توسعه روشی نوین برای اصلاح بینایی: جایگزینی بدون برش و لیزر برای لیزیک

چالش‌های لیزیک و نیاز به جایگزین

عمل لیزیک سال‌هاست که به عنوان روشی استاندارد برای اصلاح عیوب انکساری چشم مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش، جراحان با استفاده از لیزر، بخش‌هایی از بافت قرنیه را تراش می‌دهند تا شکل آن را تغییر داده و تمرکز نور بر روی شبکیه را اصلاح کنند. با وجود ایمنی بالای این عمل، محدودیت‌ها و خطراتی نیز وجود دارد؛ مهم‌ترین خطر آن، به خطر افتادن یکپارچگی ساختاری چشم به دلیل برش قرنیه است.

کشف تصادفی روش EMR

ایده اصلی پشت روش EMR کاملاً تصادفی کشف شد. دکتر برایان وانگ، جراح و استاد دانشگاه کالیفرنیا، در حال بررسی بافت‌های زنده به عنوان مواد قالب‌پذیر بود که متوجه شد می‌توان با یک فرایند شیمیایی، شکل آن‌ها را تغییر داد. این کشف، نقطه آغاز توسعه این تکنیک نوین شد.

نحوه عملکرد تکنیک EMR

در این روش، پژوهشگران از لنزهای تماسی ویژه‌ای از جنس پلاتین استفاده می‌کنند که در واقع قالب شکل اصلاح‌شده قرنیه است. مراحل این فرایند به شرح زیر است:

• قرار دادن لنز: لنز پلاتینی که مانند یک الکترود عمل می‌کند، روی کره چشم خرگوش (در محلول نمکی مشابه اشک طبیعی) قرار داده شد.
• تغییر pH: با اعمال یک پتانسیل الکتریکی کوچک، pH بافت قرنیه به طور دقیق تغییر کرده و اسیدی‌تر شد.
• انعطاف‌پذیری بافت: این تغییر pH، اتصالات محکم درون بافت را شل کرده و آن را کاملاً انعطاف‌پذیر و قالب‌پذیر می‌کند.
• قالب‌گیری و تثبیت: پس از حدود یک دقیقه، قرنیه شکل لنز پلاتینی را به خود گرفت. با بازگرداندن pH به حالت اولیه نیز بافت در شکل جدید خود «قفل» شد.

این فرایند تقریباً به اندازه عمل لیزیک زمان می‌برد، اما با مراحل کمتر، تجهیزات ارزان‌تر و بدون هیچ‌گونه برشی انجام می‌شود.

نتایج امیدوارکننده و چشم‌انداز آینده

تیم تحقیقاتی این روش را روی ۱۲ کره چشم خرگوش تکرار کردند و با موفقیت توانستند نزدیک‌بینی را در ۱۰ مورد از آن‌ها اصلاح کنند. علاوه بر این، آن‌ها دریافتند که این تکنیک ممکن است بتواند برخی از انواع کدورت قرنیه ناشی از مواد شیمیایی را نیز معکوس کند؛ وضعیتی که در حال حاضر تنها با پیوند کامل قرنیه قابل درمان است.

با وجود این نتایج بسیار امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این تحقیق در مراحل بسیار اولیه قرار دارد. گام بعدی، انجام آزمایش‌های دقیق روی خرگوش‌های زنده است. با این حال، آینده این پروژه در حال حاضر به دلیل عدم قطعیت در تأمین بودجه، در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. یافته‌های این پژوهش در کنفرانس ACS Fall 2025 ارائه خواهد شد.