«مرد عینکی»؛ کمدی آشفته و فاقد خلاقیت در سینمای ایران

فیلم سینمایی کمدی «مرد عینکی» به کارگردانی کریم امینی، نویسندگی حمزه صالحی و تهیه‌کنندگی سید ابراهیم عامریان، از یکم مرداد ماه ۱۴۰۴ در سینماهای سراسر کشور به نمایش درآمده است. این فیلم با حضور بازیگرانی چون بهرام افشاری، مهدی هاشمی، هومن حاجی عبداللهی و سام نوری، تلاش دارد تا مخاطبان را به سالن‌های سینما بکشاند.

تحلیل منتقد سینما: آشفتگی در روایت و شخصیت‌پردازی

عدنان شاه‌طلایی، بازیگر و منتقد سینما، در نقدی صریح به بررسی «مرد عینکی» پرداخته و آن را نماینده‌ای از جریان آشفته سینمای کمدی امروز ایران دانسته است. به گفته وی، این فیلم نه قصه منسجمی دارد، نه شخصیت‌پردازی قوی و نه حتی شوخ‌طبعی‌ای که بتواند تماشاگر را جذب کند.

داستان فیلم با ایده‌ای نسبتاً بامزه آغاز می‌شود: شخصیتی ساده‌دل و عینکی به نام «حلیم رایگان» که نظافتچی سرویس‌های بهداشتی عمومی پارک‌هاست و از مردم پول دریافت می‌کند. این اقدام منجر به اخراج او می‌شود و در ادامه، حلیم جنجالی به پا می‌کند. اعتراضات او توسط مردم فیلم‌برداری شده و به سرعت در فضای مجازی وایرال می‌شود. از این نقطه به بعد، حلیم درگیر زنجیره‌ای از اتفاقات بی‌منطق و فانتزی می‌شود که او را از چین به اکوادور و سپس به آب‌های آزاد می‌کشاند.

شاه‌طلایی تأکید می‌کند که این حجم از پراکندگی مکانی و روایی، به جای جذابیت، صرفاً مخاطب را با سکانس‌های غیرمنسجم سردرگم می‌کند. او معتقد است که فیلم، با وجود کمدی بودن، حوادث را با اکشن‌های دست‌چین شده از فیلم‌های خارجی پرحادثه عجین کرده است. طنز فیلم نیز عمدتاً بر پایه اغراق‌های تصویری، لهجه‌ها و شوخی‌های تکراری استوار است.

ضعف در طراحی اکشن و تقلید از آثار خارجی

منتقد سینما به ضعف در صحنه‌های اکشن فیلم اشاره می‌کند و می‌گوید: «اکشن فیلم نه طراحی دارد، نه تعلیق و نه ابتکار. نتیجه کار ترکیبی است از تعقیب و گریزهای بی‌جان و موقعیت‌هایی که گویی کپی از کارهای بی‌ارزش خارجی است، بی‌آنکه بومی‌سازی یا پردازش دراماتیکی در کار باشد.»

وی همچنین به تقلید آشکار «مرد عینکی» از آثار خارجی اشاره دارد: «فیلم از همان ابتدا درگیر تقلید است و از عنوان و خط داستانی‌اش که شباهت با مستربین و مرد هزارچهره دارد، این امر گویا است.»

نقش‌آفرینی بازیگران و مشکلات فیلمنامه

شاه‌طلایی با وجود تمجید از توانایی‌های بهرام افشاری به عنوان بازیگر و کریم امینی به عنوان فیلمساز، که هر دو پیش‌تر توانایی‌های خود را در آثاری چون «فسیل» به اثبات رسانده بودند، معتقد است که در «مرد عینکی»، بهرام افشاری اسیر کاراکتری بی‌ستون شده است. او می‌گوید: «با آنکه در پرداخت نهایی می‌توانست اینگونه نباشد؛ اما صرفاً یک تیپ باقی می‌ماند.»

مشکل اصلی فیلم، به گفته این منتقد، فیلمنامه آن است؛ مجموعه‌ای از موقعیت‌ها که صرفاً برای پر کردن دقایق نوشته شده‌اند و هیچ خط پیوسته‌ای در روایت دیده نمی‌شود. موقعیت‌های طنز نیز بیشتر بر اثر بداهه‌گویی بازیگران شکل گرفته‌اند تا بر اساس یک طراحی نمایشی هدفمند. میزانسن‌ها ساده و نورپردازی‌ها عاری از حس فضا هستند.

ریتم آشفته و عدم احترام به مخاطب

شاه‌طلایی به پرش‌های ناگهانی زمانی و مکانی در برخی صحنه‌ها اشاره می‌کند که بیننده را از فهم ادامه روایت باز می‌دارد. او می‌افزاید: «مشخص است که فیلمساز علاقه‌مند به ایجاد ریتمی سریع بوده، اما فقدان هماهنگی بین اجزا، این ریتم را به آشفتگی کشانده است.»

در پایان، وی نتیجه‌گیری می‌کند که فیلم‌هایی از این دست بر اساس فکر یا دغدغه ساخته نمی‌شوند، بلکه محصول فضایی هستند که در آن سینما بیشتر محل گردش سرمایه است تا بروز اندیشه. او «مرد عینکی» را نمونه‌ای از آنچه در سال‌های اخیر بر سینمای کمدی ایران آمده است می‌داند؛ فیلمی که طنز را به ابتذال کشانده و شلوغی را جایگزین خلاقیت کرده است. فیلمی که کمی می‌خنداند و سپس فراموش می‌شود، زیرا چیزی برای بقا ندارد.