ثبات نسبی بازار ارز در سایه کاهش تقاضا و ریسک مکانیسم ماشه

نوسانات اخیر در بازار ارز و سکه

روز گذشته، نرخ دلار در بازار آزاد با افزایش ۳۵۰ تومانی نسبت به روز یکشنبه، به ۹۳ هزار و ۵۵۰ تومان رسید. این در حالی است که بازار ارز در دو هفته اخیر در کریدور ۹۰ تا ۹۵ هزار تومان نوسانات جزئی را تجربه کرده و ثبات نسبی داشته است.

• کاهش تقاضای ارز مسافرتی: یکی از دلایل اصلی این آرامش، کاهش فشار تقاضای ارز مسافرتی، به ویژه سفرهای اربعین، بوده است.
• مدیریت عرضه: این کاهش تقاضا به سیاستگذار بازار امکان داده تا تمرکز بیشتری بر مدیریت عرضه ارز داشته باشد.
• عدم ورود تقاضای جدید: فعالان بازار معتقدند که عدم ورود تقاضای جدید تجاری یا سرمایه‌گذاری، بازار را در وضعیت تعادلی نگه داشته است.

همچنین، قیمت سکه نیز با افزایش جزئی ۳۰۰ هزار تومانی نسبت به روز یکشنبه، به سطح تقریبی ۸۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسید که عمدتاً ناشی از رشد اندک دلار است.

تاخیر در وصول درآمدهای ارزی و تاثیر تحریم‌ها

در ماه‌های اخیر، نگرانی‌هایی در مورد قطع شدن درآمدهای ارزی ایران با آغاز دور دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ در آمریکا و پس از حمله اسرائیل به ایران در خردادماه سال جاری، افزایش یافته بود.

با این حال، منابع آگاه اعلام کرده‌اند که با وجود تحریم‌ها، درآمدهای ارزی کشور قطع نخواهد شد. تحریم‌ها بیشتر از آنکه منجر به کاهش درآمدهای ارزی شوند، باعث ایجاد تاخیر در وصول درآمدها شده‌اند.

این موضوع به حفظ ذخایر ارزی کمک کرده و فشار بر بازار را کاهش داده است.

ریسک مکانیسم ماشه و مذاکرات اروپا

یکی از مهم‌ترین محرک‌های اصلی نوسانات نرخ دلار در بازار آزاد، میزان ریسک‌های سیاسی است. اخبار مربوط به تمایل ایران برای از سرگیری مذاکرات با اروپا می‌تواند فعال‌سازی مکانیسم ماشه را به تعویق اندازد و به تداوم ثبات نسبی بازار ارز کمک کند.

مذاکرات با تروئیکای اروپایی

مقام‌های ایرانی اعلام کرده‌اند که قصد دارند با سه کشور اروپایی (فرانسه، آلمان و بریتانیا) مذاکره کنند و این دور از مذاکرات احتمالا در هفته‌های آتی انجام خواهد شد. این مذاکرات در حالی پیگیری می‌شود که کمتر از دو هفته تا پایان ضرب‌الاجل اروپایی‌ها برای فعال‌سازی مکانیسم ماشه باقی مانده است.

• هشدار تروئیکای اروپایی: تروئیکای اروپایی در نامه‌ای به سازمان ملل متحد، حق خود برای بازگرداندن تحریم‌های شورای امنیت را تصریح کرده و هشدار داده‌اند که اگر توافق جدیدی حاصل نشود، این مکانیسم را فعال خواهند کرد.
• تاثیر مکانیسم ماشه: مکانیسم ماشه، که بخشی از برجام است، می‌تواند تحریم‌های گسترده‌ای از جمله تحریم‌های تسلیحاتی و مالی را بازگرداند و تاثیر مستقیمی بر بازار ارز داشته باشد.
• ادامه روند مذاکرات: سخنگوی وزارت امور خارجه ایران تاکید کرده که روند مذاکرات ادامه دارد و تنها زمان و مکان دور بعدی هنوز نهایی نشده است.

محمدجواد ظریف، وزیر خارجه پیشین کشور نیز در یادداشتی از ضرورت ابتکار عمل دیپلماتیک جسورانه برای سرگیری گفت‌وگوها سخن گفته است.

چشم‌انداز آینده بازار ارز

شرایط به گونه‌ای است که طرف‌های غربی با طرح شروط جدید، احتمال توافق را کم‌رنگ کرده‌اند. با این حال:

• نتیجه مثبت مذاکرات: اگر مذاکرات به نتیجه برسد، می‌تواند منجر به کاهش تنش‌ها و حتی گشایش‌هایی در تحریم‌ها شود که مستقیماً بر بازار ارز اثر خواهد گذاشت.
• فعال‌سازی مکانیسم ماشه: در مقابل، فعال‌سازی مکانیسم ماشه می‌تواند فشارهای جدیدی ایجاد کند و ریسک افزایش نوسانات را به همراه داشته باشد.

در مجموع، ادامه ثبات بازار ارز به تحولات سیاسی بستگی دارد. سیاستگذار ارزی باید با ابزارهای موجود، مانند افزایش عرضه در بازار متشکل، این ریسک‌ها را مدیریت کند. چشم‌انداز بلندمدت به نتیجه مذاکرات و مدیریت تحریم‌ها وابسته است که می‌تواند درآمدهای ارزی را پایدارتر کند.