گرامیداشت آزادگان سرافراز در شاهرود: ۳۵ سال پس از بازگشت به میهن

بازگشت غرورآفرین: ۳۵ سال پیش

۳۵ سال پیش، در روزی که آزادگان با چهره‌های آفتاب‌سوخته و پیکرهای نحیف، اما با چشمانی پر از امید و اشتیاق به وطن بازگشتند، مردم شاهرود، سمنان، دامغان و میامی با اشک شوق به استقبالشان شتافتند. اتوبوس‌های حامل آزادگان، به محض ورود به کریدور مرزی، متوقف شدند و آزادگان بی‌تابانه از آن‌ها بیرون پریدند تا زودتر خاک میهن را ببوسند.

در شاهرود، سه اتوبوس بنز قدیمی، بارها در میان جمعیت عظیم مردم که با خودرو و موتورسیکلت راه را بند آورده بودند، متوقف شد. آزادگان با لباس‌های خاکی و سرهای تراشیده، با حیرت به شور و هیجان مردم می‌نگریستند و اشک می‌ریختند و می‌گفتند: «اینجا شهرمان است، اینجا را می‌شناسیم، اینجا بوی خاک می‌دهد.»

ورود اتوبوس‌ها به مقابل مسجد جواد الائمه (ع) شاهرود، با دود غلیظ اسپند و قربانی کردن در کنار چهارراه معلم همراه بود. مردم به شیشه‌های اتوبوس آویزان می‌شدند تا با اسرا دیدار کنند. این صحنه‌های فراموش‌نشدنی، در حافظه مردم شاهرود، به‌ویژه مادر شهید محمود محبی، که پسر ۱۷ ساله‌اش را به جبهه فرستاده بود و حالا مردی ۲۵ ساله با سبیلی نازک و چهره‌ای آفتاب‌سوخته را به سختی می‌شناخت، حک شده است.

یادآوری خاطرات تلخ و شیرین

بسیاری از آزادگان، سال‌ها پس از بازگشت، از بیان خاطرات دوران اسارت خودداری می‌کردند. ابوالقاسم اردیانی، یکی از این آزادگان، تا سال‌ها از شکنجه‌ها، بشکه‌های داغ و باتوم‌هایی که بر سرشان آمده بود، سخنی نمی‌گفت. سکوت آن‌ها، روایتگر رنج‌هایی بود که تنها سینما می‌توانست بخشی از آن را به تصویر بکشد.

با گذشت زمان، برخی از آن‌ها به این نتیجه رسیدند که شاید دیگر گوش شنوایی برای خاطراتشان نباشد. اما نشست‌هایی مانند این مراسم، بهانه‌ای است تا جامعه بار دیگر به یاد آن‌ها باشد؛ جامعه‌ای که روزی برای دیدار یک لحظه زودترشان، راه اتوبوس‌ها را می‌بست، اما امروز از کنار صدها چهره رد می‌شود و بسیاری حتی به یاد نمی‌آورند که این مردان برای وطن چه زجرهایی کشیدند.

اسارت در عراق و درس‌های آن

بنیاد شهید شاهرود با همکاری سپاه و فرمانداری، در این شب، یادی از آزادگان سرافراز جامعه کرد. یکی از آزادگان که چهار سال در بعقوبه اسیر بوده، با فروتنی می‌گوید: «ما زمانی برای خدا رفتیم، سعادت نداشتیم شهید شویم و اسیر شدیم. در بعقوبه چهار سال و یک ماه اسیر بودم و در نهایت هم برگشتیم.» این جمله کوتاه، عمق ۴۹ ماه اسارت را در خود جای داده است.

حاج حسین، یکی دیگر از آزادگان، دوران اسارت را به پادگانی تشبیه می‌کند که در کریدورهای آن، گاهی ۹۰ نفر از شهرهای مختلف مانند تهران، مشهد و اصفهان حضور داشتند. او از ضرب و شتم اسرا و ممانعت از انجام فرایض دینی سخن می‌گوید.

«تلخ‌تر از روزی که گفتند امام خمینی (ره) به رحمت خدا رفته، نداشتیم. باورتان نمی‌شود چه احساسی داشتیم. اول فکر می‌کردیم برای تضعیف روحیه ما می‌گویند، ولی دلیلی نداشت چون جنگ تمام شده بود. وقتی رادیو اعلام کرد، فهمیدیم حقیقت دارد. آن موقع فشار کمتر شده بود و آزادانه عزاداری کردیم. یادم هست یک حسرت به حسرت بچه‌ها افزوده شد؛ حسرت اول اینکه شهید نشدند و حسرت دوم اینکه در بازگشت امام (ره) را ندیدند، زیرا بچه‌ها واقعاً عاشق امام بودند.»
– حاج حسین، آزاده سرافراز

حاج حسین تأکید می‌کند که راه جهاد بسته نشده و وارد فاز جدیدی شده است. او معتقد است که نبرد امروز، نبرد شناختی است و دشمن دیگر قابل رؤیت نیست. آزادگان بر این باورند که نبرد امروز جدی‌تر شده و باید بیشتر مراقب بود. آن‌ها دلسوز نسل جوان هستند و از رسانه‌ها می‌خواهند که در زمینه هدایت و تولید محتوا برای جوانان بیشتر تلاش کنند.

آزادگان: افتخار شهر شاهرود

ابوطالب جلالی، فرماندار شاهرود، در این مراسم آزادگان را افتخارات شهر شاهرود دانست و گفت: «نزدیک به ۴۰ هزار نفر در جنگ تحمیلی هشت ساله از ایران به اسارت رژیم بعث عراق درآمدند؛ کسانی که الگوها و اسوه‌های ایستادگی و استقامت شدند و امروز به حضورشان افتخار می‌کنیم.»

وی افزود که آزادگان مسیری مقدس را پیمودند و به عنوان اسوه‌های ایثارگری در جامعه شناخته می‌شوند. جلالی همچنین بیان کرد که بیشترین میزان آزادگان استان سمنان، با ۹۴ ایثارگر دفاع مقدس، به شهرستان شاهرود اختصاص دارد. این آزادگان، در کنار ۱۱۰۰ شهید شهرستان شاهرود، از افتخارات و مفاخر این دیار هستند.

ضرورت تبیین مجاهدت‌ها برای نسل جوان

احمد عجم، نماینده شاهرود و میامی در مجلس شورای اسلامی، ضمن گرامیداشت آزادگان، بر ضرورت تبیین نقش ویژه ایثارگران و آزادگان، به‌ویژه برای نسل جوان، تأکید کرد. او بیان رشادت‌ها و اثرگذاری‌های آزادگان، ایثارگران، شهدا و رزمندگان در دوران دفاع مقدس را یک الزام و ضرورت مهم برای نسل جوان دانست.

علی احمدی، رئیس بنیاد شهید شاهرود، نیز در سخنانی کوتاه اعلام کرد که از ۲۳۸ اسیر استان سمنان در دوران دفاع مقدس، ۹۴ نفر از شهرستان شاهرود هستند. وی هدف از این نشست را گرامیداشت ایثارگری‌های آزادگان شهرستان شاهرود عنوان کرد.

این مراسم، بار دیگر در گوشه‌ای از شهرستان شاهرود، دیار ۱۱۰۰ شهید دوران دفاع مقدس، یادی از ایثارگران و آزادگانی کرد که ۳۵ سال پیش، بازگشت خود به میهن را در همین شهر جشن گرفتند.