تسوتومو یاماگوچی: تنها بازمانده رسمی دو حمله اتمی هیروشیما و ناگازاکی

شاهد دو فاجعه اتمی

تسوتومو یاماگوچی، مهندس صنایع سنگین میتسوبیشی، در ۲۹ سالگی برای یک سفر کاری در هیروشیما بود که بمب اتمی «پسر کوچک» در ۶ اوت ۱۹۴۵ رها شد. او که حدود سه کیلومتر با مرکز انفجار فاصله داشت، دچار نابینایی موقت و ناشنوایی در یک گوش شد. پس از گذراندن شب در پناهگاه، به سرعت به زادگاهش، ناگازاکی، بازگشت.

در ۹ اوت ۱۹۴۵، در حالی که یاماگوچی برای همکارانش از ویرانی هیروشیما می‌گفت، ناگهان دومین بمب اتمی آمریکا، «مرد چاق»، بر فراز ناگازاکی منفجر شد. او بلافاصله متوجه شد که این نیز یک بمب اتمی است و خود را زیر میز پنهان کرد. این انفجار نیز در دم حدود ۴۰ هزار نفر را به کام مرگ کشاند.

پیامدهای پنهان و مبارزه برای صلح

یاماگوچی تنها فردی است که به طور رسمی از سوی دولت‌های محلی هیروشیما و ناگازاکی به عنوان «نیجو هیباکوشا» (بازمانده دوبار بمباران) به رسمیت شناخته شد. با این حال، او برای دهه‌ها داستان منحصربه‌فردش را پنهان نگه داشت و به کار یدی مشغول بود. خانواده‌اش نگران بودند که ظاهر «بیش از حد سالم» او، پیام بازماندگان اتمی (هیباکوشا) را تضعیف کند.

دخترش، توشیکو یاماساکی، در کنفرانس صلح سال ۲۰۱۱ توضیح داد: «تمام خانواده‌ام مخالف بودند. اگر پدرم، که از دو بمباران اتمی جان سالم به در برده بود، وارد فعالیت‌های صلح‌طلبانه می‌شد، مردم ممکن بود فکر کنند: حتی با دو بار قرار گرفتن در معرض تشعشع هم او هنوز سالم است، پس بمب اتمی چیز ترسناکی نیست.»

با این حال، یاماگوچی یک عمر با مشکلات جسمی ناشی از تشعشعات دست و پنجه نرم کرد. او از آب مروارید، ناشنوایی در یک گوش، لکوپنی (کاهش گلبول‌های سفید خون)، ریزش مو و آثار سوختگی رنج می‌برد. همسر و پسرش نیز بر اثر سرطان درگذشتند.

یاماگوچی تنها در دهه پایانی عمرش شروع به سخن گفتن آشکارتر کرد، به این امید که رنج‌هایش در مبارزه با سلاح‌های هسته‌ای سودی داشته باشد. او در سال ۲۰۰۹ گفت: «من در اعماق جهنم راه رفتم و خزیدم. باید مرده می‌بودم. اما سرنوشت من این بود که به زندگی ادامه دهم.»

او در سال ۲۰۱۰ و در سن ۹۳ سالگی درگذشت.

میراث بمب‌های اتمی

بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاکی از ویرانگرترین اقدامات جنگ جهانی دوم بود. پس از حمله به هیروشیما، ژاپن تسلیم نشد و آمریکا با رها کردن بمب دوم بر ناگازاکی، قصد داشت ژاپن را متقاعد کند که ذخایر نامحدودی از این بمب‌ها دارد.

ساخت بمب اورانیومی هیروشیما فوق‌العاده دشوار و پرهزینه بود، اما بمب پلوتونیومی ناگازاکی آسان‌تر و ارزان‌تر تولید می‌شد. فرمانده پروژه منهتن اعلام کرده بود که ایالات متحده می‌تواند دو یا سه بمب اتمی در ماه تولید کند.

ژاپن سرانجام در ۱۵ اوت ۱۹۴۵ تسلیم شد، اما تنها پس از مداخله امپراتور، زیرا ارتش همچنان خواهان ادامه جنگ بود.

امروز تنها تعداد اندکی از هیباکوشا باقی مانده‌اند که انفجارهای هیروشیما و ناگازاکی را به یاد دارند. اما بازماندگان همچنان مصمم‌اند داستان‌های‌شان را بازگو کنند تا تاریخ تکرار نشود.

یاماگوچی در سال ۲۰۱۰ گفت: «به عنوان بازمانده دوباره بمب اتمی، من دو بار این فاجعه را تجربه کرده‌ام. صمیمانه امیدوارم که بار سومی در کار نباشد.»