قتل شیدا: ریشه‌های خشونت و ضعف «نه» شنیدن در جامعه

ریشه‌های خشونت: از خانواده تا اختلالات روانی

مهرداد نامدار، روانشناس بالینی، نقش خانواده را در شکل‌گیری واکنش‌های افراد در بزرگسالی بسیار پررنگ می‌داند. او معتقد است خانواده‌هایی که تمام خواسته‌های فرزندان را برآورده می‌کنند، قدرت «نه» شنیدن را در آنها کاهش می‌دهند. همچنین، خانواده‌های خشن و زورگو می‌توانند فرزندانی سلطه‌گر تربیت کنند که در مواجهه با مخالفت، به خشونت متوسل می‌شوند.

«خشونت آخرین مرحله یادگیری یک عمل است. وقتی فرد تفکر حل مسئله و مهارت‌های زندگی را یاد نگرفته باشد، به همین دلیل دست به کار‌هایی می‌زند که جزو آخرین راه‌هاست.»

نامدار همچنین به نقش اختلالات روانی نظیر خودشیفتگی، افسردگی شدید و احساس تنهایی در بروز خشم اشاره می‌کند. او تاکید دارد که حوادثی مانند قتل شیدا، صرفاً به دلیل «نه» شنیدن نیست، بلکه ناشی از عدم آموزش کنترل خواسته‌های روحی و روانی و ناتوانی در مدیریت احساسات است.

راهکارهای کنترل خشم و پیشگیری از خشونت

• آموزش در مدارس: نامدار پیشنهاد می‌کند که آموزش‌های روانی و مهارت‌های زندگی باید به جای تمرکز صرف بر آموزش آکادمیک، در مدارس گنجانده شوند.
• صداقت با خانواده: او به دختران توصیه می‌کند که در روابط دوستانه خود با خانواده‌هایشان صادق‌تر باشند تا اطلاعات خانواده در این زمینه افزایش یابد و بتوانند در مواقع لزوم حمایت کنند.
• مدیریت احساسات: نوجوانان باید مدیریت احساسات را بیاموزند تا دچار سوءبرداشت نشوند و بتوانند اثرات منفی روابط را خنثی کنند.

فرهنگ خشونت‌ورزی و قوانین بازدارنده

مهرداد ناظری، جامعه‌شناس، گسترش فرهنگ خشونت‌ورزی در سال‌های اخیر را نگران‌کننده می‌داند. او معتقد است نرخ پرخاشگری و خشونت در جامعه ما از استانداردهای معقول فراتر رفته است. ناظری، احساس حقارت و ناتوانی در رسیدن به خواسته‌ها را یکی از دلایل مهم تولید خشم و رفتارهای خشونت‌آمیز می‌داند.

نقش فرهنگ مردسالاری و ضعف قوانین

ناظری به ریشه‌های عمیق فرهنگ مردسالاری در ناخودآگاه جمعی جامعه اشاره می‌کند. او توضیح می‌دهد که در چنین فضایی، «نه» گفتن به خواستگاری می‌تواند نوعی سرپیچی تلقی شود که نتیجه آن «تنبیه» است. به همین دلیل، فردی که مرتکب قتل می‌شود، خود را مجرم نمی‌داند، بلکه معتقد است در حال تنبیه کردن است.

وی همچنین به ضعف قوانین موجود اشاره می‌کند که از لحاظ جامعه‌شناسی، قدرت بازدارندگی کافی ندارند و بیشتر پس از وقوع جرم نقش‌آفرینی می‌کنند. ناظری تاکید می‌کند که برای پیشگیری از چنین حوادثی، باید روی رسانه‌ها، فرهنگ ذهنی و درک عمومی کار کرد تا سواد عمومی جامعه افزایش یابد.