افزایش ۵۰ درصدی کارمزد شالیکوبی‌ها و چالش‌های جدید برنج‌کاران مازندران

افزایش کارمزد شالیکوبی‌ها و بار سنگین بر دوش کشاورزان

بر اساس اعلام اتحادیه شالیکوبی‌داران مازندران، نرخ تبدیل هر کیلو شالی به برنج سفید برای شالیکوبی‌های مدرن ۴۱,۵۰۰ ریال و برای شالیکوبی‌های سنتی ۳۷,۸۰۰ ریال تعیین شده است. این ارقام نشان‌دهنده افزایش حدود ۵۰ درصدی نسبت به سال گذشته است. این افزایش در حالی رخ می‌دهد که شالیکاران شمال کشور امسال متحمل هزینه‌های سنگینی بابت افزایش بی‌رویه قیمت انواع نهاده‌های کشاورزی از جمله کود، سم، قطعات یدکی ماشین‌آلات، پلاستیک و دستمزد کارگران شده‌اند.

متوسط تولید شالی ارقام طارم هاشمی و محلی که حدود ۸۰ درصد ارقام کشت شده در مازندران و گیلان را تشکیل می‌دهد، در هر هکتار معادل ۴,۵۰۰ کیلوگرم شالی است. این بدان معناست که کشاورز باید برای تبدیل شالی هر هکتار به برنج سفید در شالیکوبی‌های مدرن، حدود ۱۹ میلیون تومان کارمزد پرداخت کند که این رقم کشاورزان را شوکه کرده است.

گلایه‌های کشاورزان و انتظارات از قیمت برنج

شماری از شالیکاران مازندران ضمن گلایه از افزایش قابل توجه کارمزد شالیکوبی‌ها، اظهار داشتند که تمامی هزینه‌های برنجکاری امسال چند برابر شده و انتظار دارند قیمت برنج سفید نیز به همین میزان افزایش یابد، هرچند که این امر ممکن است تهیه آن را برای بسیاری از مصرف‌کنندگان دشوار سازد.

کشاورزان معتقدند با توجه به هزینه‌های چند برابری نهاده‌های کشاورزی و دیگر اقلام مصرفی خانوارها، قیمت برنج باید تا ۲۵۰ هزار تومان افزایش یابد. این قیمت برای مصرف‌کنندگان بسیار بالا است، اما با توجه به اینکه تنها راه درآمد کشاورزان از محل فروش محصولشان است و ارزش زمین‌ها نیز افزایش یافته، باید قیمت برنج به این رقم برسد.

رونق نسبی بازار عمده‌فروشی و دلایل افزایش کارمزد

بر اساس آمار جهاد کشاورزی، تاکنون برداشت محصول شالی از ۱۴۰ هزار هکتار از اراضی استان انجام شده است. این بدان معناست که هر یک از شالیکوبی‌ها، به ویژه در مناطق مرکزی استان، روزانه حدود ۴۰۰ تن شالی را به برنج سفید تبدیل می‌کنند. گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که خرید و فروش برنج نو به صورت عمده‌ای رونق نسبی پیدا کرده است.

رئیس اتحادیه شالیکوبی‌داران جویبار و قائمشهر، محمد باقر ابراهیمی، ضمن تایید افزایش حدود ۵۰ درصدی کارمزد شالیکوبی‌ها، دلیل این افزایش را ناشی از بالا رفتن بی‌رویه قیمت قطعات و دستمزد کارگری در شالیکوبی‌ها عنوان کرد. وی افزود: «به دلیل برداشت مکانیزه و رطوبت بالا، شالی باید تا دو برابر بیشتر از زمان عادی در فر خشک‌کن‌ها باشد و این هزینه‌های بخش‌های مختلف انرژی (آب، برق، گاز) و همچنین کارگر و فرسودگی قطعات را افزایش می‌دهد.»

وی همچنین به کاهش ضایعات برنج در شالیکوبی‌های مدرن اشاره کرد و توضیح داد که تولید برنج سفید کیفی و کاهش درصد شکستگی از ویژگی‌های این واحدها است که با افزایش مقدار تولید و قیمت محصول، کشاورزان سود می‌برند.

تولید سبوس و تعهدات شالیکوبی‌داران

• در شالیکوبی‌های مدرن، از هر ۱۰۰ کیلوگرم شالی، ۱۶ کیلوگرم سبوس دو کوب بسیار نرم (مصرف صنعتی) تولید می‌شود که معمولاً به کشاورز تحویل نمی‌شود.
• همچنین از هر ۱۰۰ کیلوگرم شالی، ۶ کیلوگرم سبوس نرم قابل مصرف برای دام و طیور به دست می‌آید که صاحبان شالیکوبی‌های مدرن موظفند آن را تحویل کشاورزان دهند یا بر اساس قیمت روز (حدود ۱۱ هزار تومان) از کارمزد کشاورزان کسر کنند.
• بنابراین، شالیکوبی‌داران موظفند به ازای هر هکتار شالی که تبدیل به برنج سفید می‌کنند، حدود ۲۷۰ کیلوگرم سبوس قابل مصرف برای دام و طیور را تحویل کشاورز دهند یا طبق قیمت روز سبوس، از کارمزد کشاورزان کم کنند.

نوسانات قیمت برنج در بازار

جهش محسوس قیمت برنج‌های تولید داخل، حتی پیش از برداشت برنج نو، برای مازندرانی‌ها باورنکردنی شده بود. قیمت برنج طارم محلی و هاشمی که شالیکاران از مهر ماه تا اواخر بهمن ماه سال گذشته ۷۵ تا ۹۵ هزار تومان فروخته بودند، از اواخر اردیبهشت امسال تا یک ماه گذشته در عمده‌فروشی به ۳۰۰ هزار تومان و در خرده‌فروشی کشور به ۳۵۰ هزار تومان نیز رسیده بود.

در حال حاضر، عرضه برنج در بازار شالیکوبی‌های مازندران به وفور وجود دارد و کشاورزان نیز آماده عرضه محصول خود به قیمت مناسب و مورد انتظار هستند. با این حال، به دلیل وجود اختلاف قیمت برنج طارم محلی و هاشمی، خرید و فروش نسبت به ۱۰ روز گذشته رونق نسبی گرفته است.

بیشتر کشاورزان محصول طارم محلی و هاشمی را با قیمت ۱۹۰ تا ۲۰۰ هزار تومان عرضه می‌کنند، اما برخی از آنان این قیمت را با توجه به هزینه تولید کم دانسته و قیمت مورد توقع خود را تا ۲۲۰ هزار تومان عنوان می‌کنند که کمتر مورد تقاضای خریداران است.

اهمیت برنجکاری در اقتصاد مازندران

برنجکاری یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های کشاورزی در مازندران و منبع مهم درآمد کشاورزان استان است. با تولید بیش از یک میلیون تن برنج، ۴۲ درصد برنج مورد نیاز کشور از این استان تامین می‌شود. استان مازندران تولیدکننده ۷۲ نوع محصول زراعی و باغی است و در تولید ۱۵ محصول رتبه اول تا سوم را در کشور دارد.

این استان با برخورداری از تنها ۲.۵ درصد زمین کشاورزی کشور، سالانه ۷ درصد از تولیدات کشاورزی و ۱۱ درصد از ارزش اقتصادی محصولات کشاورزی کشور را در اختیار دارد.