رقابت داغ فیلم‌های ایرانی برای اسکار ۲۰۲۵: «پیرپسر» پیشتاز در فضای مجازی

رقابت داغ در فضای مجازی

با وجود اینکه کمیته انتخاب هنوز به جمع‌بندی نرسیده، شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) میزبان یک نظرسنجی خودجوش و پرهیجان شده است. کاربران دیدگاه‌های خود را از تحسین و امیدواری تا تردید و انتقاد بیان می‌کنند و این جدال‌ها نشان می‌دهد که فضای مجازی به نوعی پیش‌داوری درباره نماینده احتمالی ایران در اسکار تبدیل شده است.

«پیرپسر»؛ پیشتاز بحث‌ها

در میان گزینه‌ها، فیلم «پیرپسر» به کارگردانی اکتای براهنی، بیش از همه مورد توجه قرار گرفته است. این فیلم هم در گیشه رکوردشکنی کرده و هم در نقدهای سینمایی تحسین شده است. بسیاری از کاربران آن را تنها شانس جدی ایران در اسکار می‌دانند و به بازی درخشان حسن پورشیرازی اشاره می‌کنند. با این حال، گروهی دیگر معتقدند که موج تعریف‌ها بیشتر ناشی از جو اجتماعی پیرامون فیلم است تا کیفیت واقعی آن.

جنجال‌های سیاسی و اجتماعی پیرامون «پیرپسر» نیز باعث شده این اثر فراتر از یک فیلم سینمایی به موضوعی عمومی تبدیل شود و شانس دیده‌شدن آن را چند برابر کند.

نظرات کاربران درباره «پیرپسر»

• کاربر ۱: «شاید در سطح سینمای ایران یک شاهکار محسوب شود اما در سطح سینمای جهان فقط یک فیلم خوب است.»
• کاربر ۲: «بدنم یخ کرد. تا به حال در سینمای ایران با چنین تجربه‌ای روبه‌رو نبودم. اگر حسن پورشیرازی تمام پنج دهه بازیگری‌اش برای این بوده که چنین نقش‌آفرینی‌ای داشته باشد، ارزیده. یکی از بهترین بازی‌هایی بوده است که در دهه اخیر سینما دیدم. تماشای «پیرپسر» را به خودتان هدیه دهید.»
• کاربر ۳: «سه ساعت زمان فیلم با توجه به کیفیت صدا و صندلی و هوای سالن، خیلی خسته‌کننده بود اما کشش داستان به نحوی بود که مجبور شدیم شرایط را تحمل کنیم. فیلم حداقل یک ساعت از تایمش زیاد بود.»
• کاربر ۴: «فیلم در صحنه‌های آغازین و در یک ساعت اول خودش بی‌اغراق خیره‌کننده است. در کل اثری قابل تأمل و البته بسیار طولانی، صد و نود و چند دقیقه. نقد من بیشتر به تغییر مدام قالب و لحن روایت قصه است که اذیت و گیجم می‌کرد و حوصله‌ام را سر می‌برد.»

«غریزه»؛ امید به پخش جهانی

فیلم «غریزه» به کارگردانی سیاوش اسعدی، گرچه در فضای داخلی کمتر مورد بحث قرار گرفته، اما برگ برنده جدی آن همکاری با ترکیه و حضور پخش‌کننده بین‌المللی MUBI است. همین موضوع باعث شده برخی آن را «گزینه‌ای کم‌سروصدا اما هوشمند» بدانند. در توییتر، نگاه‌ها به «غریزه» بیشتر حول محور شانس آن در صورت همراهی با تبلیغات جهانی می‌چرخد.

با این حال، «غریزه» در فضای مجازی تقریباً زیر سایه دو فیلم پر سروصدای «پیرپسر» و «زن و بچه» مانده است و تنها معدود کاربرانی به حضور آن در رقابت احتمالی اشاره کرده‌اند.

«زن و بچه»؛ در تعقیب «پیرپسر»

جدیدترین اثر سعید روستایی، «زن و بچه»، که پیش‌تر در جشنواره کن نیز دیده شد، بازتاب قابل توجهی در فضای مجازی داشت، اما نتوانست موجی هم‌سطح «پیرپسر» ایجاد کند. بیشتر بحث‌ها درباره این فیلم در مقایسه با رقیب اصلی‌اش شکل گرفته و در این میان، «زن و بچه» در بحث‌های فضای مجازی از «پیرپسر» عقب افتاده است.

نظرات کاربران درباره «زن و بچه»

• کاربر ۱: «واقعیت این است که من این نوع فیلم‌برداری و همین‌طور بازی درخشان پریناز ایزدیار را دوست داشتم. اما خط داستانی برای من خسته‌کننده بود. مثل این‌که نقدهایی که از فیلم‌های سعید روستایی می‌شود درست است.»
• کاربر ۲: «فیلم "زن و بچه" را در سینما دیدم و واقعاً کیف کردم. با این که تا نصف شب طول کشید با هوشیاری کامل تا دقیقاً آخرش را دیدم و محو فیلم‌نامه و بازیگران شدم و به شما هم توصیه می‌کنم حتماً ببینید!»
• کاربر ۳: «فیلم "زن و بچه" را دیدم، فیلمی به غایت بی‌محتوا و بی‌مایه بود. برای وزارت ارشاد متأسف شدم که این فیلم را به جشنواره کن معرفی کرد. دوم هم برای منتقدین بی‌سوادی که اصلاً درکی از مردسالاری ندارند و تلاش‌های بیمارگونه زنی منقطع از واقعیت گسیخته روانی را مبارزه با مردسالاری معرفی می‌کنند.»

«ناتور دشت»؛ در سایه رقبای پر سروصدا

برخلاف دو فیلم «زن و بچه» و «پیرپسر»، «ناتور دشت» به کارگردانی محمدرضا خردمندان، هنوز نتوانسته موجی در فضای مجازی ایجاد کند. کاربران کمتر به آن پرداخته‌اند و شاید همین سکوت، کار را برایش سخت‌تر کند. البته «ناتور دشت» به دلیل حال‌وهوای بومی و ایرانی‌اش می‌تواند از نگاه داوران اسکار جالب باشد، اما فقدان توجه عمومی و رسانه‌ای، آن را در موقعیتی مبهم قرار داده است. این فیلم علی‌رغم دریافت نظرات مثبت محدود، در ایجاد موج مجازی موفق نبوده است.

نظرات کاربران درباره «ناتور دشت»

• کاربر ۱: «فیلم "ناتور دشت" بر اساس ماجرایی واقعی در ترکمن صحرا ساخته شده که گم شدن دختر چهارساله کلاله‌ای را روایت می‌کند. این فیلم برخلاف حوادث مشابه پایان خوشی دارد و با همدلی مردم یسنا پیدا می‌شود. این اثر مورد استقبال گرفته و تماشای آن را پیشنهاد می‌کنم.»
• کاربر ۲: «بعد از "سرخپوست" با هیچ فیلم ایرانی دیگری این قدر قلبم توی دهانم نبود تا "ناتور دشت". فیلم‌هایی که کاراکترهایش واقعاً شخصیت‌سازی شدند محترم هستند.»

جشنواره‌های جهانی و تصویر ایران

یکی از بحث‌های پرچالش درباره حضور سینمای ایران در جشنواره‌های جهانی این است که آیا جشنواره‌های معتبر دنیا اغلب توجه بیشتری به آثاری نشان می‌دهند که تصویری تیره، بحران‌زده یا سرشار از مشکلات اجتماعی از ایران ارائه می‌دهند؟

کاربری در این رابطه نوشته است: «"زن و بچه"، "پیرپسر"، "غریزه" و "ناتور دشت" گزینه‌های احتمالی سینمای ایران در اسکار هستند. خودتان بهتر می‌دانید. به جای معرفی تمدن، هنر و زیبایی‌های این کشور، هر چی ایران را عقب‌مانده‌تر، زشت‌تر و بی‌فرهنگ‌تر نشان بدهد شانس بیشتری برای اسکار دارد.»

در مقابل، عده‌ای دیگر باور دارند این نگاه، ساده‌سازی واقعیت است. به اعتقاد آن‌ها، جشنواره‌های جهانی اصولاً به دنبال فیلم‌هایی هستند که روایت قوی، زبان سینمایی متفاوت و دغدغه‌مندی اجتماعی داشته باشند و این ویژگی‌ها به‌طور طبیعی در بسیاری از فیلم‌های اجتماعی ایرانی وجود دارد. از همین‌رو، دیده‌شدن و جایزه‌گرفتن این آثار نه به خاطر «سیاه‌نمایی»، بلکه به دلیل برخورداری از کیفیت سینمایی و جذابیت موضوعات انسانی و جهان‌شمول است.

افکار عمومی در برابر تصمیم نهایی

تجربه سال‌های گذشته نشان داده که انتخاب نهایی برای اسکار همیشه با نظر مردم یکی نیست. اما یک واقعیت غیرقابل انکار است: افکار عمومی می‌تواند مسیر دیده‌شدن یک فیلم را تغییر دهد. وقتی هزاران کاربر درباره «پیرپسر» می‌نویسند، نقد و شوخی و جدی را کنار هم می‌گذارند، حتی اگر تصمیم نهایی به سود فیلم دیگری باشد، باز هم برنده اصلی گفتمان عمومی «پیرپسر» خواهد بود.

امروز در فضای مجازی، بیش از هر چیز یک نظرسنجی زنده است. اگر از همین حالا بخواهیم بر اساس نبض شبکه‌های اجتماعی قضاوت کنیم، «پیرپسر» با فاصله زیاد از دیگران پیشتاز است. «زن و بچه» با امید به تبلیغات بین‌المللی در تعقیب اوست، و «غریزه» و «ناتور دشت» فعلاً در سایه مانده‌اند.

با این حال، تصمیم نهایی به دست کمیته انتخاب خواهد بود. انتخابی که هم می‌تواند مطابق با نظر مردم باشد و هم بر خلاف آن؛ اما هر چه باشد، رقابت امسال نشان داد که کاربران فضای مجازی نه تماشاگر منفعل، بلکه داوران پرشور سینمای ایران هستند.