چالش‌های اینشورتک در ایران: از مقاومت رگولاتوری تا کمبود سرمایه

اینشورتک: تحولی جهانی در صنعت بیمه

چند سال پیش، دریافت بیمه با چند کلیک ساده، مانند سفارش تاکسی اینترنتی، دور از ذهن به نظر می‌رسید. اما اکنون این فرآیند در سطح جهانی در دسترس است؛ ارمغانی که فناوری اینشورتک برای صنعت بیمه به ارمغان آورده است. این تحول دیجیتال نه تنها سرعت و کارایی را بهبود بخشیده، بلکه نحوه ارتباط بیمه‌گر و بیمه‌گذار را نیز دگرگون کرده است.

بازار جهانی اینشورتک رشد چشمگیری را تجربه کرده است. بر اساس گزارش شرکت تحقیقاتی Grand View Research، ارزش این بازار در سال ۲۰۲۲ حدود ۵.۴۵ میلیارد دلار بوده و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۱۵۰ میلیارد دلار برسد.

در کشورهایی مانند آمریکا و بریتانیا، شرکت‌های بیمه با استفاده از سیستم‌های هوشمند، فرآیند ارزیابی خسارت را در کمترین زمان انجام می‌دهند و بیمه‌نامه‌هایی ارائه می‌کنند که کاملاً با سبک زندگی مشتریان همخوانی دارد. این امر منجر به رضایت و وفاداری بیشتر بیمه‌گذاران می‌شود.

بازیگران اصلی بازار جهانی

• ایالات متحده: بزرگ‌ترین بازیگر این حوزه با سهمی حدود ۳۶ تا ۳۸ درصد از بازار جهانی اینشورتک.
• اروپا: کشورهای انگلستان و آلمان با نرخ رشد مرکب سالانه بیش از ۱۵ درصد، رشد سریعی را تجربه می‌کنند.
• چین: با بازار بزرگ، سرمایه‌گذاری‌های گسترده دولتی و خصوصی، و اکوسیستم فناوری پیشرفته، سریع‌ترین رشد را دارد.
• آسیا و اقیانوسیه: یکی از سریع‌ترین بازارهای در حال رشد جهان با پیش‌بینی نرخ رشد سالانه بیش از ۱۵ درصد.

چالش‌های اینشورتک در ایران

با وجود رشد جهانی، توسعه اینشورتک در ایران با موانع متعددی روبه‌رو است. مهم‌ترین عوامل کاهش سرعت رشد و پذیرش این فناوری‌ها عبارتند از:

• نبود زیرساخت‌های دیجیتال کافی
• مقاومت ساختاری شرکت‌های بیمه در برابر تغییر
• کمبود سرمایه‌گذاری در حوزه نوآوری
• محدودیت‌های قانونی و نظارتی

عدم همکاری رگولاتوری و فقر داده

«در بسیاری از موارد ایده‌های خلاقانه در همان مراحل اولیه با مخالفت قانون‌گذار روبه‌رو می‌شوند، بدون اینکه جایگزینی پیشنهاد شود یا محیطی برای آزمایش و ارزیابی ایده‌ها فراهم شود. این در حالی است که در کشورهای پیشرو فضا برای آزمون و رشد استارتاپ‌های بیمه‌ای بسیار بازتر است.»

مجتبی حسینی، فعال حوزه بیمه، در گفت‌وگو با دیجیاتو، عدم همکاری کافی رگولاتوری با ایده‌های نو را یکی از چالش‌های اصلی فعالیت اینشورتک‌ها در ایران دانست. او همچنین به فقر داده و دسترسی محدود به اطلاعات قابل استفاده اشاره کرد و افزود: «با وجود حجم زیاد داده در صنعت بیمه، به دلیل نبود استانداردهای دقیق و روش‌های مناسب جمع‌آوری، بخش زیادی از این اطلاعات عملاً غیرقابل استفاده است. بدون داده معتبر، امکان بهبود فرآیندها و توسعه خدمات نوآورانه وجود ندارد.»

کمبود سرمایه‌گذاری و مقاومت در برابر نوآوری

«پیشبرد یک ایده نو یا راه‌اندازی استارتاپ به سرمایه نیاز دارد. در چند سال اخیر سرمایه‌گذاری در حوزه‌های نوآورانه از جمله بیمه بسیار محدود بوده است. بسیاری از استارتاپ‌ها به دلیل نبود سرمایه‌گذار یا عدم تمایل به سرمایه‌گذاری در اقتصاد ناامن، نتوانسته‌اند ایده‌های خود را اجرا کنند.»

حسینی کمبود سرمایه‌گذاری در شرایط اقتصادی پرریسک را نیز یکی از موانع اصلی عنوان کرد. او تأکید کرد که در شرایط فعلی، ایران همچنان مشغول حل مسائل اولیه و گذار از فضای سنتی به دیجیتال است، در حالی که حتی در این لایه ابتدایی نیز با مقاومت و سخت‌گیری نهادهای ناظر روبه‌رو می‌شود. این وضعیت اجرای ایده‌های نوآورانه و بی‌سابقه را دشوار می‌سازد.

این فعال حوزه بیمه با اشاره به سابقه طولانی صنعت بیمه و بانکداری در جهان (بیش از ۲۰۰ تا ۲۵۰ سال سابقه قانون‌گذاری)، توضیح داد که این صنایع همواره با پول سروکار داشته‌اند و امکان بروز فساد و تقلب در آن‌ها بالا بوده است. همین موضوع باعث شده قانون‌گذاران در برابر نوآوری محتاط و کند عمل کنند و تغییر قوانین همواره با نگرانی از سوءاستفاده احتمالی همراه باشد.

به گفته حسینی، در ایران نیز شرایط مشابهی حاکم است و این صنایع نسبت به سایر بخش‌ها عقب‌تر مانده‌اند. او توضیح داد: «در صنعت بانکی طی سال‌های اخیر تغییرات قانونی ایجاد شده و تا حدی به استانداردهای جهانی نزدیک شده‌ایم، اما در حوزه اینشورتک تحول جدی رخ نداده است. نه قانون‌گذاری جدیدی شکل گرفته و نه تغییر اساسی در رویکرد عملیاتی شرکت‌های بیمه برای پیشبرد این حوزه دیده می‌شود. در برخی موارد صرفاً ظاهر کار تغییر کرده و خدمات به فضای آنلاین منتقل شده، اما باطن و قوانین همچنان سنتی باقی مانده‌اند.»

ضریب نفوذ پایین بیمه در ایران

حسینی به پایین بودن ضریب نفوذ بیمه در کشور نیز اشاره کرد. ضریب نفوذ بیمه، که نسبت حق بیمه تولیدی به تولید ناخالص داخلی است، شاخصی از توسعه‌یافتگی یک کشور محسوب می‌شود. او گفت: «حتی با وجود اجباری بودن برخی بیمه‌نامه‌ها مانند شخص ثالث، این شاخص در ایران پایین‌تر از بسیاری کشورهاست. اگر اجبار این بیمه‌نامه‌ها برداشته شود، رقم ضریب نفوذ حتی کمتر هم خواهد شد. این مسئله نشان می‌دهد باید در سطح کلان به افزایش این ضریب فکر کرد.»