اختلال در تلویزیون‌های اسنوا و دوو؛ چالش خودکفایی صنعت لوازم خانگی ایران

علت اختلال در تلویزیون‌ها چه بود؟

پس از بروز مشکل در تلویزیون‌های تولیدی گروه صنعتی انتخاب، این شرکت با صدور اطلاعیه‌ای، علت را ناهماهنگی و اختلالات بسترهای ارتباطی اعلام کرد. غلامحسین کسایی، مدیرعامل این گروه، اقدام تأمین‌کننده چینی در نحوه به‌روزرسانی نرم‌افزار را غیرحرفه‌ای و غیراخلاقی دانست. وی تأکید کرد که کنترل کامل نرم‌افزار اکنون در اختیار گروه انتخاب است و تمامی دستگاه‌های آسیب‌دیده به‌صورت رایگان تعمیر یا تعویض شده‌اند.

کسایی در تشریح وضعیت صنعت لوازم خانگی و تولید تلویزیون، آن را به سه دسته اصلی تقسیم می‌کند:

• صنعت آزمایش‌های کوچک: شامل یخچال، لباسشویی و ظرفشویی.
• حوزه دیجیتال و تلویزیون.
• حوزه تولید پنل‌های نمایشگر: که عمدتاً در چین و تایوان انجام می‌شود.

وی افزود که تولید پنل‌های LCD و LED نیازمند سرمایه‌گذاری بسیار بالایی است و تعداد تولیدکنندگان آن در جهان محدود است. تلویزیون‌های هوشمند، که ترکیبی از سخت‌افزار و نرم‌افزار هستند، فناوری نسبتاً جدیدی محسوب می‌شوند که کمتر از یک دهه (حدود چهار سال پیش) وارد بازار شده‌اند. این تلویزیون‌ها بر پایه سیستم‌عامل‌های توسعه‌یافته توسط شرکت‌های بزرگ یا نرم‌افزارهای متن‌باز مانند اندروید عمل می‌کنند. در حال حاضر، برخی شرکت‌های داخلی نیز پلتفرم‌های ملی برای پوشش محتوای فرهنگی و ملی توسعه داده‌اند.

بازار تلویزیون ایران و چالش‌های بومی‌سازی

مدیرعامل گروه صنعتی انتخاب، بازار سالانه تلویزیون در ایران را زیر ۲.۵ میلیون دستگاه برآورد کرد. وی اشاره کرد که از بیش از ۲.۵ میلیون تلویزیون فروخته شده توسط این شرکت، ۱.۲ میلیون دستگاه هوشمند بوده‌اند. پس از بروز مشکل، ۱۲۶ هزار مشتری با مرکز خدمات تماس گرفتند که نشان‌دهنده اختلال در حدود ۵ درصد از محصولات بود. تیم فنی و شرکت دانش‌بنیان همکار به‌صورت شبانه‌روزی وارد عمل شده و کنترل کامل نرم‌افزار را بازپس گرفتند که نتیجه آن، انتشار به‌روزرسانی پایدار و کاملاً داخلی بود.

همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان و پلتفرم ملی «هما»

در راستای بومی‌سازی سیستم‌عامل تلویزیون‌ها، گروه انتخاب از سال ۱۴۰۰ با یک شرکت دانش‌بنیان همکاری کرده است. این همکاری منجر به راه‌اندازی پلتفرم ملی «هما» با هدف تبدیل تلویزیون‌های معمولی به هوشمند و ارائه محتوای فرهنگی ایرانی شد. این پلتفرم که بر پایه فناوری‌های داخلی استوار است، در سال ۱۴۰۲ به توسعه و تعمیق فناوری رسید و تاکنون بیش از ۱.۲ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری شده است.

کسایی به مشکلاتی نظیر حملات سایبری و سوءاستفاده‌های خارجی برای پلتفرم‌های نرم‌افزاری اشاره کرد. به عنوان مثال، یک حمله توسط یک شرکت چینی باعث اختلال در حدود ۱۲ هزار تلویزیون شد و پس از رفع مشکل اولیه، حدود ۲۰ تا ۳۰ هزار دستگاه دیگر نیازمند به‌روزرسانی هستند. این حوادث بر اهمیت امنیت، کنترل داخلی و توسعه فناوری‌های بومی برای کاهش وابستگی به شرکت‌های خارجی تأکید می‌کند. این اقدامات نه تنها اعتماد کاربران را افزایش می‌دهد، بلکه فرصت‌هایی برای تولید محتوا و خدمات فرهنگی داخلی فراهم می‌آورد و توان فنی و دانش داخلی را به نمایش می‌گذارد.

وی همچنین بر نقش حیاتی شرکت‌های دانش‌بنیان در توسعه صنعت و اقتصاد کشور تأکید کرد. سرمایه‌گذاری در این حوزه با هدف تقویت صنایع داخلی و ارتقاء فناوری‌های بومی صورت می‌گیرد و این شرکت‌ها با اتصال به بازارهای مربوطه، می‌توانند نقش مؤثری در رشد و توسعه صنعت ایفا کرده و اعتماد عمومی را نسبت به توانمندی‌های داخلی افزایش دهند.

سیاست‌گذاری صحیح در صنعت برای نوآوری و بومی‌سازی

مجید راعی، کارشناس صنعت لوازم خانگی، تحلیل جامعی از وضعیت این صنعت در ایران ارائه داد. وی فرآیند توسعه صنعتی در جهان را از مرحله مونتاژ آغاز کرده و به طراحی اصلاحی، طراحی پایه و نوآوری می‌رساند. در ایران، پس از خروج برندهای خارجی با سهم بازار ۷۵ تا ۹۰ درصدی، تلاش‌هایی برای بازگشت آن‌ها صورت گرفت که با مخالفت و ممنوعیت از سوی چند شرکت داخلی مواجه شد.

راعی معتقد است که نبود درک صحیح از توسعه صنعتی و حمایت‌های نادرست، صنعت لوازم خانگی را در تله مونتاژکاری نگه داشته است. صدور مجوزهای بی‌رویه و بدون نظارت، که تنها ۲۰ درصد ظرفیت‌های مجوز داده‌شده فعال است، منجر به کوچک‌تر شدن بنگاه‌ها و کاهش مقیاس اقتصادی شده است. این در حالی است که مدل‌های اقتصادی جهانی بر مقیاس اقتصادی، ادغام شرکت‌ها و سیاست‌های حمایتی برای ایجاد بنگاه‌های بزرگ‌تر تمرکز دارند.

این وضعیت، توجیه اقتصادی تولید را مختل کرده و به واردات قطعات منفصل و مونتاژکاری صرف انجامیده که نتیجه آن تضعیف صنعت داخلی است. راعی تأکید کرد که سیاست‌های حمایتی بیشتر به سمت مجوزهای پراکنده و بدون نظارت سوق یافته که صنعت را در تله مونتاژکاری نگه داشته است.