شعبان جعفری؛ از «شعبون بی‌مخ» تا نقش‌آفرینی در کودتای ۲۸ مرداد

زندگی و ورود به عرصه سیاست

شعبان جعفری در محله درخونگاه تهران دیده به جهان گشود و در همان منطقه رشد یافت. او که خیلی زود مدرسه را ترک کرد و به ورزش زورخانه‌ای روی آورد، به تدریج به نمادی از لمپنیسم در جامعه ایران تبدیل شد. در دهه ۱۳۲۰، جعفری با جایگاهی ویژه در میان اراذل، وارد دنیای سیاست شد. یکی از نخستین اقدامات او در این دهه، برهم زدن نمایش «مردم» به کارگردانی عبدالحسین نوشین، از اعضای حزب توده، بود.

نقش شعبان جعفری در کودتای ۲۸ مرداد

جعفری که خود را از اعضای گروه فدائیان اسلام می‌دانست، پس از ترور حاج‌علی رزم‌آرا از این گروه جدا شد. او همچنین مدعی بود که از طرفداران دکتر مصدق و آیت‌الله کاشانی است.

شعبان جعفری ادعا می‌کرد در روز ۲۸ مرداد تا ظهر در زندان شهربانی بوده و نقش اساسی در کودتا نداشته است. با این حال، منابع دیگر معتقدند سرلشکر زاهدی او را از زندان آزاد کرده است.

پس از آزادی، جعفری با جمع‌آوری گروهی از اراذل و اوباش، به دکه‌ها و کیوسک‌های روزنامه حمله کرد. او و گروهش خیابان‌های تهران را به آشوب کشیدند و در نهایت به خانه دکتر مصدق یورش بردند. در نهایت، با کمک جعفری و دیگر عوامل داخلی و خارجی، دکتر محمد مصدق از قدرت عزل و دولت او سرنگون شد.

پس از کودتا و پایان زندگی

بعد از کودتای ۲۸ مرداد، شعبان جعفری به یکی از یاران وفادار حکومت پهلوی تبدیل شد. او در سال ۱۳۵۷ ایران را به مقصد آمریکا ترک کرد و در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۸۵، مصادف با سالروز کودتای ۲۸ مرداد، در آمریکا درگذشت.