ماهواره خیام: ابزاری کلیدی برای پایش و مدیریت منابع ایران

ماهواره خیام، که از ۱۸ مرداد ۱۴۰۱ در مدار قرار گرفته و از اواخر همان سال عملیاتی شده است، اکنون به ابزاری حیاتی برای جمع‌آوری داده‌های دقیق از سطح کشور تبدیل شده است. این ماهواره تصویربرداری با دقت حدود یک متر، روزانه تصاویر متعددی را بر اساس سفارش‌ها ثبت می‌کند و پوشش‌های گسترده‌ای از ایران را فراهم آورده است. حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران، جزئیات جدیدی از قابلیت‌ها و کاربردهای این ماهواره را تشریح کرده است.

قابلیت‌ها و دقت تصویربرداری

ماهواره خیام سالانه تقریباً یک پوشش کامل از کشور را برداشت می‌کند و تصاویر دقیقی را در حوزه‌های مختلف ارائه می‌دهد. این تصاویر با رزولوشن یک متر (پن شارپ) و چهار متر (طیف رنگی) تولید می‌شوند. با استفاده از تکنیک‌های پردازشی پیشرفته، امکان دستیابی به رزولوشن‌های حدود ۰.۵ متر نیز وجود دارد که توسط پژوهشگاه فضایی ایران بر اساس نیاز مشتریان ارائه می‌گردد.

کاربردهای کلیدی تصاویر ماهواره خیام

تصاویر دقیق ماهواره‌ای خیام کاربردهای گسترده‌ای در بخش‌های مختلف دارند:

• کاداستر و نقشه‌برداری: تأمین تصاویر پایه برای به‌روزرسانی نقشه‌ها و حدنگاری.
• تشخیص تغییرات زمین: استفاده در سامانه پنجره واحد زمین برای پایش تغییرات کاربری اراضی.
• پروژه جی‌نف: به‌روزرسانی نقشه‌ها و تطبیق کد پستی، آدرس و نقشه در این پروژه راهبردی وزارت ارتباطات.
• برآورد منابع آبی و کشاورزی: پایش منابع آبی، مناطق دچار تنش آبی، و برآورد سطح زیرکشت.
• مدیریت بحران: ارزیابی خسارات و برنامه‌ریزی امدادرسانی در حوادث طبیعی مانند سیل، زلزله و آتش‌سوزی.
• تحقیقات: شناسایی اجسام، عوارض زمینی، و سایر موارد تحقیقاتی برای دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی.

نقش در مدیریت منابع آب و محیط زیست

تصاویر ماهواره‌ای خیام نقش مهمی در برآورد سطح مخازن آب نظیر سدها، تالاب‌ها و دریاچه‌ها ایفا می‌کنند که در مدیریت خشکسالی و کنترل مصرف آب بسیار مؤثر است. این داده‌ها، همراه با مدل‌های هوش مصنوعی و اندازه‌گیری‌های زمینی، به الگوریتم‌های پیش‌بینی دقیق کمک شایانی می‌کنند.

سازمان و پژوهشگاه فضایی ایران، به عنوان نهادهای متولی، تصاویر ماهواره‌ای را با درخواست متقاضی در اختیار دستگاه‌های مسئول در حوزه مدیریت منابع آب، کشاورزی و محیط زیست قرار می‌دهند و تفاهم‌نامه‌های متعددی با این نهادها منعقد کرده‌اند.

دسترسی به تصاویر ماهواره‌ای

دسترسی به تصاویر ماهواره‌ای خیام برای بخش‌های خصوصی و دولتی از طریق سایت سازمان و پژوهشگاه فضایی یا ارسال نامه امکان‌پذیر است. متقاضیان می‌توانند منطقه مورد نظر خود را مشخص کرده و اعلام کنند که آیا تصویر آرشیوی نیازشان را برطرف می‌کند یا نیاز به تصویربرداری جدید دارند. در صورت موجود بودن در آرشیو، تصاویر بلافاصله در اختیار قرار می‌گیرند؛ در غیر این صورت، تصویربرداری جدید انجام خواهد شد.