توزیع گسترده «شاهنامه» فردوسی در تاجیکستان؛ طرحی برای تقویت هویت ملی

آغاز توزیع و اهداف ملی

توزیع رایگان «شاهنامه» ابوالقاسم فردوسی، شاعر حماسه‌سرای نامدار فارسی، در تاجیکستان آغاز شده است. تاکنون، در ولایت خودمختار کوهستانی بدخشان و نواحی تاجیک‌آباد، لخش و رشت در شرق این کشور، به هر خانواده دو جلد کتاب «شاهنامه» به خط سیریلیک اهدا شده است.

هدف اصلی این طرح، که توسط دولت تاجیکستان اعلام شده، شامل موارد زیر است:

• آشنایی بیشتر مردم با داستان حماسی «شاهنامه»
• ارج‌گذاری به تاریخ، ادب و فرهنگ غنی کشور
• تربیت نسل جدید با روحیه میهن‌دوستی
• ترویج شجاعت و دلاوری در میان جوانان
• آماده‌سازی جوانان برای پاسداری از مرز و بوم کشور

این موضوعات، از آغاز تا پایان، در شاهنامه بازتاب یافته‌اند و دولت امیدوار است با این اقدام، ارزش‌های ملی را در جامعه تقویت کند.

چالش‌ها و پیشنهادهای کارشناسان

با وجود اهداف بلندپروازانه این طرح، برخی کارشناسان معتقدند که تنها توزیع رایگان شاهنامه برای دستیابی به این اهداف کافی نیست. به باور آنان، برای درک عمیق پیام‌های فردوسی در شاهنامه، باید اقدامات تکمیلی صورت گیرد:

• احیای محفل‌های شاهنامه‌خوانی: برگزاری مجدد محفل‌های شاهنامه‌خوانی در میان مردم می‌تواند به فهم بهتر و عمیق‌تر مفاهیم شاهنامه کمک کند.
• برگزاری مسابقات: تشویق نسل جوان از طریق برگزاری مسابقات شاهنامه‌خوانی و تقدیر از بهترین نقل‌کنندگان داستان‌ها، می‌تواند توجه آنان را به کتاب و مطالعه افزایش دهد.

جزئیات چاپ و دستور ریاست جمهوری

این کتاب حماسی در انتشارات «شرق آزاد»، که یک نهاد وابسته به دفتر ریاست جمهوری تاجیکستان است، در مجموع به تعداد سه میلیون و چهارصد هزار جلد چاپ شده است. قرار است در مجموع، یک میلیون و هفتصد هزار خانواده در سراسر تاجیکستان، هر کدام دو جلد «شاهنامه» را به صورت رایگان دریافت کنند.

دستور انتشار و اهدای رایگان «شاهنامه» به مردم تاجیکستان توسط امامعلی رحمان، رئیس‌جمهور این کشور، در سال ۱۴۰۲ صادر شد. این دستور در همایشی بین‌المللی به افتخار صد و پانزدهمین سالگرد تولد آکادمیسین باباجان غفورف، نویسنده کتاب «تاجیکان»، اعلام گردید.

تاریخچه انتشار شاهنامه در تاجیکستان

دکتر فرنگیس شریف‌زاده، رئیس پژوهشگاه زبان و ادبیات تاجیکستان، اشاره کرده است که برای نخستین‌بار در زمان شوروی، در سال‌های ۱۹۶۲–۱۹۶۴، «شاهنامه» فردوسی در تاجیکستان به خط سیریلیک منتشر شد. این اثر سپس در سال‌های ۱۹۸۹–۱۹۹۱ در ۹ جلد بازنشر گردید که نشان‌دهنده اهمیت دیرینه این اثر در فرهنگ تاجیکستان است.