افت ۲۴ درصدی شاخص بورس و عقب‌نشینی بیش از ۵۰ درصدی صندوق‌های اهرمی

نوسانات شاخص کل بورس و عوامل تاثیرگذار

شاخص کل بورس تهران سال گذشته را در کانال ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار واحدی به پایان رساند. در ابتدای سال جاری، اخبار مربوط به آغاز مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا، موج جدیدی از تقاضا را به بازار سهام سرازیر کرد و منجر به رشد قیمت‌ها شد. در اواخر فروردین، شاخص کل بورس برای نخستین بار در تاریخ، موفق به فتح ابرکانال ۳ میلیون واحدی شد و پیشروی آن تا سطح ۳ میلیون و ۲۵۲ هزار واحدی ادامه یافت که بازدهی ۲۰ درصدی را از ابتدای سال به ثبت رساند.

اما پس از آن، عدم مخابره اخبار مثبت از مذاکرات غیرمستقیم و وقوع جنگ ۱۲ روزه، ریسک سیستماتیک بازار سهام را به اوج خود رساند. جریان نزول قیمت‌ها پس از جنگ نیز ادامه یافت و شاخص کل به صورت پیاپی کانال‌های مختلف را از دست داد و در معاملات روز گذشته، در سطح ۲ میلیون و ۴۷۵ هزار واحدی به کار خود پایان داد. بدین ترتیب، شاخص مذکور در سه ماه اخیر، ۲۴ درصد نسبت به قله تاریخی خود افت کرده است.

افت‌های سهمگین صندوق‌های اهرمی

صندوق‌های اهرمی نیز پس از ثبت قله‌های تاریخی خود در اردیبهشت ماه امسال، با افت‌های سهمگینی همراه شده‌اند. صندوق‌های اهرمی از تکنیک اهرم مالی برای کسب بازدهی مضاعف استفاده می‌کنند و همزمان از دو سازوکار «صدور و ابطال» و «قابل معامله در بورس (ETF)» بهره می‌برند. این صندوق‌ها به دلیل استفاده از اهرم، نوسان بیشتری نسبت به سهام و صندوق‌های سهامی عادی دارند؛ بنابراین در روندهای صعودی بازدهی بیشتری و در روندهای نزولی افت بیشتری را تجربه می‌کنند.

دلیل بازدهی منفی بیشتر صندوق‌های اهرمی در روندهای نزولی، وجود واحدهای ممتاز و عادی در این صندوق‌ها است. دارندگان واحدهای ممتاز ریسک تفاوت بازدهی تعیین‌شده برای واحدهای عادی و بازدهی محقق‌شده سالانه صندوق را می‌پذیرند. به عبارت دیگر، اگر بازدهی صندوق کمتر از کف بازدهی معین برای دارندگان واحدهای عادی باشد، این کمبود از سود دارندگان واحدهای ممتاز تامین می‌شود. بنابراین، بازدهی واحدهای عادی و ممتاز در صندوق‌های اهرمی به یکدیگر وابسته و تاثیرگذار است.

بازدهی‌های منفی از ابتدای سال و مقایسه با صندوق‌های درآمد ثابت

در حال حاضر، ۹ صندوق اهرمی در بازار سرمایه وجود دارد که دو صندوق دوایکس و پیشران جدیدترین آنها هستند. بررسی آمار نشان می‌دهد که کلیه صندوق‌های اهرمی از ابتدای سال با بازدهی منفی همراه بوده‌اند. بدترین عملکرد از ابتدای سال به صندوق‌های توان، جهش و اهرم تعلق دارد که به ترتیب افت‌های ۳۵، ۳۲ و ۳۱ درصدی را ثبت کرده‌اند. صندوق‌های موج، شتاب و بیدار نیز با کاهش‌های ۳۰، ۲۸ و ۲۴ درصدی در رتبه‌های بعدی قرار دارند. صندوق نارنج با افت ۲۲ درصدی، کمترین افت را در میان صندوق‌های اهرمی به ثبت رسانده است.

این آمار در حالی ثبت شده که شاخص کل از ابتدای سال، افت ۹ درصدی را تجربه کرده است. دلیل این آمارهای ناامیدکننده در صندوق‌های اهرمی، ریسک‌های موجود در اقتصاد ایران در سال جاری و گذشته است. صندوق‌های اهرمی به عنوان یکی از پرریسک‌ترین ابزارهای بازار، از این وضعیت مستثنی نمانده‌اند. در مقابل، بررسی بازدهی صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله در بازار سرمایه نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در این ابزارها از انتهای سال گذشته، حدود ۱۳ درصد بازدهی بدون ریسک را برای سرمایه‌گذار به ارمغان آورده است.

این ابزارهای پرریسک نه تنها عملکرد ضعیف‌تری نسبت به شاخص داشته‌اند، بلکه با افت‌های سنگین نیز همراه شده‌اند. در هفته‌های اخیر نیز حباب منفی موجود در قیمت صندوق‌های اهرمی خبرساز شده و به صورت میانگین این صندوق‌ها حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد کمتر از ارزش ذاتی خود معامله می‌شوند که نکته‌ای منفی تلقی می‌شود.