نقش خراسان رضوی در سیاست خارجی و چالش‌های مرزی با افغانستان

محمدعلی نبی‌پور، معاون سیاسی استاندار خراسان رضوی، در گفت‌وگویی تفصیلی به بررسی نقش این استان در توسعه سیاست خارجی کشور و همچنین چالش‌های موجود در روابط با افغانستان، از جمله مسائل آبی و بازگشت اتباع، پرداخت. وی بر لزوم تفویض اختیارات بیشتر به استان‌ها برای بهره‌برداری از پتانسیل‌های منطقه‌ای تأکید کرد.

تمرکز قدرت و نادیده‌گرفتن پتانسیل‌های استانی

نبی‌پور با اشاره به ساختار متمرکز قدرت در ایران، به‌ویژه در حوزه سیاست خارجی، اظهار داشت که این تمرکز گاهی به تشدید مشکلات منجر می‌شود. او اصرار بر تصمیم‌گیری در مرکز و نادیده‌گرفتن ظرفیت‌های استان‌ها را یکی از عوامل اصلی این معضل دانست.

«ساختار قدرت و حکومت در ایران، به‌ویژه در حوزه سیاست خارجی، ساختاری بسیط و متمرکز است. این تمرکز در برخی مواقع به تشدید مشکلات منجر می‌شود. یکی از عوامل اصلی این موضوع، اصرار به تصمیم‌گیری در مرکز و نادیده‌گرفتن پتانسیل‌های استان‌هاست.»

اعتماد دولت چهاردهم به مدیران استانی

معاون سیاسی استاندار خراسان رضوی به رویکرد دولت چهاردهم مبنی بر تفویض اختیارات به مدیران استانی اشاره کرد و افزود که استاندار خراسان رضوی تلاش گسترده‌ای برای کسب اختیارات بیشتر به منظور توسعه استان انجام داده است. وی برگزاری اجلاس اکو در مشهد را نمونه‌ای از این اعتماد دانست و بیان کرد که برای اولین بار، وزارت خارجه به یک شهر غیرپایتخت برای میزبانی یک رویداد بین‌المللی اعتماد کرده است.

نبی‌پور تأکید کرد که پتانسیل مدیریتی در استان خراسان رضوی در دولت‌های قبلی نیز وجود داشته، اما ممکن است عدم اعتماد به استانداران پیشین مانع تفویض مناسب اختیارات شده باشد. او مشهد را به عنوان پایتخت معنوی کشور، نیازمند نمایش قدرت خود در سیاست خارجی دانست و سفرهای خارجی استاندار به کشورهای همسایه را در همین راستا ارزیابی کرد. با این حال، وی اذعان داشت که با توجه به تمرکز قدرت در پایتخت، این امر دشوار است و حتی پس از جنگ اخیر که دولت اختیارات هیئت وزیران را به استانداران منتقل کرد، استانداری با موانعی مواجه شد.

چالش‌های آبی با افغانستان و سد دوستی

نبی‌پور به چالش‌های آبی با افغانستان اشاره کرد و گفت که با وجود اقدامات متعدد، نتایج مطلوبی در این زمینه حاصل نشده است. او به مشکلات موجود در تأمین آب سد دوستی نیز اشاره کرد و افزود که علی‌رغم مذاکرات انجام‌شده، هنوز به نقطه مطلوبی در این خصوص نرسیده‌ایم.

روند بازگشت اتباع افغانستانی و مدیریت مرزی

معاون سیاسی استاندار خراسان رضوی در خصوص روند بازگشت اتباع افغانستانی به کشورشان توضیح داد که در ابتدا، زیرساخت‌های لازم در هر دو طرف مرز برای این حجم از تردد وجود نداشت. وی به عنوان مثال، به مرز دوغارون اشاره کرد که ظرفیت خروج روزانه ۳۰ هزار نفر را نداشت و طرف افغانستانی نیز با مشکلات مشابهی در زمینه حمل و نقل مواجه بود.

نبی‌پور تأکید کرد که هیچ مشکل خاصی در این روند وجود نداشته و هر چالشی نیز به سرعت از سوی ایران برطرف شده است. وی افزود که در اولین نشست با استاندار، مقامات افغانستان درخواست کردند که به جای انتقال ۱۰ هزار نفر در یک ساعت خاص، این تعداد در طول ۲۴ ساعت منتقل شوند که با موافقت ایران، این تغییر نه تنها فشار بر دستگاه‌های متولی را کاهش داد، بلکه زمان حضور اتباع در اردوگاه‌های مرزی را نیز کوتاه کرد. این تغییرات با موفقیت اجرا شد و نشان داد که با برنامه‌ریزی بهتر می‌توان روند را تسهیل کرد.