازی نیست ما امتیاز بدهیم. درواقع ما در جریان حمله قربانی بودیم و آن‌ها متهم بودند. کسانی که حمله کردند، متهم هستند، اما ما یک موضع مشخص در مورد موضوع هسته‌ای داریم. ما معتقدیم که می‌توانیم محدودیت‌هایی را در برنامه هسته‌ای خود بپذیریم و در مقابل تحریم‌ها باید برداشته شود و این یک توافق خوب و منصفانه است که می‌تواند بین طرفین امضا شود. درواقع این یک شرایط برد-برد می‌تواند باشد که طی آن ایران یکسری محدودیت‌های خاص را در خصوص برنامه هسته‌ای خود برای یک محدوده زمانی مشخص می‌پذیرد و در عوض تحریم‌های آن برداشته می‌شود، اما نکته مهم در اینجا، غنی‌سازی در ایران است. غنی‌سازی یک الزام است و تحت هیچ شرایطی غنی‌سازی در ایران قابل چشم‌پوشی نیست. این یک عنصر مهم برنامه ماست، اما می‌توانیم در خصوص ظرفیت و سطح غنی‌سازی، انعطاف به خرج دهیم.»

پیامدهای فعال‌سازی مکانیسم ماشه: دیدگاه‌های متفاوت

پیامدهای فعال‌سازی مکانیسم ماشه از نگاه ایران و کشورهای غربی متفاوت است. در حالی که ایران این پیامدها را کم‌اهمیت تلقی می‌کند، رسانه‌های غربی آن‌ها را پراهمیت جلوه می‌دهند. پایگاه خبری شبکه «سی‌ان‌بی‌سی» مدعی شد: «عواقب [فعال‌سازی] مکانیسم ماشه برای ایران می‌تواند سنگین باشد و بار دیگر تنش و نیز احتمال درگیری‌ها را افزایش دهد. مقامات ایران عنوان کرده‌اند در صورتی که تحریم‌ها بار دیگر اعمال شود، از ان‌پی‌تی خارج شوند.»

اما این ادعا در حالی بیان می‌شود که بر اساس اظهارات کارشناسان داخلی، فعال شدن مکانیسم ماشه سبب بازگشت تحریم‌های اقتصادی نخواهد شد. حمید قنبری، کارشناس امور بین‌الملل بانک مرکزی، در مصاحبه‌ای اظهار داشت:

«با فعال شدن مکانیسم ماشه، تحریم‌های اقتصادی باز نمی‌گردد. در جایی از قطعنامه‌ها، اسم بانک‌ها، کشتیرانی و پتروشیمی آورده شده؛ اما این قطعنامه‌ها الزام‌آور نیست. در این قطعنامه‌ها از کشورها خواسته شده احتیاط بیشتری در رابطه با ایران داشته باشند. ولی ممنوعیتی برای مبادله در نظر نگرفته است.»

وی با این حال تأکید کرد که «اثر روانی اسنپ‌بک را نمی‌توان نادیده گرفت.»