ناهماهنگی در مدیریت ترافیک آزادراه شمال: سرگردانی مسافران و اتلاف سوخت

مدیریت جزیره‌ای و پیامدهای آن

دستگاه‌های دولتی مدیریت راه‌های کشور، به دلیل اینکه هر کدام زیر نظر یک وزارتخانه مجزا فعالیت می‌کنند، وظایف خود را به گونه‌ای انجام می‌دهند که در اکثر موارد، نتیجه‌ای جز سرگردانی مسافران، ساعت‌ها قفل‌شدگی جاده‌ها و اتلاف ده‌ها هزار لیتر بنزین در ترافیک ندارد. این ناهماهنگی به خصوص در ایام تعطیلات که حجم سفرها به شدت افزایش می‌یابد، مشکلات عدیده‌ای را برای شهروندان و اقتصاد کشور به بار می‌آورد.

نقش راهور و سامانه ۱۴۱

پلیس راهور، که زیر نظر وزارت کشور فعالیت می‌کند، مسئول «اعمال قانون» و مدیریت ترافیک در آزادراه شمال است. این نهاد در صورت مشاهده ترافیک سنگین، به ویژه در حدفاصل پایان تونل البرز به سمت شمال در ابتدای تعطیلات یا مسیر برعکس در پایان تعطیلات، مسیر را برای حدود ۱۲ ساعت یکطرفه می‌کند تا بار خودروها تخلیه شود.

در مقابل، سامانه ۱۴۱ که زیر نظر وزارت راه‌وشهرسازی قرار دارد، مسئول «اعلام عمومی» اطلاعیه‌های ترافیکی آزادراه‌ها از جمله آزادراه شمال است. انتظار می‌رود این سامانه، مسافران را از قبل در مورد تغییرات ترافیکی و مسدود شدن مسیرها مطلع سازد تا از ورود به مسیرهای در حال بسته شدن جلوگیری شود.

نمونه‌ای از ناهماهنگی: مسدودی مرزن‌آباد

در یک نمونه اخیر، مسیر شمال به تهران از مرزن‌آباد در ساعت ۱۲ ظهر مسدود شد تا بار ترافیکی مسیر تهران به شمال در آزادراه تخلیه شود. اما این «اعمال قانون» با تأخیر در سامانه ۱۴۱ «اعلام عمومی» شد. نتیجه این تأخیر، ورود مسافران به ابتدای مسیر و اجبار به توقف آنها بود. بسیاری از مسافران مجبور شدند ساعت‌ها با خودروی روشن در کنار نقطه «اعمال قانون» معطل بمانند تا راه باز شود، در حالی که برخی دیگر مجبور به بازگشت به محل اقامت خود شدند. هر دو حالت، به معنای سرگردانی مردم و مصرف زائد بنزین است.

کارشناسان سامانه ۱۴۱، علت عدم اطلاع‌رسانی به موقع مسدودی را به «تصمیم راهور» که خارج از اختیارات این سامانه است، مربوط می‌دانند.

راهکار: هماهنگی بین‌دستگاهی

این ناهماهنگی‌ها به راحتی با هماهنگی بین‌دستگاهی قابل برطرف شدن است. به ویژه در تعطیلات مناسبتی که حجم سفرها در جاده‌ها جهش می‌کند، «مدیریت ترافیکی جزیره‌ای» نه به سود مسافران است و نه به نفع اقتصاد انرژی کشور، به خصوص با توجه به شرایط ناترازی فعلی. ایجاد یک سازوکار هماهنگ و یکپارچه برای اطلاع‌رسانی و مدیریت ترافیک، می‌تواند از اتلاف منابع و سرگردانی شهروندان جلوگیری کند.