چالش‌های مالی تامین اجتماعی: از بازنشستگی زودهنگام تا مزدهای غیرواقعی

چالش‌های مالی سازمان تامین اجتماعی

رئیس سازمان تامین اجتماعی به ارقام خیره‌کننده هزینه‌های ماهانه این سازمان اشاره کرد. سازمان تامین اجتماعی ماهانه ۱۲۵ هزار میلیارد تومان پول نقد نیاز دارد که بخش عمده آن به پرداخت حقوق بازنشستگان اختصاص می‌یابد.

• ۱۰۰ هزار میلیارد تومان: حقوق ۴.۸ میلیون نفر از هموطنان.
• ۲۵ هزار میلیارد تومان: هزینه درمان ۴۸ میلیون نفر که از کیفیت خدمات درمانی ناراضی هستند.

سالاری هشدار داد که در صورت عدم تامین منابع مالی، سازمان قادر به پرداخت این حقوق و هزینه‌های درمانی نخواهد بود.

قانون مشاغل سخت و زیان‌آور؛ ریشه مشکلات

سالاری، قانون مشاغل سخت و زیان‌آور را عامل اصلی کسری‌های صندوق تامین اجتماعی دانست. وی با انتقاد شدید از این قانون، اظهار داشت:

«تنها مملکتی در کره زمین هستیم که فردی می‌تواند با ۳۵ سال سن بازنشسته شود. در دهه ۷۰، روزی که عده‌ای از کارگران در خیابان آزادی تظاهرات کردند و در نتیجه آن قانون مشاغل سخت و زیان‌آور تصویب شد، چنین کسری را برای صندوق به ارمغان آوردند.»

وی افزود که در حال حاضر، ۵۲ درصد از افرادی که هر سال بازنشسته می‌شوند، از طریق بیمه مشاغل سخت و زیان‌آور به بازنشستگی می‌رسند. این در حالی است که در هیچ کجای دنیا ۲۰ درصد از کارگران با بیمه مشاغل سخت و زیان‌آور و سنوات ارفاقی بازنشسته نمی‌شوند.

به گفته سالاری، این وضعیت باعث شده که صندوق تامین اجتماعی مجبور شود «دست خود را در جیب کارگران دیگر کند» و از خط امانت‌داری خارج شود. او تاکید کرد که اگر این قانون اصلاح نشود، نه تنها صندوق تامین اجتماعی نابود خواهد شد، بلکه کسب‌وکارها نیز از بین خواهند رفت.

تاثیر مزدهای غیرواقعی و فرار بیمه‌ای

یکی دیگر از مشکلات اساسی که سالاری به آن اشاره کرد، مزد غیرواقعی است. وی گفت که مزدهای غیرواقعی ماهانه ۳۰ درصد به وصولی سازمان تامین اجتماعی ضربه می‌زند. این کاهش درآمد، سازمان را ناگزیر به سخت‌گیری بیشتر در اجرای مقررات می‌کند، زیرا باید حقوق ۴.۸ میلیون نفر را ماهانه پرداخت کند.

رئیس سازمان تامین اجتماعی همچنین به فرار بیمه‌ای اشاره کرد که ماهانه ۲۰ تا ۲۵ میلیارد تومان به صندوق آسیب می‌رساند. وی تاکید کرد که تاثیر سوء قانون مشاغل سخت و زیان‌آور، مزدهای غیرواقعی و بازنشستگی‌های زودهنگام، بسیار بیشتر از مدیریت شرکت «شستا» است.

وضعیت شرکت شستا

در پاسخ به سوالی درباره شرکت «شستا»، زیرمجموعه سازمان تامین اجتماعی، سالاری توضیح داد که شستا زیان‌ده نیست، اما به نسبت انتظار، سوددهی کافی نیز ندارد. وی اظهار داشت:

• شستا حدود ۴ درصد نسبت به سرمایه سود می‌دهد.
• اگر شستا ۱۰ درصد سود بدهد، ۴ درصد از منابع صندوق اجتماعی را تامین خواهد کرد.
• در حال حاضر، شستا تنها ۱.۵ درصد از منابع این صندوق را تامین می‌کند.

سالاری تصریح کرد که حتی با بهترین مدیریت، میزان تامین منابع صندوق از سوی شستا به ۴ درصد خواهد رسید که «دردی را دوا نخواهد کرد» و مشکلات اصلی صندوق در جای دیگری است.

تفاوت صندوق تامین اجتماعی با صندوق‌های حمایتی

سالاری در پایان سخنان خود، بر تفاوت ماهوی صندوق تامین اجتماعی با صندوق‌های امداد یا حمایتی تاکید کرد. وی گفت:

«صندوق تامین اجتماعی با صندوق امداد یا حمایتی فرق می‌کند. این صندوق امانت‌داری و بازنشستگی کارگر است، اما صندوق را وادار کردند که عده‌ای را بدون هیچ آورده‌ای بیمه کند. لذا وقتی از جیب اعضای صندوق این پول داده شود، منجر به کسری درآمد در آن می‌شود.»

وی افزود که صندوق نمی‌تواند همزمان نقش کمیته امداد یا حمایتگر را ایفا کند، زیرا صندوق‌داری بر پایه امانت‌داری است، در حالی که کمیته امداد جنبه لطف و محبت دارد و از خزانه عمومی هزینه می‌کند.