استخرهای کشاورزی در خراسان رضوی: ضرورت حیاتی در خشکسالی با چالش‌های ایمنی و مجوز

ضرورت استخرها در شرایط خشکسالی

مدیران جهاد کشاورزی در شهرستان‌های مختلف خراسان رضوی بر اهمیت حیاتی استخرهای کشاورزی در مقابله با بحران آب تأکید دارند. محمود شبان، مدیر جهاد کشاورزی خلیل‌آباد، اظهار داشت که هر استخری با ظرفیت دو مدار آبیاری در باغات کشاورزی، نه تنها ضروری بلکه واجب است. این استخرها به کشاورزان کمک می‌کنند تا در زمان قطعی برق و خشکسالی، مدارهای آبیاری را تنظیم کرده و از بروز مشکلات جلوگیری کنند.

شبان همچنین به این نکته اشاره کرد که استخرها در خلیل‌آباد از آب رودخانه‌های فصلی پر می‌شوند، نه سفره‌های زیرزمینی، و وجود همین استخرها عامل حفظ کشاورزی در این شهرستان بوده است. از ۷۲۰ استخر شناسایی شده در خلیل‌آباد، ۱۰ درصد فاقد ایمنی لازم هستند.

چالش‌های قانونی و ایمنی

حجت صفرنژاد، مدیر جهاد کشاورزی کوهسرخ، با تأکید بر اینکه تمامی استخرهای این شهرستان در حال حاضر غیرمجاز هستند، بیان کرد که بدون وجود استخر، امکان کشاورزی و مدیریت بهینه آب وجود ندارد. وی افزود از ۵۰۰ تا ۶۰۰ استخر شناسایی شده در کوهسرخ، ۹۵ درصد ایمنی لازم را رعایت کرده‌اند، اما فقدان نظارت بر حجم و کاربری آن‌ها می‌تواند به هدر رفت آب منجر شود. برخی از این استخرها صرفاً برای ذخیره آب و اجاره دادن استفاده می‌شوند که چالش‌های جدیدی ایجاد کرده است.

ابراهیم رودسرابی، مدیر جهاد کشاورزی خوشاب، نیز از وجود بیش از ۱۷۰ استخر ذخیره آب کشاورزی در این شهرستان خبر داد که متأسفانه ۹۰ درصد آن‌ها ناایمن هستند. وی بر لزوم ایمن‌سازی استخرها و توجه ویژه به خطرات غرق‌شدگی، به ویژه برای کودکان، تأکید کرد. با ورود دستگاه قضایی به موضوع غرق‌شدگی، کمیته نظارت بر بازدید از استخرها تشکیل شده است.

کاظم قربانپور، مدیر جهاد کشاورزی کاشمر، نیز اعلام کرد که از بیش از ۴۵۰ استخر شناسایی شده در این شهرستان، ۷۵ درصد فاقد مجوز رسمی هستند. وی بر اهمیت اخذ مجوز برای استخرهای آبیاری مدرن تأکید کرد و خواستار تسهیل فرآیند صدور مجوز برای ساماندهی وضعیت موجود شد.

نیاز به سیستم‌های نوین آبیاری و مجوز

قاسم نیک‌پسند، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان جوین، بر ضرورت حرکت کشاورزان به سمت سیستم‌های نوین آبیاری تأکید کرد و افزود که برای پیاده‌سازی این سیستم‌ها، وجود استخرهای آب با مجوزهای لازم ضروری است. وی بیان کرد که بدون این استخرها، پیاده‌سازی سیستم‌های نوین آبیاری با چالش‌های جدی مواجه خواهد شد.

هادی ساربان، کارشناس جهاد کشاورزی مه‌ولات، نیز اشاره کرد که مجوز ایجاد استخر تنها در صورت به‌کارگیری سیستم آبیاری تحت فشار صادر می‌شود، اما متأسفانه مجوزی برای تأمین برق این استخرها صادر نمی‌شود. وی افزود بسیاری از استخرهای غیرمجاز به دلیل عدم رعایت استانداردها منجر به حوادثی چون غرق‌شدگی می‌شوند و آمار دقیقی از تعداد استخرهای بدون مجوز در دسترس نیست.

راهکارهای پیش‌رو

مدیران جهاد کشاورزی در این مناطق، ضمن تأکید بر لزوم مدیریت صحیح و قانونی در ساخت استخرها، خواستار اجرای سیستم‌های نوین آبیاری شده‌اند. آن‌ها بر این باورند که اگر کشاورزان نتوانند به درستی منابع آبی خود را مدیریت کنند، با مشکلات جدی در تأمین آب و تولید محصولات مواجه خواهند شد. برای پایداری کشاورزی در این مناطق، نیاز به سرمایه‌گذاری در بهبود ساختار و ایمنی استخرهای کشاورزی احساس می‌شود. همچنین، آگاهی‌بخشی به کشاورزان درباره روش‌های ایمن‌سازی و مدیریت منابع آبی ضروری است تا بتوان به بهبود بهره‌وری و کاهش خطرات مرتبط با این استخرها دست یافت.