آزادراه تهران-شمال: وعده اتمام ۵ ساله و چالش‌های پیش‌رو

پروژه عظیم آزادراه تهران-شمال، که از نیمه دهه ۷۰ آغاز شده و با چالش‌های متعددی روبرو بوده، اکنون با وعده رئیس بنیاد مستضعفان مبنی بر اتمام آن در کمتر از پنج سال آینده، وارد فاز جدیدی از امیدواری شده است. این در حالی است که پیش از این، زمان تکمیل نهایی این ابرپروژه سال ۱۴۰۶ اعلام شده بود. با بهره‌برداری قریب‌الوقوع باند رفت قطعه دوم در نیمه دوم شهریور ماه، توجهات به ۴۶ کیلومتر باقی‌مانده از قطعه سوم، که به دلیل شرایط توپوگرافی مسیر، پرچالش‌ترین بخش پروژه محسوب می‌شود، معطوف شده است.

پیشرفت‌ها و چالش‌های آزادراه تهران-شمال

آزادراه تهران-شمال با هدف کاهش مسافت پایتخت به چالوس از ۱۲۰ به ۶۰ کیلومتر و کاهش زمان سفر از چهار به حدود ۲ ساعت، طراحی شده است. این آزادراه ۱۲۱ کیلومتری شامل چهار قطعه اصلی است:

قطعه اول: ۳۲ کیلومتر، حدفاصل تهران تا شهرستانک، با عوارض ۶۰ هزار تومان (وسط هفته) و ۱۰۰ هزار تومان (آخر هفته) در حال بهره‌برداری است.
قطعه دوم: ۲۵ کیلومتر، از شهرستانک تا پل زنگوله، که باند شرقی آن تا نیمه شهریور تکمیل خواهد شد.
قطعه سوم: ۴۶ کیلومتر، از پل زنگوله تا سه‌راهی دشت نظیر، که پیچیده‌ترین و پرچالش‌ترین بخش پروژه است.
قطعه چهارم: ۲۰ کیلومتر، از سه‌راهی دشت نظیر تا چالوس، که ۱۲ سال پیش به بهره‌برداری رسید.

وجود بیش از ۱۰۰ پل و تونل، از جمله تونل تالون، این پروژه را به یکی از فنی‌ترین و پیچیده‌ترین پروژه‌های جاده‌سازی در کشور تبدیل کرده است.

تامین مالی و همکاری‌ها

قرارداد مشارکتی ساخت این آزادراه در سال ۱۳۷۵ بین دولت و بنیاد مستضعفان به امضا رسید که بر اساس آن هر دو طرف ۵۰ درصد از تامین مالی را بر عهده دارند. با این حال، بنیاد مستضعفان تا سال ۱۴۰۲، ۶۴ درصد از هزینه‌های اجرا را تامین کرده است.

هوشمندسازی و ایمنی

رئیس بنیاد مستضعفان اعلام کرد که کل این آزادراه هوشمند شده و دارای سیستم خودکنترلی است. همچنین، مشکلات ترافیکی و تصادفات در این مسیر تقریباً به صفر رسیده است. سیستم‌های راهنما، تلفن و اضطراری در تمام مسیر به صورت متمرکز هدایت و مدیریت می‌شوند.

باند شرقی منطقه دو آزادراه تهران-شمال، ۷۵ درصد از داخل تونل و گالری عبور می‌کند و دارای ۱۲ دستگاه پل به طول ۱.۳۵ کیلومتر است. در این مسیر، ۱۵۵ دوربین نظارت تصویری و حفاظتی، ۸۰ دستگاه تجهیزات تهویه، ۶۸۰۰ پروژکتور تونلی، ۱۲ کیلومتر لوله آتش‌نشانی، ۳۵۰ کیلومتر کابل‌کشی، ۲۸ کیلومتر اجرای داکت بانک تاسیسات و پیاده‌رو، و ۷۸ کیلومتر سینی کابل و ساپورت اجرا شده است.

چالش‌های زیست‌محیطی و فنی قطعه سوم

قطعه سوم آزادراه تهران-شمال، به دلیل شرایط توپوگرافی و وجود زیستگاه‌های حیات وحش، با چالش‌های زیست‌محیطی و فنی بسیاری روبرو است. رئیس بنیاد مستضعفان تاکید کرد که رعایت ملاحظات زیست‌محیطی و حداقل آسیب به جنگل و رویش‌های زمینی از اولویت‌هاست. همچنین، پیچیدگی‌های زمین‌شناسی و نیاز به تجهیزات جدید برای کار روی تونل‌ها با ابعاد بزرگ، از دیگر چالش‌های این بخش است.

با وجود این چالش‌ها، پیمانکاران قطعه سوم انتخاب شده‌اند و با همکاری دولت، وزارت راه و شهرسازی و سازمان محیط زیست، امید می‌رود که این بخش نیز در کمتر از پنج سال آینده به بهره‌برداری برسد.

مزایای اقتصادی و اجتماعی

میانگین سرعت سیر در آزادراه تهران-شمال ۷۰ کیلومتر در ساعت است و سالانه ۷.۵ میلیون لیتر در مصرف سوخت صرفه‌جویی می‌شود. احداث این مسیر همچنین در اشتغال‌زایی، کاهش زمان سفر، کاهش تصادفات جاده‌ای و کاهش استهلاک وسایل نقلیه موثر است. حدود ۳ هزار نفر در این پروژه مشغول فعالیت هستند.