افزایش نگران‌کننده طلاق در میان سالمندان بالای ۶۰ سال در ایران

افزایش چشمگیر طلاق در سالمندی

مژگان رضازاده، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان، با اشاره به گزارش مرکز آمار ایران، از افزایش نرخ طلاق در گروه سنی بالای ۶۰ سال خبر داد. اگرچه آمار دقیق در شورای ملی سالمندان هنوز در دست نیست، اما داده‌های سازمان ثبت‌احوال نشان می‌دهد که در سال ۱۳۹۷، بیش از ۶,۳۰۰ مرد و ۱,۹۵۰ زن سالمند طلاق گرفته‌اند. در بیش از ۱,۶۰۰ مورد، هر دو طرف بالای ۶۰ سال سن داشته‌اند. نکته قابل‌تأمل این است که نرخ طلاق در این گروه سنی، حدود شش برابر بیشتر از گروه سنی ۵۱ تا ۶۰ سال است.

ریشه‌های طلاق در دوران سالمندی

دلایل متعددی به افزایش طلاق در سنین بالای ۶۰ سال دامن زده است:

• تحولات فرهنگی و فردگرایی: تغییر نگرش‌ها به استقلال فردی و کیفیت زندگی، تاب‌آوری در برخی روابط را کاهش داده است.
• خستگی روانی و تعارضات حل‌نشده: انباشت اختلافات طولانی‌مدت در زندگی مشترک، بسیاری از زوج‌های سال‌خورده را به نقطه انفجار رسانده است.
• نیاز به آرامش: برخی افراد پس از سال‌ها تحمل سختی‌ها، ترجیح می‌دهند دوران سالمندی را در آرامش و بدون وابستگی ادامه دهند.
• فشارهای اقتصادی و نبود حمایت اجتماعی: مشکلات مالی، بی‌پناهی و فقدان حمایت مؤثر در پایان زندگی مشترک، تصمیم به طلاق را تشدید می‌کند.

پیامدهای طلاق برای سالمندان و جامعه

طلاق در دوران سالمندی، تبعات گسترده‌ای دارد:

آسیب‌های فردی

• انزوای اجتماعی و تنهایی: کاهش حمایت عاطفی و اجتماعی پس از طلاق، به‌ویژه در این سنین، بسیار تأثیرگذار است.
• آسیب اقتصادی: تقسیم دارایی، کاهش امنیت مالی و محدودیت در کسب درآمد مجدد، از مشکلات رایج است.
• کاهش مراقبت متقابل: زندگی مجزا ممکن است دسترسی به حمایت‌های روزانه را محدود کند.
• کمبود فرصت جبران: برخلاف سنین پایین‌تر، سالمندان فرصت کمتری برای بازسازی اقتصادی و عاطفی زندگی خود دارند.
• افزایش ریسک آسیب روانی و جسمانی: تنهایی در این سنین اثرات منفی عمیق‌تری بر سلامت دارد.

تبعات اجتماعی

• افزایش تقاضا برای خدمات اجتماعی: نیاز به مراقبت سالمندان، مسکن مقرون‌به‌صرفه و حمل‌ونقل عمومی مناسب افزایش می‌یابد.
• کاهش سرمایه اجتماعی: آسیب به ساختار خانواده و انسجام اجتماعی تشدید می‌شود.
• بار بر نهادهای حمایتی: سازمان بهزیستی و نهادهای خیریه برای حمایت از سالمندان تنها، با فشار بیشتری مواجه می‌شوند.

اقدامات حمایتی و پیشگیرانه

شورای ملی سالمندان و سازمان بهزیستی برای کاهش این پدیده و حمایت از سالمندان، اقداماتی را در دستور کار قرار داده‌اند:

• دوره‌های آموزشی: در مراکز مهر و گفتگو، دوره‌هایی برای آموزش مهارت‌های ارتباطی، حل تعارض، تاب‌آوری روانی و مدیریت بحران عاطفی ویژه سالمندان طراحی و اجرا می‌شود.
• تقویت شبکه‌های حمایتی: این مراکز سالمندان را به گروه‌های همیار، مشاوره و حمایت‌های اجتماعی پیوند می‌دهند.
• مشاوره تخصصی: شورای ملی سالمندان برنامه‌هایی در راستای توسعه مشاوره روان‌شناختی، حقوقی و اجتماعی برای سالمندانی که در مراحل طلاق یا پس از آن قرار دارند، ارائه می‌کند.