جنگلبانان کرمانشاه: نگهبانان خاموش زاگرس در نبرد با چالش‌ها |…

استان کرمانشاه، با جنگل‌های بلوط و حیات‌وحش بی‌نظیرش، یکی از ذخایر حیاتی ایران است که بقای آن بیش از هر چیز مدیون تلاش‌های بی‌وقفه جنگلبانان است. این نگهبانان خاموش، با وجود کمبود امکانات و در سخت‌ترین شرایط، مسئولیت گشت‌زنی، پایش و مقابله با تخریب منابع طبیعی را بر عهده دارند. وظایف آن‌ها شامل مبارزه با قاچاق چوب، مهار آتش‌سوزی‌ها، جلوگیری از شکار غیرمجاز و مقابله با دست‌اندازی به عرصه‌های طبیعی است که هر یک به معنای به خطر انداختن جان برای صیانت از سرمایه‌های ملی است.

چالش‌های پیش روی جنگلبانان کرمانشاه

شمار جنگلبانان در کرمانشاه با وسعت عرصه‌های طبیعی استان همخوانی ندارد. آمارها نشان می‌دهد که به طور میانگین هر جنگلبان باید هزاران هکتار جنگل و مرتع را تحت نظر داشته باشد که این امر نظارت مستمر و مؤثر را ناممکن می‌سازد. این کمبود نیرو، در کنار فشارهای روزافزون ناشی از تغییرات اقلیمی، خشکسالی و افزایش جمعیت، کار جنگلبانان را دشوارتر کرده است.

در سال‌های اخیر، در مواجهه با حوادثی مانند آتش‌سوزی جنگل‌های بلوط، جنگلبانان اغلب بدون تجهیزات ایمنی کافی و تنها با ابزارهای ابتدایی به مقابله با شعله‌ها پرداخته‌اند.

تلاش‌ها برای بهبود وضعیت و نیاز به حمایت

پروژه‌هایی نظیر هوشمندسازی نظارت با استفاده از پهپادها و برگزاری دوره‌های آموزشی برای نیروهای تازه‌وارد در دستور کار قرار گرفته است. همچنین، تلاش‌هایی برای تعامل با جوامع محلی به منظور تقویت حس مسئولیت‌پذیری نسبت به منابع طبیعی صورت گرفته است. با این حال، این طرح‌ها بدون تخصیص بودجه کافی، تصویب قوانین حمایتی جدی و فراهم شدن بسترهای حقوقی و قضائی، نمی‌توانند به طور کامل به نتیجه برسند.

جنگلبانان با وجود نقش خطیر خود، همچنان از کمبود امکانات و ضعف حمایت‌های قانونی رنج می‌برند. بسیاری از آنان در جریان مأموریت‌های خود با تهدید، درگیری و حتی آسیب جسمی مواجه شده‌اند، بدون آنکه پشتوانه حقوقی یا قضائی کافی برای حمایت از آنان وجود داشته باشد.

تمرکز فعالیت‌ها و وظایف جنگلبانان

علی حسن‌زاده، رئیس آموزش و ترویج اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه، اظهار داشت که به دلیل اهمیت پوشش گیاهی و زیستی جنگل‌های زاگرس، بیشترین فعالیت جنگلبانان در مناطق جنگلی نیمه‌غربی و شمالی استان متمرکز شده است. وی افزود که جنگل‌های زاگرس در کرمانشاه عمدتاً در ارتفاعات و نواحی صعب‌العبور قرار دارند و جنگلبانان باید توان بدنی بالا و مهارت لازم برای عبور از مسیرهای کوهستانی را داشته باشند.

هر جنگلبان وظایف متنوعی بر عهده دارد؛ از جمله مقابله با آتش‌سوزی‌های فصلی، پیشگیری از قاچاق چوب، جلوگیری از تخریب اراضی جنگلی، مدیریت تنش‌های محلی و همچنین برقراری ارتباط مؤثر با جوامع محلی و عشایری.

حسن‌زاده همچنین به تفاوت‌های جنگلداری ایران با سایر کشورها اشاره کرد و بر لزوم مشارکت جوامع محلی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، حمایت جدی از جنگلبانان و ارتقای همکاری‌های بین‌المللی تأکید کرد.

ضرورت تجهیز و حمایت از جنگلبانان کرمانشاهی

رئیس آموزش و ترویج اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه چالش‌های پیش روی جنگلبانان را شامل موارد زیر دانست:

توسعه پروژه‌های عمرانی و تصرف اراضی
ضعف قوانین بازدارنده و پیگیری قضائی
کمبود شدید نیرو و تجهیزات
چرای بی‌رویه دام و ورود دام مازاد به جنگل و مرتع
قاچاق و برداشت غیرمجاز چوب و هیزم
قطع درختان بلوط برای تهیه زغال
آتش‌سوزی‌های گسترده و صعب‌الاطفاء در فصل گرما

وی یادآور شد که گرچه جنگلبانان کرمانشاه تا حدودی به ابزارهای مدرن مانند دستگاه‌های GPS مجهز شده‌اند، اما تجهیز کامل این نیروها و بهره‌گیری گسترده از فناوری‌هایی همچون پهپادها هنوز در مراحل محدود و آزمایشی قرار دارد و نیازمند حمایت‌های بیشتری است.

روایت یک جنگلبان: دفاع با دست خالی

یکی از جنگلبانان استان کرمانشاه، که نخواست نامش فاش شود، از دشواری‌های کار خود سخن گفت. او جنگل را خانه خود دانست و بیان کرد که هر درخت بلوط برایشان مانند یک عضو خانواده است. وی به کمبود خودروهای مناسب و تجهیزات کافی اشاره کرد و گفت که در زمان آتش‌سوزی، مجبورند با بیل و شاخه‌های سبز به دل آتش بزنند و بارها همکارانش دچار سوختگی شده‌اند.

جنگلبان فقط با طبیعت طرف نیست، با آدم‌هایی هم سر و کار داریم که گاهی حاضرند برای قاچاق چوب یا تصرف زمین با ما درگیر شوند. اینجا جنگلبانی فقط نگهبانی نیست؛ جان‌فشانی است.

این جنگلبان همچنین به چالش چرای بی‌رویه دام و کمبود نیرو اشاره کرد و گفت که گاهی یک نفر باید مسئولیت هزاران هکتار جنگل را به دوش بکشد. با وجود همه این مشکلات، عشق به جنگل و زاگرس آن‌ها را سرپا نگه داشته است.

حمایت از جنگلبانان، شرط بقای زاگرس

حفاظت از منابع طبیعی کرمانشاه رسالتی حیاتی برای حفظ آینده زاگرس و نسل‌های بعدی است. جنگلبانان این استان با وجود کمبود شدید نیرو، نبود تجهیزات کافی و ضعف قوانین حمایتی، همچنان در خط مقدم پاسداری از جنگل‌های بلوط و عرصه‌های طبیعی ایستاده‌اند. حمایت از جنگلبانان باید به یک اولویت جدی تبدیل شود که شامل تأمین ابزار و امکانات، اصلاح قوانین، پشتیبانی قضائی، جلب مشارکت جوامع محلی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین است. تنها با چنین رویکردی می‌توان امید داشت که جنگل‌های زاگرس همچنان سبز بمانند و زیست‌بوم غرب کشور پایداری خود را حفظ کند.