کشف سازوکار ویژه تخمک انسان برای مقابله با جهش‌های DNA ناشی از پیری

مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد که سلول‌های تخمک انسان ممکن است دارای یک سازوکار ویژه برای مقابله با برخی فرآیندهای ناشی از پیری باشند. این پژوهش که نتایج آن در تاریخ ۶ اوت در نشریه «Science Advances» منتشر شد، حاکی از آن است که میتوکندری‌های موجود در تخمک، برخلاف بیشتر بافت‌های بدن، با افزایش سن دچار جهش DNA نمی‌شوند.

میتوکندری و جهش‌های DNA

میتوکندری‌ها که به عنوان «نیروگاه سلول» شناخته می‌شوند، دارای DNA اختصاصی هستند که معمولاً در طول عمر انسان دچار تغییرات و جهش می‌شوند. این تغییرات گاهی بی‌ضرر هستند، اما در برخی موارد می‌توانند به بیماری‌های خطرناکی منجر شوند که توانایی بدن در تولید و مصرف انرژی را مختل کرده و حتی تهدیدکننده زندگی باشند. تاکنون درمان قطعی برای این اختلالات وجود نداشته و درمان‌ها بیشتر بر کاهش علائم متمرکز بوده‌اند. به همین دلیل، روشن شدن این موضوع که آیا تخمک‌ها نیز با افزایش سن دچار این نوع جهش‌ها می‌شوند یا خیر، اهمیت زیادی در سلامت نسل‌های آینده دارد.

اهمیت یافته‌ها در برنامه‌ریزی خانواده

باربارا آربایتوبر، سرپرست گروه تحقیقاتی در دانشگاه یوهانس کپلر لینتس اتریش و از نویسندگان این مطالعه، اظهار داشت: «اگر خطر جهش‌های بیماری‌زا در میتوکندری تخمک‌های مسن بسیار بالا بود، این مسئله می‌توانست به عنوان یک عامل مهم در برنامه‌ریزی خانواده مطرح شود و حتی دلیلی برای فریز کردن تخمک‌ها در سنین پایین‌تر باشد.»

با این حال، پژوهشگران یادآور می‌شوند که کیفیت تخمک تنها به سلامت میتوکندری محدود نمی‌شود و با افزایش سن، عوامل دیگری نیز باعث افت کیفیت آن می‌شوند.

احتیاط در کاربردهای بالینی

آربایتوبر تأکید کرد: «مطالعه ما به طور مستقیم به حوزه مداخلات باروری مربوط نمی‌شود و چنین کاربردهایی هدف این تحقیق نبوده است.»

کاترینا ماکووا، استاد زیست‌شناسی دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا و از نویسندگان همکار این پژوهش نیز هشدار داد: «هنوز برای به کارگیری این یافته‌ها در حوزه بالینی زود است. نتایج باید در جمعیت‌های بزرگ‌تر و گروه‌های انسانی متنوع‌تری تکرار و تأیید شود.»