وعده‌های بی‌سرانجام وزارت ارشاد و چالش‌های قیمت‌گذاری بلیت کنسرت‌ها

با گذشت دو ماه از وعده دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مبنی بر انتشار شیوه‌نامه شفاف قیمت‌گذاری بلیت کنسرت‌ها، این سازوکار هنوز عملی نشده است. در حالی که اجراها پس از وقفه‌ای دو ماهه از سر گرفته می‌شوند، پیش‌بینی افزایش قیمت بلیت‌ها از سوی برگزارکنندگان دور از انتظار نیست. با این حال، ممنوعیت فعلی افزایش قیمت از سوی وزارت ارشاد، چالش‌های جدی را میان تهیه‌کنندگان، مسئولان سالن‌ها و نهادهای نظارتی ایجاد کرده است.

ممنوعیت افزایش قیمت و نارضایتی تهیه‌کنندگان

بابک رضایی، مدیرکل دفتر موسیقی، پیش‌تر افزایش بی‌رویه قیمت‌ها و فروش بلیت بدون هماهنگی را غیرقابل قبول دانسته و دستور توقف بلیت‌فروشی برخی کنسرت‌ها را صادر کرده بود. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بر ایجاد تعرفه‌ای مشخص برای بلیت‌فروشی تأکید دارد تا از جهش‌های ناگهانی قیمت جلوگیری شود.

اما بسیاری از برگزارکنندگان از وضعیت کنونی ناراضی هستند. این نارضایتی از دو عامل اصلی نشأت می‌گیرد:

• الزام به اعلام ناایمن بودن سالن‌ها: سالن‌ها تا پایان ماه صفر فرصت دارند تأییدیه ایمنی را دریافت کنند.
• ممنوعیت افزایش قیمت بلیت‌ها: این ممنوعیت در شرایطی اعمال شده که هزینه‌های اجاره سالن و تبلیغات به شدت افزایش یافته است.

این وضعیت فشار مضاعفی بر تهیه‌کنندگان وارد می‌کند. از سوی دیگر، مخاطبان نیز به دلیل شرایط اقتصادی، توان پرداخت هزینه‌های بالای بلیت را ندارند. کارشناسان هشدار می‌دهند که ادامه این روند می‌تواند به کاهش حضور تماشاگران و ضرر سالن‌ها منجر شود، مگر اینکه همکاری بیشتری برای کاهش هزینه‌ها میان سالن‌ها و برگزارکنندگان شکل گیرد.

بخشنامه‌ای از سوی معاون اول رئیس‌جمهور ابلاغ شده که بر اساس آن، افزایش قیمت بلیت کنسرت فعلاً ممنوع است و نرخ‌های غیرمنطقی باید تعدیل شوند.

انتقاد تهیه‌کننده موسیقی از تصمیمات اخیر

میلاد ماهان‌راد، تهیه‌کننده موسیقی، در گفت‌وگو با ایسنا به شدت از تصمیمات اخیر در حوزه موسیقی انتقاد کرد. او اظهار داشت: «در روزهایی که مردم در شرایطی سخت و پر از استرس زندگی می‌کنند و هنرمندان نیز به دلیل نبود رونق در فعالیت‌ها و کاهش مرجعیت نزد مخاطبان تحت فشار مضاعف هستند، به جای اتخاذ تدابیری برای حفظ و تقویت این زنجیره خدمات انسانی، با تصمیمات خلق‌الساعه و فاقد منطق، به‌ویژه در حوزه موسیقی، روبه‌رو شده‌ایم.»

ماهان‌راد به مواردی چون الزام درج عبارت «ناایمن بودن» روی بلیت سالن‌ها و ممنوعیت افزایش قیمت بلیت‌ها اشاره کرد و این تصمیمات را «تعجب‌برانگیز و شوک‌آور» خواند. وی تأکید کرد که این تصمیمات بدون اطلاع صنف تهیه‌کنندگان و هنرمندان اتخاذ شده است.

او افزود: «به جای اینکه در این شرایط، جهت همدلی با مردم و اهالی هنر، تسهیلاتی برای کاهش هزینه‌های تمام‌شده خدمات هنری ارائه شود، مانند کاهش اجاره سالن‌های دولتی یا فراهم‌کردن تبلیغات عمومی، جهت تصمیم‌گیری‌ها به سمت فشار مستقیم بر هنرمندان و مردم نشانه رفته است.»

ماهان‌راد همچنین از سکوت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این زمینه انتقاد کرد و گفت: «عجیب نیست که وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی ـ که اخیراً از مجلس کارت زرد گرفته ـ به جای بازنگری در رویه‌ها، در این موضوع هم نسبت به خواسته‌های هنرمندان بی‌اعتناست.»

مقایسه با صنعت موسیقی جهانی و مشکلات داخلی

این تهیه‌کننده موسیقی با اشاره به تجربه دیگر کشورها توضیح داد که در جهان، صنعت موسیقی تحت یک «رگولاتوری هنری» قرار دارد؛ به این معنی که موسیقی به عنوان یک صنعت، در چهارچوب قانون و قاعده هدایت و حمایت می‌شود. او به مواردی چون حفظ مالکیت معنوی، شبکه تبلیغات و اسپانسری حرفه‌ای، و قیمت‌گذاری آزاد اما رقابتی اشاره کرد که باعث می‌شود بازار موسیقی در فضای رقابتی و در بستر یک زنجیره ارزش پایدار فعالیت کند.

اما در ایران، ماهان‌راد معتقد است که عوامل اصلی تأثیرگذار بر قیمت، دولتی هستند، به ویژه تبلیغات محیطی و اجاره سالن‌ها. او بیان کرد: «دولت نه برنامه‌ای برای کاهش یا تثبیت هزینه‌های این بخش دارد و نه برای توسعه بازار موسیقی گام موثری برداشته است. در عوض، با تصمیمات دستوری برای قیمت بلیت، بدون مشورت با صنف، اقتصاد موسیقی را ضعیف‌تر می‌کند.»

وی همچنین نبود شبکه نشر حرفه‌ای، عدم رعایت مالکیت معنوی آثار، و افزایش روزافزون محدودیت‌ها و تکالیف برای هنرمندان و تهیه‌کنندگان را از دیگر مشکلات این حوزه دانست. ماهان‌راد افزود که نظام اسپانسری نیز محدود است و عمدتاً در اختیار بانک‌ها و سازمان‌های حاکمیتی قرار دارد، و صداوسیما و دیگر بسترهای نشر گسترده نیز برای موسیقی محدود یا ممنوع هستند.