فرمان اجرایی ترامپ: تسهیل قوانین زیست‌محیطی برای شرکت‌های فضایی خصوصی

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، با امضای فرمانی اجرایی با عنوان «فعال‌سازی رقابت در صنعت فضایی تجاری»، قصد دارد قوانین زیست‌محیطی را برای شرکت‌های فضایی خصوصی تسهیل کند. این فرمان که چهارشنبه گذشته امضا شد، با هدف افزایش چشمگیر پرتاب‌های موشکی توسط صنعت خصوصی تا سال ۲۰۳۰ و با توجیه امنیت ملی آمریکا صادر شده است.

تأثیر بر شرکت‌های فضایی و نگرانی‌های زیست‌محیطی

فرمان اجرایی جدید ترامپ به شرکت‌هایی نظیر اسپیس ایکس و بلو ارجین اجازه می‌دهد تا از بازبینی‌های زیست‌محیطی الزامی طبق قانون سیاست زیست‌محیطی ملی آمریکا (NEPA) چشم‌پوشی کنند. این شرکت‌ها در حال حاضر برای دریافت مجوز پرتاب، نیازمند تأیید اداره هوانوردی فدرال (FAA) هستند و در این روند، مشمول بازبینی‌های NEPA می‌شوند.

شان دافی، وزیر حمل‌ونقل آمریکا و ناظر بر FAA، این فرمان را «آینده‌نگرانه» توصیف کرده است. این در حالی است که FAA مدت‌هاست به دلیل طولانی بودن روند بررسی مجوز پرتاب‌ها، مورد انتقاد شرکت‌های فضایی قرار دارد. از سوی دیگر، گروه‌های زیست‌محیطی نیز این نهاد را به دلیل عدم استفاده از بازبینی‌های NEPA برای اعمال حفاظت‌های بیشتر در سایت‌های پرتاب، سرزنش می‌کنند.

بازبینی‌های زیست‌محیطی از اهمیت بالایی برخوردارند؛ زیرا پرتاب و فرود موشک‌ها می‌توانند به شدت برای شهرها، ساکنان محلی و طبیعت اطراف مخرب باشند. دود، گازهای خروجی و امواج صوتی ناشی از پرتاب می‌توانند گونه‌های در معرض انقراض را زخمی یا نابود کنند. همچنین، بقایای ناشی از انفجار موشک‌ها هنگام سقوط روی زمین می‌تواند با نشت مواد خطرناک، انتشار سوخت و اجسام سنگین به ماهی‌ها و حیوانات دریایی آسیب برساند.

اسپیس ایکس در کانون توجه

به نظر می‌رسد فرمان اجرایی ترامپ به ویژه به نفع ایلان ماسک و شرکت اسپیس ایکس خواهد بود. این شرکت در سال‌های اخیر به دنبال افزایش پرتاب‌ها و فرودهای موشکی خود در سراسر آمریکا بوده و به دلیل نقض قانون NEPA، درگیر شکایت حقوقی از سوی گروه‌های محیط‌زیستی است. این گروه‌ها معتقدند FAA ارزیابی زیست‌محیطی دقیقی درباره اثر پرتاب‌های اسپیس ایکس بر گونه‌های در معرض خطر در بوکاچیکای تگزاس انجام نداده است.

شکایت محیط‌زیستی از اسپیس ایکس به نخستین پرتاب موشک عظیم استارشیپ در آوریل ۲۰۲۳ در تگزاس بازمی‌گردد. این موشک که برای اعزام انسان به مریخ طراحی شده، در هنگام پرتاب سکوی پرتاب خود را متلاشی کرد و تکه‌های بتن را تا ۱۰ کیلومتر آن‌طرف‌تر پرتاب کرد. این انفجار همچنین موجب آتش‌سوزی در ۱٫۵ هکتار از پارک ایالتی شد و لانه‌ای حاوی تخم‌های بلدرچین و مجموعه‌ای از خرچنگ‌های آبی را نابود کرد.

جرد مارگولیس، وکیل ارشد مرکز تنوع زیستی و یکی از شاکیان پرونده اسپیس ایکس، در واکنش به فرمان اجرایی ترامپ اظهار داشت: «این فرمان بی‌پروایانه، جان مردم و حیات‌وحش را در معرض خطر قرار می‌دهد؛ زیرا شرکت‌های خصوصی، موشک‌های غول‌پیکری پرتاب می‌کنند که اغلب منفجر می‌شوند و خسارت زیادی به مناطق اطراف می‌زنند.»

افزایش پرتاب‌ها و آینده صنعت فضایی

اداره هوانوردی فدرال در ماه مه اعلام کرد که به اسپیس ایکس اجازه داده است تعداد پرتاب‌های استارشیپ در تگزاس را از پنج بار در سال به ۲۵ بار افزایش دهد. اسپیس ایکس همچنین به دنبال افزایش پرتاب موشک‌های کوچک‌تر فالکون از پایگاه فضایی وندنبرگ در کالیفرنیا از ۵۰ بار در سال به ۹۵ بار است.

فرمان اجرایی ترامپ روند بررسی و صدور مجوز پرتاب موشک‌ها را تسریع می‌کند و علاوه بر اسپیس ایکس، به نفع شرکت‌های فضایی خصوصی دیگر مانند بلو ارجین جف بزوس نیز خواهد بود که او نیز به دنبال افزایش تعداد پرتاب‌های موشکی است.