وفاق ملی، رفع فیلترینگ و مذاکره با آمریکا: بررسی رویکردهای دولت چهاردهم

دولت چهاردهم با شعار «وفاق ملی» یک سالگی خود را پشت سر گذاشت. این مفهوم که از ابتدای انقلاب اسلامی ریشه در «وحدت کلمه» داشته، همواره به عنوان ابزاری برای عبور از بحران‌ها، از جمله جنگ ۸ ساله، عمل کرده است. اما آیا این وفاق تنها به گروه‌های سیاسی محدود شده یا توانسته است به بدنه جامعه نیز تسری یابد؟ سید مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهور، در گفت‌وگویی تفصیلی به بررسی ابعاد مختلف این رویکرد، چالش‌های آن و همچنین موضوعات مهمی چون رفع فیلترینگ و مذاکره با آمریکا پرداخته است.

ریشه‌های وفاق ملی در تاریخ انقلاب

طباطبایی با اشاره به اینکه وفاق ملی مسئله جدیدی نیست، تأکید می‌کند که بنیانگذار انقلاب اسلامی از همان ابتدا بر «وحدت کلمه» حول مفاهیم کلیدی چون استقلال و آزادی تأکید داشتند. این وحدت در ۱۲ فروردین سال ۵۸ با رأی ۹۸ درصدی مردم به جمهوری اسلامی به اوج خود رسید و رمز موفقیت کشور در سخت‌ترین شرایط، از جمله جنگ ۸ ساله، بود.

وی توضیح می‌دهد که رقابت‌های سیاسی طبیعی است و وفاق به معنای یکسان شدن همه نیست، بلکه به معنای تفاهم بر سر منافع مشترک و حفظ حریم‌ها در عین رقابت است. هدف رئیس‌جمهور از طرح وفاق ملی، زدودن وجوه آسیب‌زای اختلاف‌هاست که به تخریب و توهین منجر می‌شود، نه وجوه مثبت و سازنده آن.

پایبندی رئیس‌جمهور به وفاق ملی

معاون ارتباطات دفتر رئیس‌جمهور بیان می‌کند که آقای پزشکیان این مشکل را به عنوان یک مسئله جدی کشف و آن را شعار انتخاباتی خود قرار داد. او در طول یک سال اداره دولت، به این مسئله بسیار پایبند بوده و تلاش کرده است از ورود به دوگانه‌های کاذب «چپ و راست» یا «اصلاح‌طلب و اصولگرا» پرهیز کند.

«رئیس‌جمهور مکرر در سخنرانی‌هایش راجع به تعریف تقوا صحبت کرده و معتقد است که تقوا یعنی عمل بدون خطا. ایشان سعی کرده است این معنای تقوا را به یک فرهنگ عمومی در فضای اداری و سیاسی کشور تبدیل کند.»

طباطبایی معتقد است که وفاق ملی تأثیر جدی بر فضای سیاسی داشته و به اندازه انتظار، این فرهنگ نهادینه شده و عمق پیدا کرده است.

گسترش وفاق به جامعه و رفع تبعیض‌ها

در پاسخ به این نقد که وفاق ملی تنها به گروه‌های سیاسی محدود شده است، طباطبایی با ارائه شواهد و قرائن، این دیدگاه را رد می‌کند. او به اقدامات دولت در راستای رفع تبعیض‌های تاریخی اشاره می‌کند:

• حضور چندین خانم در کابینه دولت پزشکیان.
• انتصاب معاون رئیس‌جمهور از اهل سنت.
• انتخاب استانداران سنی در استان‌های سنی‌نشین.
• توجه به سلایق بخش قابل اعتنایی از جامعه، حتی اگر با سلایق جریان‌های حاکم در تضاد باشد (مانند لایحه عفاف و حجاب).

وی تأکید می‌کند که این مسائل توافق جریان‌های سیاسی نیست، بلکه ملاحظات ملی است که از مفاهیم مشترک بین جریان‌ها نشأت گرفته و در توجه به مصالح عمومی و خواسته‌های اجتماعی نمود پیدا کرده است.

انتقادات حامیان دولت و ارزیابی کابینه

در خصوص انتقاد برخی حامیان دولت مبنی بر عدم حضورشان در کابینه، طباطبایی این نگاه را که مسئولیت در دولت «مزد» تلاش‌های انتخاباتی است، رد می‌کند. او تأکید می‌کند که مفهوم وفاق، سهیم کردن همه مردم در سرنوشت و تصمیم‌گیری‌هاست، نه صرفاً استفاده از افراد خاص.

در مورد ارزیابی عملکرد کابینه، وی می‌گوید که ارزیابی مدیران دولتی مستمر است و رئیس‌جمهور معتقد است تغییر مدیر آخرین مرحله است و ابتدا باید به اصلاح سیاست‌ها پرداخت. با این حال، مدیر ناتوان بدون توجه به گرایش سیاسی‌اش تغییر خواهد کرد.

«رئیس‌جمهور مسئولیت سنگینی پذیرفته است و این نهایت جوانمردی بوده که ایشان از دورترین جریان سیاسی و حتی جریان رقیب هم یارکشی کرده و آنها را در تیم خودش مسئولیت داده است.»

رفع فیلترینگ و مذاکره با آمریکا

طباطبایی به وعده رئیس‌جمهور برای حذف فیلترینگ اشاره می‌کند و می‌گوید که رئیس‌جمهور به این وعده بسیار پایبند است. او تأکید می‌کند که فرایند تصمیم‌گیری در این زمینه تک‌وجهی نیست و جنگ ۱۲ روزه نیز برآیند منفی بر این موضوع نداشته، بلکه حتی مخالفان فیلترینگ در دولت را ثابت‌قدم‌تر کرده است. وی از تشکیل کمیته‌ای برای بررسی این موضوع خبر می‌دهد و می‌گوید: «رفع فیلترینگ انجام می‌شود و در مسیر انجام است.»

در مورد مذاکره با آمریکا، طباطبایی توضیح می‌دهد که تصمیم مذاکره یک اصل کلی است که پس از فرایندی در دولت چهاردهم اعلام شد. این مذاکره به شکل غیرمستقیم و با حفظ اصول کشور انجام می‌شود. او تأکید می‌کند که ملاحظات شورای عالی امنیت ملی همواره مدنظر است و مصوبات آن شورا با تأیید رهبری جنبه عملی پیدا می‌کند. وی می‌افزاید: «مذاکره با آمریکا در فرایند بررسی است.»

در خصوص سفر رئیس‌جمهور به نیویورک برای مجمع عمومی سازمان ملل، طباطبایی می‌گوید که در حال حاضر شرایط مذاکره مستقیم با آمریکا فراهم نیست، اما با توجه به سرعت تحولات، نمی‌توان پیش‌بینی قطعی کرد.

مکانیسم ماشه و اقتصاد ایران

طباطبایی در مورد مکانیسم ماشه، اقدام اروپایی‌ها را از نظر حقوقی نادرست می‌داند، زیرا آنها پس از خروج آمریکا از برجام، عملاً به هیچ بندی از آن پایبند نبودند. او معتقد است که مکانیسم ماشه بیشتر یک فضای روانی است و در حوزه اقتصاد، قرار نیست اتفاقی فراتر از تحریم‌های موجود رخ دهد. وی تأکید می‌کند که اروپایی‌ها با استفاده غیرحقوقی از این مکانیسم، تنها می‌توانند به اقدامات نامشروع خود جنبه مشروعیت ببخشند.