خبر کامل
کشف شگفت‌انگیز: حلزونی که چشم‌های خود را بازسازی می‌کند؛ امید برای درمان نابینایی
محققان به کشفی شگفت‌انگیز دست یافته‌اند: نوعی حلزون آب شیرین قادر است چشم‌های پیچیده خود را پس از قطع شدن، به طور کامل بازسازی کند. این کشف که بر پایه بلوک‌های ژنتیکی مشترک با انسان است، امیدها را برای درمان آسیب‌های بینایی در بشر زنده کرده است.
کشف غیرمنتظره و قابلیت‌های بی‌نظیر حلزون
این کشف در ابتدا کاملاً غیرمنتظره بود. دکتر آلیس آکورسی، استادیار دانشگاه کالیفرنیا، در حال تحقیق برای یافتن راه حلی برای مقابله با حلزون سیب (Pomacea canaliculata) بود که مزارع کاهوی ایتالیا را تخریب می‌کند. در همین حین، دکتر آلخاندرو سانچز آلوارادو از مؤسسه تحقیقات پزشکی Stowers، درخواستی غیرمعمول مطرح کرد: «آیا می‌توانی برخی از اعضای بدن این حلزون‌ها را قطع کنی تا ببینی آیا بازسازی می‌شوند؟»
نتیجه این آزمایش ساده، یک کشف بزرگ بود. آکورسی دریافت که این حلزون‌ها نه تنها اعضای بدن خود را بازسازی می‌کنند، بلکه قادر به بازسازی کامل چشم‌های پیچیده خود هستند؛ قابلیتی که پیش از این در موجودی با این نوع چشم مشاهده نشده بود.
چرا حلزون سیب، مدلی ایده‌آل برای پژوهش است؟
حلزون سیب به دلایل متعددی به یک مدل ایده‌آل برای تحقیق تبدیل شده است:
- این حلزون دارای چشم‌هایی از نوع «دوربین» (Camera-type) است که قادر به تولید تصاویر با وضوح بالا هستند و از نظر ساختاری شباهت زیادی به چشم انسان دارند.
- برخلاف سایر حلزون‌ها، این گونه به سرعت رشد و تکثیر می‌شود که امکان مطالعه چندین نسل از آنها را در آزمایشگاه فراهم می‌آورد.
مهم‌تر از همه، این پژوهش نشان داد که بسیاری از ژن‌های مهم در فرایند بازسازی چشم حلزون، همان ژن‌هایی هستند که در رشد چشم مهره‌داران (از جمله انسان) نقش دارند. به عنوان مثال، ژن pax6 که به عنوان «ژن اصلی» برای رشد چشم شناخته می‌شود، در این فرایند نقشی اساسی ایفا می‌کند.
مراحل چهارگانه بازسازی چشم حلزون
فرایند بازسازی چشم در این حلزون‌ها شامل چهار مرحله کلیدی است:
- بستن سریع زخم: اولین قدم، بستن سریع زخم برای جلوگیری از عفونت است.
- مهاجرت سلول‌های بنیادی: سلول‌های بنیادی و تمایزنیافته به محل آسیب مهاجرت کرده و یک توده سلولی را تشکیل می‌دهند.
- تمایز و تشکیل ساختارها: در طول حدود یک هفته و نیم، این سلول‌ها شروع به تمایزیافتن کرده و ساختارهای اصلی چشم مانند عدسی و شبکیه را می‌سازند.
- تکمیل و بلوغ: تا روز پانزدهم، تمام ساختارهای چشم، از جمله عصب بینایی، شکل گرفته‌اند، اما فرایند بلوغ و رشد آنها برای چند هفته دیگر ادامه می‌یابد. بخش‌های مختلف چشم به صورت ناهمزمان و با سرعت‌های متفاوتی بازسازی می‌شوند.
آینده پزشکی ترمیمی و گام‌های بعدی
انسان‌ها تنها قادر به انجام مرحله اول این فرایند هستند، اما این کشف دریچه‌ای نو به سوی آینده پزشکی ترمیمی باز می‌کند. دکتر آکورسی اظهار داشت: «اگر ما بتوانیم مجموعه‌ای از ژن‌های مهم برای بازسازی چشم را پیدا کنیم و این ژن‌ها در مهره‌داران نیز وجود داشته باشند، در تئوری می‌توانیم آنها را فعال کنیم و چشم را در انسان پرورش بدهیم.»
گام بعدی این تیم تحقیقاتی، استفاده از فناوری ویرایش ژن کریسپر (CRISPR) برای شناسایی دقیق تمام ژن‌های درگیر در این فرایند و همچنین پاسخ به این سؤال مهم است: آیا چشم‌های بازسازی‌شده واقعاً قادر به دیدن هستند؟
یافته‌های این پژوهش در مجله نیچر منتشر شده است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
