مذاکرات ایران و روسیه برای ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای کوچک مدولار

آلکسی لیخاچوف، مدیرکل شرکت دولتی انرژی اتمی روس‌اتم روسیه، روز جمعه از مذاکرات جاری با ایران برای احداث نیروگاه‌های هسته‌ای کوچک مدولار (SMRs) در خاک ایران خبر داد. این گام جدید نشان‌دهنده تعمیق همکاری‌های هسته‌ای میان دو کشور است که از دهه ۱۹۹۰ آغاز شده و در سال‌های اخیر، به‌ویژه پس از تحولات ژئوپلیتیکی، ابعاد گسترده‌تری یافته است.

دعوت ایران برای گسترش همکاری‌ها

لیخاچوف در مصاحبه با شبکه تلویزیونی روسیه-۱ اظهار داشت: «چنین مذاکراتی در جریان است. امیدوارم دیر یا زود این توافق‌ها به نتیجه برسد.» وی افزود که تهران در آغاز سال جاری میلادی از روسیه دعوت کرده است تا همکاری‌های هسته‌ای دوجانبه را گسترش دهند. این دعوت شامل بررسی امکان ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای کوچک مدولار در ایران نیز می‌شود که می‌تواند فصل جدیدی در توسعه زیرساخت‌های انرژی هسته‌ای ایران بگشاید.

پیشینه همکاری‌های هسته‌ای ایران و روسیه

روابط هسته‌ای میان ایران و روسیه سابقه‌ای طولانی دارد و از دهه ۱۹۹۰ میلادی آغاز شده است. این همکاری‌ها تاکنون در زمینه‌های مختلفی از جمله همکاری‌های فنی، ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای و تأمین سوخت هسته‌ای گسترش یافته است. شرکت روس‌اتم نقش محوری در تکمیل نیروگاه هسته‌ای بوشهر ایفا کرد. این پروژه که پیش از انقلاب اسلامی آغاز شده بود، پس از سال‌ها تأخیر، سرانجام در سال ۲۰۱۱ با کمک روسیه به بهره‌برداری رسید. نیروگاه بوشهر با ظرفیت ۱۰۰۰ مگاوات، اولین نیروگاه هسته‌ای ایران محسوب می‌شود و بخش قابل توجهی از برق کشور را تأمین می‌کند.

• تأمین سوخت: روسیه یکی از تأمین‌کنندگان اصلی سوخت هسته‌ای مورد نیاز نیروگاه بوشهر برای ایران بوده است.
• پایداری همکاری: پس از خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸، روسیه همچنان به همکاری هسته‌ای خود با ایران ادامه داد که نشان‌دهنده تعهد این کشور به توافقات دوجانبه است.
• ارتقاء مراکز تحقیقاتی: روسیه همچنین در ارتقاء مراکز تحقیقاتی ایران، از جمله در زمینه سنتز ایزوتوپ‌های پزشکی و پژوهش‌های راکتوری، همکاری‌های مؤثری داشته است.

ابعاد ژئوپلیتیکی و آینده همکاری‌ها

در مجموع، روابط هسته‌ای ایران و روسیه ترکیبی از همکاری‌های فنی، انرژی و دیپلماتیک است. این روابط در سال‌های اخیر به دلیل تحولات ژئوپلیتیکی و نیازهای متقابل دو کشور، تقویت شده است. مذاکرات کنونی برای ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای کوچک مدولار، نشان‌دهنده عزم دو طرف برای گسترش بیشتر این همکاری‌ها و تقویت استقلال انرژی ایران در آینده است.