خشک شدن قاره‌ها: تهدیدی بزرگ‌تر از ذوب شدن یخ‌ها برای افزایش سطح آب دریاها

علل اصلی خشک شدن قاره‌ها

تیمی از پژوهشگران به سرپرستی هریشیکش چندنپورکار، با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای دو دهه اخیر ناسا، تصویری دقیق از تغییرات ذخایر آب زمینی از سال ۲۰۰۲ تاکنون ترسیم کرده‌اند. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که قاره‌ها (تمام خشکی‌های زمین به جز گرینلند و قطب جنوب) به طور عجیبی در حال خشک شدن هستند.

• افزایش وسعت خشکسالی: طبق این گزارش، وسعت مناطقی که با خشکسالی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، هر سال حدود دو برابر ایالت کالیفرنیا افزایش می‌یابد.
• فعالیت‌های انسانی: انتشار گازهای گلخانه‌ای و انحراف مسیر رودخانه‌ها، چرخه آب زمین را به شدت مختل کرده است.
• عدم توازن در چرخه آب: اگرچه مناطق مرطوب، مرطوب‌تر و مناطق خشک، خشک‌تر شده‌اند، اما این تغییرات با یکدیگر هماهنگ نیستند. مناطق خشک با سرعتی بیشتر از مرطوب شدن مناطق پرآب، در حال از دست دادن رطوبت خود هستند. همزمان مساحت مناطق درگیر خشکسالی افزایش یافته، در حالی که وسعت مناطق مرطوب کاهش پیدا کرده است.

پیامدهای نگران‌کننده برای آینده زمین

این عدم توازن به معنای کاهش کلی آب‌های زمینی است که اثرات ویرانگری در سراسر جهان دارد. این کاهش شامل منابع آب سطحی مانند دریاچه‌ها و رودخانه‌ها و همچنین آب‌های زیرزمینی ذخیره‌شده در سفره‌های عمیق می‌شود.

در حال حاضر ۷۵ درصد از جمعیت جهان در ۱۰۱ کشوری زندگی می‌کنند که منابع آب شیرین خود را با سرعت فزاینده‌ای از دست می‌دهند.

این حجم عظیم آب شیرین عمدتاً به اقیانوس‌ها منتقل شده است. این جابه‌جایی آب از قاره‌ها به دریاها، اکنون بیش از ذوب شدن یخ‌ها در بالا آمدن سطح آب دریا نقش دارد.

عوامل تشدیدکننده بحران

• مناطق عرض جغرافیایی بالا: عامل اصلی این روند خشک شدن قاره‌ها، از دست رفتن آب در مناطق عرض جغرافیایی بالا مانند کانادا و روسیه است که احتمالاً به دلیل ذوب شدن یخ‌ها و لایه‌های منجمد دائمی زمین رخ می‌دهد.
• برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی: در قاره‌های فاقد یخچال‌های طبیعی، ۶۸ درصد از کاهش ذخایر آب زمینی به برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی توسط انسان نسبت داده می‌شود.
• خشکسالی‌های شدید: خشکسالی‌های شدید و بی‌سابقه اخیر در آمریکای مرکزی و اروپا نیز در این بحران نقش داشته‌اند. با تداوم بحران اقلیمی، انتظار می‌رود این رویدادها شدیدتر و پرتکرارتر شوند.

با تغییر الگوهای بارش، انسان‌ها به ناچار به منابع آب زیرزمینی روی آورده‌اند. این فشار مضاعف باعث شده که این منابع با سرعتی بسیار بیشتر از جایگزینی طبیعی خود تخلیه شوند. در بسیاری از قاره‌ها، استفاده بیش از حد از آب‌های زیرزمینی در مناطق خشک کشاورزی مانند دره مرکزی کالیفرنیا و حوضه خشک‌شده دریای آرال در آسیای میانه قابل ردیابی است. پژوهشگران تاکید می‌کنند که حفاظت از منابع آب زیرزمینی جهان در سیاره‌ای که به‌سرعت در حال گرم شدن است، اهمیتی حیاتی دارد.