خبر کامل
بررسی جایگزینی GPS آمریکایی با سامانه چینی BeiDou در ایران
بررسی جایگزینی GPS آمریکایی با سامانه چینی BeiDou در ایران: فرصت‌ها و چالش‌ها
در پی اختلالات اخیر در سامانه موقعیت‌یابی جهانی (GPS) در ایران، که پس از جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل تشدید شد، وزیر ارتباطات از بررسی امکان استفاده از سامانه چینی BeiDou به عنوان جایگزین خبر داد. این اقدام در حالی مطرح می‌شود که کارشناسان معتقدند جایگزینی کامل GPS با نسخه چینی، اگرچه وابستگی به فناوری آمریکایی را کاهش می‌دهد، اما خود نوعی وابستگی جدید ایجاد خواهد کرد.
مصائب موقعیت‌یابی و ریشه‌های اختلال
اختلالات GPS که در بحبوحه جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل آغاز شد و همچنان ادامه دارد، زندگی روزمره مردم را با مشکلاتی جدی مواجه کرده است. در ابتدا برخی گمانه‌زنی‌ها درباره تأثیر قطع برق بر این اختلالات مطرح شد، اما کارشناسان شبکه این ادعاها را فاقد مبنای علمی دانستند. در نهایت، علت اصلی این پدیده، استفاده از سامانه‌های جمعی و مختل‌کننده سیگنال اعلام شد که دقت موقعیت‌یابی را به شدت کاهش می‌دهد.
این اختلالات باعث می‌شود حتی دستگاه‌های روشن نیز اطلاعات موقعیت را به اشتباه نمایش دهند و سرویس‌های حیاتی مانند مسیریابی با مشکلات جدی روبرو شوند. ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، در حاشیه هیئت دولت به احتمال استفاده از سامانه چینی BeiDou اشاره کرد و بر بهره‌گیری از تمامی ظرفیت‌های موجود در جهان تأکید کرد.
مقایسه GPS آمریکایی و BeiDou چینی
امیرحسین دهقان، کارشناس شبکه، تفاوت‌های کلیدی بین دو سامانه را تشریح می‌کند:
- GPS آمریکایی:
- مبتنی بر منظومه ماهواره‌ای متعلق به وزارت دفاع آمریکا.
- تقریباً رایگان و آزاد برای استفاده جهانی.
- دقت معمولی برای کاربران عمومی: ۵ تا ۱۰ متر.
- دقت برای مصارف نظامی: زیر یک متر.
- پشتیبانی استاندارد توسط اکثر تجهیزات هوشمند بدون نیاز به تغییر سخت‌افزاری.
- BeiDou چینی:
- سامانه موقعیت‌یابی ملی چین.
- پوشش‌دهی بالا در آسیا و قاره اوراسیا.
- دقت برای کاربران عمومی: تا ۱۰ متر.
- دقت برای مصارف خاص (نظامی و سازمانی): تا ۱۰ سانتی‌متر.
- قابلیت رمزنگاری و کنترل دسترسی برای ظرفیت‌های نظامی و دولتی.
چالش‌های پیاده‌سازی BeiDou در ایران
استفاده از سامانه BeiDou در ایران نیازمند تغییر برخی تجهیزات و بردهای الکترونیکی یا به‌روزرسانی نرم‌افزاری است. در حالی که بسیاری از گوشی‌های مدرن چینی به صورت پیش‌فرض از BeiDou پشتیبانی می‌کنند، این قابلیت در سخت‌افزارهای غربی و غیرچینی همیشه تضمین‌شده نیست.
دهقان همچنین به ابعاد استقلال و امنیت اشاره می‌کند و می‌گوید: «دیتای هر دو سیستم، چه GPS و چه BeiDou، تحت کنترل کامل کشور سازنده است. در شرایط بحران یا جنگ، آمریکا می‌تواند دسترسی به GPS را محدود یا دقت آن را کاهش دهد. به همین ترتیب، چین نیز در صورت بروز اختلافات سیاسی، می‌تواند سیگنال BeiDou را برای یک کشور خاص محدود کند یا کیفیت و دسترسی را کاهش دهد.»
وابستگی جدید و ملاحظات ژئوپلیتیک
این کارشناس شبکه تأکید می‌کند که چین در زمینه سیاست‌های محدودسازی و سانسور پیشتاز است و تجربه گسترده‌ای در فیلترینگ اینترنت، سانسور داده‌ها و کنترل تکنولوژی در سطح ملی دارد. او هشدار می‌دهد: «استفاده از تکنولوژی‌های چینی، چه اینترنت و چه موقعیت‌یابی، به معنی اعتماد کامل به زیرساخت یک کشور محدودساز خواهد بود. مشابه اینترنت چینی (Great Firewall)، هیچ تضمینی نیست که BeiDou در آینده بدون فیلتر یا محدودیت باشد.»
برای ایران، هدف خروج از انحصار فناوری آمریکایی وجود دارد، اما وابستگی به فناوری چینی خودش نوعی تغییر قفس محسوب می‌شود.
در نهایت، انتخاب میان GPS آمریکایی و BeiDou چینی فراتر از یک تصمیم صرفاً فناورانه است و به ملاحظات ژئوپلیتیک و استراتژیک گره خورده است. ایران در تلاش برای کاهش آسیب‌پذیری و خروج از انحصار فناوری آمریکایی به دنبال گزینه‌های جایگزین است، اما باید هم‌زمان ریسک‌های ناشی از وابستگی به محصولات چینی و چالش‌های تطبیق آن با زیرساخت‌های کشور را نیز به دقت در نظر بگیرد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۲۰:۳۰ - ۱۴۰۴/۰۵/۲۹