نسل دهه شصت: کابوس سالمندی و آینده‌ای مبهم در ایران

ترس جمعی از پیری: روایت‌های شخصی

بسیاری از متولدان دهه شصت، آینده سالمندی خود را مبهم و پر از چالش می‌بینند. این نگرانی‌ها ریشه در عدم امنیت شغلی، درآمد ناکافی، و نبود برنامه‌ریزی مدون از سوی مسئولان برای دوران پیری این نسل دارد.

پیام: دغدغه تنهایی و عدم پوشش بیمه‌ای

«در حال حاضر به صورت آزاد تولید محتوا می‌کنم و متأسفانه درآمد ماهانه‌ام در 37 سالگی فقط به اندازه کف دستمزد در نظر گرفته‌شده قانون کار است. بارها از خودم پرسیده‌ام که آیا مایل هستم به سالمندی برسم یا نه؟ زیرا با توجه به وضع موجود، سالمندی چالش‌های زیادی به دنبال دارد و از طرف دیگر تغییری هم در روندهای موجود و برای بهبود شرایط نمی‌بینم.»

پیام، 37 ساله، که با فقدان امنیت شغلی و درآمد ثابت مواجه است، از تنهایی در دوران سالمندی و عدم توانایی برای تشکیل خانواده نگران است. او همچنین به تدریجی خارج شدن خدمات درمانی از پوشش بیمه اشاره می‌کند که نگرانی‌های او را تشدید می‌کند.

خورشید: خستگی از ناامنی و آرزوی پایان زندگی

«از این همه فشار و ناامنی خسته شده‌ام. همین حالا هم آن‌قدر استرس دارم که دوست ندارم به سالمندی‌ مبهمی که در پیش دارم فکر کنم. تنها آرزویم این است که به پیری نرسم و هرچه زودتر این زندگی تمام شود،‌ زیرا از پیری، بیماری و ناتوان‌شدن در تنهایی به‌شدت می‌ترسم.»

خورشید، 43 ساله، با وجود تحصیل در رشته موشن‌گرافیک، از ثبات شغلی و درآمد ثابت محروم است. او که تحت پوشش بیمه پدرش قرار دارد، از خستگی‌های زودرس و ترس از بیماری و ناتوانی در تنهایی می‌گوید.

ریحانه: پس‌انداز برای خانه سالمندان

ریحانه، 37 ساله، که کسب‌وکار شخصی دارد و خویش‌فرما بیمه است، از همین حالا برای دوران سالمندی خود پول پس‌انداز می‌کند. او معتقد است که نسل او، نسل تنهایی است و باید برای آینده‌ای غمگین آماده باشد، حتی اگر به معنای سکونت در خانه سالمندان باشد.

حسین: بیمه ناکافی و ترس از کار تا لحظه مرگ

حسین، 43 ساله، طراح گرافیک با 14 سال سابقه بیمه از 25 سال کار، نگران است که برای دریافت حقوق بازنشستگی باید تا 63 سالگی کار کند. او که فرزندی ندارد، پیش‌بینی می‌کند خانه‌های سالمندان در آینده شلوغ خواهند شد و نسل او مجبور است تمام درآمد خود را صرف هزینه‌های این مراکز کند.

مهدیه: درآمد ناچیز و فقدان پشتوانه مالی

مهدیه، 45 ساله، با نزدیک به دو دهه تدریس حق‌التدریسی در دانشگاه، نه شغل و درآمد ثابتی دارد و نه پس‌اندازی. او که مستمری بازنشستگی‌اش کفاف کرایه یک خانه کوچک را هم نمی‌دهد، از بی‌برنامگی دولت و شکاف طبقاتی در خدمات سالمندی گلایه دارد.

رها: دردهای درمان‌نشده و عدم حمایت اجتماعی

رها، 40 ساله، با وضعیت درآمدی نامشخص و مسئولیت مخارج درمانی مادر سالمندش، نگران تشدید دردهای درمان‌نشده خود در دوران سالمندی است. او معتقد است جامعه بستر لازم برای مراقبت از متولدان دهه 60 را فراهم نکرده است.

پرهام: کابوس فقر و ورشکستگی تأمین اجتماعی

پرهام، 41 ساله، کارمند روابط عمومی با حقوق متوسط، مهم‌ترین کابوس خود را فقر در دوران سالمندی می‌داند. او نگران است که نظام تأمین اجتماعی نتواند مستمری کافی برای نسل او فراهم کند و خانه‌های سالمندان تنها گزینه باقی‌مانده باشند.

بهار: دغدغه همدم و امید به دوستان

بهار، 43 ساله، گرافیست با وضعیت شغلی ناپایدار، مهم‌ترین ترس خود را تنها ماندن در دوران سالمندی می‌داند. با این حال، او به دوستی‌ها و مراقبت متقابل در میان دهه‌شصتی‌ها امید دارد و ایده خانه‌های اشتراکی را مطرح می‌کند.

انفجار جمعیت سالمندی: هشدارهای کارشناسان

احمد دلبری، رئیس انجمن علمی سالمندان ایران، هشدار داده است که از سال 1430، از هر سه ایرانی، یک نفر بالای 60 سال خواهد بود و جمعیت سالمندان کشور از 9 میلیون نفر فعلی به بیش از 27 میلیون نفر خواهد رسید.

علی پژهان، جمعیت‌شناس و استاد دانشگاه، نیز تأکید می‌کند که افزایش تعداد سالمندان واقعیتی انکارناپذیر است، اما هیچ برنامه مدونی برای این افراد وجود ندارد. او به آمارها اشاره می‌کند:

• در سال 1395، حدود 9.3 درصد جمعیت ایران سالمند بود.
• در سال 1430، تقریباً 20 درصد جمعیت کشور سالمند خواهد شد.
• در حال حاضر، به صورت میانگین هر 8 نفر از جامعه، هزینه یک سالمند را از طریق نظام تأمین اجتماعی پرداخت می‌کنند.
• در سال 2050، هر 3 نفر باید هزینه یک سالمند را تأمین کنند که بار مالی سنگینی را بر جامعه تحمیل خواهد کرد.

پژهان تأکید می‌کند که کاهش سریع پیری جمعیت تهدیدی بزرگ برای اقتصاد، بازارهای کار و سیستم‌های رفاه اجتماعی است. او معتقد است دولت هنوز فرصت دارد تا با استفاده از تجربیات کشورهایی مانند ژاپن، این پدیده را به یک فرصت تبدیل کند و آرامش را برای 20 سال آینده دهه‌شصتی‌ها فراهم آورد.